«Змяненне рызыкоўных сексуальных паводзін насельніцтва – асноўная задача па прафілактыцы інфекцый, якія перадаюцца палавым шляхам».
«Змяненне
рызыкоўных сексуальных паводзін насельніцтва – асноўная задача па прафілактыцы
інфекцый, якія перадаюцца палавым шляхам».
Інфекцыі, якія перадаюцца палавым шляхам (далей – ІППП) – гэта група захворванняў, якія пераважна перадаюцца падчас палавога кантакту. ІППП надзвычай распаўсюджаны ва ўсім свеце. Эксперты СААЗ падлічылі: кожны шосты жыхар зямнога шара пакутуе нейкай з хвароб, якія перадаюцца палавым шляхам. Усяго налічваецца больш за 30 інфекцый. Акрамя даўно вядомых захворванняў (сіфіліс, ганарэя, трыхаманіяз, лабковы педыкулёз) у апошні час выяўлены новыя захворванні: генітальны герпес, хламідзіёз, вірус папіломы чалавека (далей – ВПЧ), урэамікаплазмоз. Гэтыя захворванні працякаюць без яркіх клінічных праяўленняў, таму інакш іх называюць «схаванымі» інфекцыямі.
Па тыпе ўзбуджальніка ІППП падзяляюцца на 4 групы:
1. Вірусныя (ВПЧ, герпес, гепатыты);
2. Грыбковыя («малочніца» або кандыдоз);
3. Бактэрыяльныя (ганарэя, хламідзіёз, сіфіліс і іншыя);
4. Паразітарныя (лабковыя вошы).
Па Віцебскай вобласці за мінулы год зарэгістравана 71 выпадак сіфілісу, 128 выпадкаў ганарэі, 120 – ВІЧ. Найбольшую захворвальнасць сярод ІППП выклікаюць 8 патагенаў 4 інфекцыі: сіфіліс, ганарэя, хламідзіёз і трыхаманіяз у цяперашні час вылечваюцца; астатнія, якія маюць вірусную прыроду, цяжка вылечваюцца (ВІЧ, ВПГ – вірус простага герпесу, ВПЧ, гепатыт В). 70 % хворых – гэта маладыя людзі ва ўзросце да 29 гадоў. А вось з ВІЧ інфекцыяй у 2023 годзе зарэгістравана 28,3 % ва ўзросце 30-39 гадоў і 35,8 % – ва ўзросце 40-49 гадоў.
ІППП наўпрост адбіваюцца на сэксуальным і рэпрадуктыўным здароўі, прыводзяць да бясплоддзя, анкалагічных захворванняў і ўскладненняў у перыяд цяжарнасці, а таксама павышаюць рызыку ВІЧ інфекцыі. У свеце кожны год у выніку інфікавання вірусам папіломы чалавека адбываецца больш за 311 тысяч выпадкаў смерці ад раку шыйкі маткі. Кожны дзень адбываецца больш за 1 мільён выпадкаў заражэння ІППП, большасць працякае бессімптомна.
Намі праведзена анкетаванне навучэнцаў сярэдніх школ г. Віцебска. На пытанне: «ці выкарыстоўвалі прэзерватыў пры сексуальных кантактах» – 70 % апытаных адказалі часам або ніколі. Да 16 гадоў 53,3 %
падлеткаў маюць сэксуальны досвед і мелі 3 і больш палавых партнёраў за год.
Нягледзячы на актыўныя намаганні па пошуку простых
мераў, здольных паменшыць рызыкоўнае сэксуальнае паводзіны, захворванне на ІППП
застаецца на высокім узроўні. Рызыкоўнае сэксуальнае паводзіны (РСП) атаясамліваюць
з падлеткавым ужываннем наркотыкаў, алкаголю, невыкарыстаннем
кантрацэптываў. Аднак РСП уласціва і дарослым: гэта не абароненыя палавыя
кантакты, частая змена палавых партнёраў, спалучэнне палавых актаў і
ужыванне алкаголю, наркотыкаў, ранні сэксуальны дэбют, анальныя кантакты
без выкарыстання прэзерватываў.
У ЛПУ Віцебскай вобласці праводзіцца
прафілактычная праца, накіраваная на змены мадэляў паводзінаў і
прадухіленне заражэння ІППП, фарміраванне ў насельніцтва бяспечнага
сэксуальнага паводзінаў. Асноўная прафілактычная праца праводзіцца ў групах
высокай сацыяльнай рызыкі: работнікі сэкс-індустрыі, наркаманы, падлеткі,
МСМ, зняволеныя.
З гэтай мэтай медыцынскімі работнікамі
дерматовенералагічнай службы вобласці выкарыстоўваюцца выпуск і распаўсюджванне
сярод насельніцтва друкаванай прадукцыі: памяткі, буклеты, санітарныя бюлетэні,
выступленні з лекцыямі, гутаркамі, правядзенне круглых сталоў, віктарын, акцый,
размяшчэнне на сайтах арганізацый, выступленні на тэлебачанні, у СМІ.
Медыцынскія работнікі выступаюць у ролі крыніцы дакладнай інфармацыі аб
ІППП, праводзяць навучанне выкладчыкаў навучальных устаноў, прадстаўнікоў
маладзёжных арганізацый.
У Віцебскім абласным клінічным цэнтры дерматавенералогіі і касметалогіі (далей – ВАКЦДіК) з мэтай аказання кансультатыўнай дапамогі моладзі, ранняга выяўлення ІППП, створаны моладзевы цэнтр «Давер», які паспяхова працуе з 2023 года.
Даставерна даказана, што затраты на арганізацыю і ўкараненне першаснай прафілактыкі ІППП, аказваюцца значна ніжэйшымі, чым эканамічны ўрон, звязаны з затратамі на лячэнне і аплату дзён непрацаздольнасці, спрыяюць захаванню рэпрадуктыўнага здароўя нацыі.
Адным з самых эфектыўных метадаў прафілактыкі ІППП з'яўляецца вакцынацыя супраць двух вірусаў – гепатыт В і ВПЧ. Дасягнуты поспехі ў распрацоўцы вакцын супраць генітальнага герпесу. У стадыі распрацоўкі знаходзіцца вакцына супраць хламідыёзу, ганарэі, сіфілісу, трыхаманіяза. Важным напрамкам у дыягностыцы ІППП з'яўляецца вытворчасць недарагіх экспрэс-тэстаў на сіфіліс, гепатыт і ВІЧ, якія дазваляюць дыягнаставаць захворванні на ранніх стадыях.
У ВАКЦДіК на сучасным узроўні праводзіцца ўвесь спектр дыягнастычных мерапрыемстваў, накіраваных на выяўленне схаваных інфекцый: ПЦР-дыягностыка, выяўленне ДНК узбуджальніка, мікрабіяцэноз, пасеў на мікрафлору і адчувальнасць да антыбіётыкаў, выяўленне антыцелаў узбуджальніка.
Ранняя дыягностыка ІППП, прафілактычная праца сярод насельніцтва па змене рызыкоўных сэксуальных паводзін дазволіць захаваць рэпрадуктыўнае здароўе, знізіць узровень захворвання ІППП.
