28 чэрвеня - дзень вызвалення Лепеля | Лепельский райисполком

Горад Лепель быў вызвалены 28 чэрвеня 1944 г. у ходзе аперацыі «Баграціён», яе першай часткі Аршанска-Віцебскай аперацыі, якая праходзіла з 23 чэрвеня 1944 года па 28 чэрвеня 1944 года.

Горад Лепель апынуўся на мяжы 2 франтоў – I Прыбалтыйскага і III Беларускага. Перад войскамі I Прыбалтыйскага фронту стаяла задача, пасля акружэння Віцебска, развіваць наступленне на г. Лепель, для гэтага фарсіраваць Заходнюю Дзвіну, авалодаць Бешанковічамі, вызваліць Чашнікі і, ва ўзаемадзеянні з правым крылом III Беларускага Фронту, наступаць на Лепель. Непасрэдна разграміць Лепельскую групоўку і авалодаць Лепелем павінны былі войскі 43-й арміі ва ўзаемадзеянні з 39-й арміяй III Беларускага фронту.

Для вызвалення Лепеля генералу Белабародаву (камандзіру 43 арміі I Прыбалтыйскага фронту) Баграмян загадаў стварыць армейскую рухомую групу. Танкавае ўзмацненне 43 арміі складалі 10 гв. танкавая брыгада палкоўніка Волкава Н.В. і 39 гв. танкавая брыгада палкоўніка Калініна І.П.

Эфектыўную падтрымку аказалі лётчыкі генерала Папівіна.

У гэты час гвардыі генерал Абухаў (3 мехкорпус III Беларускага фронту) атрымаў загад выйсці да ракі Бярэзіна не пазней 28 чэрвеня 1944г., авалодаўшы раёнам Бегамль, Плешчаніцы, Мсціж, для забеспячэння дзеянняў корпуса з поўначы. Генерал Абухаў паставіў перад камандзірам 7-й механізаванай брыгады Радзівонавым М.І. задачу авалодаць г. Лепелем і ўтрымліваць яго да падыходу пяхоты I Прыбалтыйскага фронту

26 чэрвеня пачалося наступленне 7 мехбрыгады (III Беларускі фронт) з раёна Лукомля. Абараняў г. Лепель 99-ы пяхотны полк немцаў.

Брыгада з баямі рухалася да Лепеля.

Падступы да г. Лепеля з паўднёва-усходу былі замініраваны і моцна абараняліся. Рухаючыся па дарозе Бор-Чарцы-Залессе, брыгада павярнула ля в. Залессе направа і за ноч выйшла на шашу Камень-Лепель, і з паўночна-усходу (з боку ваеннага шпіталя) нечакана атакавала. У баях за г. Лепель вызначыліся: рота ст. лейтэнанта Плотнікава, рота ст. лейтэнанта Шендрука Г., мотастралковыя роты батальёна Ф.А. Алабушава: на правым флангу прайшлі амаль увесь I квартал не спяшаючыся. Адным з першых у Лепель уварваўся экіпаж танка гвардыі старшага лейтэнанта Віктара Аляксандравіча Музырава.

У скверы, на цэнтральнай плошчы, загінуў лейтэнант Мікалай Сонін (ураджэнец г. Масква). Заставіў змоўкнуць варожы кулямёт, а сам загінуў, шараговы Бегуноў Аляксей. У баях за г. Лепель загінулі гв. лейтэнант Аляксей Федасеевіч Сероў з Варонежскай вобласці. У вызваленні г. Лепеля ўдзельнічаў 1203 сапёрны батальён, 211 штурмавая авіядывізія, частка сіл 385 штурмавой авіядывізіі, 253 знішчальная авіядывізія.

43 армія (I Прыбалтыйскі фронт) наступала таксама ў Лепельскім напрамку. Супраць яе гітлераўцы маглі выкарыстаць толькі частку 201 ахоўнай дывізіі і падраздзяленні ваеннай школы 8-й танкавай арміі. У раён Лепеля гітлераўцы накіравалі 35 пяхотную дывізію.

25 чэрвеня 306 стралковая дывізія фарсіравала Заходнюю Дзвіну. У ноч на 27 чэрвеня галоўныя сілы 306 стралковай дывізіі фарсіравалі р. Ула.

357 стралковая дывізія (1ск. 43 арміі) 27 чэрвеня вызваліла Бачэйкава. 27 чэрвеня вызвалілі Чашнікі і ўзялі напрамак на Лепель

Асабліва жорсткія баі часткам 1 стралковага корпуса і танкавай групе прыйшлося вытрымаць напрыканцы 27 чэрвеня пры авалоданні вузлом дарог з населеным пунктам Плоткі (цяпер Баброўскі с/с), у раёне Іконкі, Ласосніца (р-н Межыцы). Немцы ў раён Лепеля падцягнулі 212 пяхотную дывізію.

У імклівым пераследзеванні праціўніка стралковы корпус 43 арміі ўзаемадзейнічае з 46 мехбрыгадай і танкавай брыгадай з кавалерыйска-механізаванай брыгады. III Беларускі фронт у 8 гадзін 28 чэрвеня 1944 г. уварваўся ў г. Лепель і пасля нядоўгіх баёў авалодаў ім. Першым уварваўся ўзвод 712 знішчальнага процітанкавага палка мл. лейтэнанта Бадаляна.

Удзельнічалі ў баях за Лепель і воіны 10 тбр. (камандзір Волкаў Н.В.)

Заняццем г. Лепеля, важнага апорнага пункта, і вузла шашэйных дарог у аператыўнай глыбіні абароны 3-й танкавай арміі немцаў, а таксама захопам плацдармаў на процілеглым беразе ракі Эса, войскі 43 арміі завяршылі Аршанска — Віцебскую аперацыю.

У баях за вызваленне Лепельскага раёна было адзначана вялікая колькасць савецкіх воінаў і партызан. Сярод іх і Герой Савецкага Саюза гвардзейскі шараговы, сапёр 62-га асобнага гвардзейскага сапёрнага батальёна 3-га гвардзейскага мех. корпуса Віктар Сідравіч Кладыеў. Нарадзіўся ў Белгародскай вобласці, аддаў жыццё за вызваленне беларускай зямлі 30 чэрвеня 1944 года, падчас навядзення пераправы праз раку Бярэзіна на дарозе Лепель-Бегамль. Ён пахаваны ў вёсцы Крайцы.