Легендарны Цмок, цікавы «Пятачок», гіганцкі дуб, камень са слядамі ног і лап у «краі жоўтых гарлачыкаў і сівых валуноў».
Легендарны Цмок, цікавы «Пятачок», гіганцкі дуб, камень са слядамі ног і лап у «краі жоўтых гарлачыкаў і сівых валуноў».
Летні адпачынак усе праводзяць па-рознаму. Хто адпраўляецца пацешыцца ў хвалях цёплага мора за мяжу, хто наведвае канцэрты і выставы фестывальнага Віцебска, а хто не супраць бліжэй пазнаёміцца з невядомай Віцебшчынай. Прычым, апошні варыянт становіцца ўсё больш папулярным: асаблівых грашовых выдаткаў ён не патрабуе, яркія эмоцыі і незабыўныя ўражанні гарантаваны, а часам і зусім удаецца адшукаць нешта цікавае.
Адным з такіх маршрутаў можа стаць «край жоўтых гарлачыкаў і сівых валуноў» – Лепель. Упершыню горад згадваецца ў гістарычных хроніках у 1439 годзе, хоць паселішчы людзей тут з'явіліся яшчэ ў эпоху мезаліту.
Гісторыя горада неадрыўна звязана з імем канцлера ВКЛ Льва Сапегі, які заснаваў новы Лепель (на гэтым месцы сёння і размяшчаецца раённы цэнтр) і перанёс у яго цэнтр паселішча са Старога Лепеля (сёння – вёска ў Лепельскім раёне).
Цікавасць выклікае і само паходжанне назвы горада. Адны звязваюць тапонім «Лепель» з беларускім словам «лепш»; іншыя – з ганчарным рамяством, распаўсюджаным у гэтай мясцовасці (ляпка, ляпіць); трэція – з літоўскім «лепеле» і латышскім «лепе», што азначае «жоўтыя гарлачыкі»; чацвёртыя – з фіна-угорскім па паходжанні словам «леппа» (асіна)…
Мы ж сёння прапануем пяць прычын, чаму трэба наведаць гэты ўтульны раённы цэнтр.
Прычына першая. Азёры
Што можа быць лепш, чым адпачынак летам на возеры? Толькі адпачынак на возеры Лепельскае – упэўнены мясцовыя жыхары. І не важна, што вы абярэце: добраўпарадкаваны пляж, пракат катамаранаў і лодак, шпацыр на цеплаходзе ці рыбалку – выдатнае баўленне часу гарантавана.
Дарэчы, Лепель следам за Браславам і Глыбокім таксама называюць азёрным краем. На тэрыторыі раёна знаходзіцца каля 140 азёр, самае вялікае з іх – Лепельскае, займае плошчу больш за 10 квадратных кіламетраў, а даўжыня яго берагавой лініі дасягае амаль 40 кіламетраў.
А вось на возера Святое, размешчаным непадалёк ад горада, традыцыйна адзначаецца свята Купалле.
Прычына другая. Архітэктурныя славутасці
Адна з візітных картак горада – касцёл Святога Казіміра, пабудаваны паводле загаду Льва Сапегі. За сваю гісторыю каталіцкі храм неаднаразова разбураўся і дайшоў да нас у абноўленым выглядзе ўзору 1876 года.
Прыцягвае турыстаў і царква Святой Параскевы Пятніцы, узведзеная ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя і з'яўляецца ўзорам драўлянага дойлідства.
А ў гістарычным цэнтры горада можна паглядзець будынак былых вінаачысных складоў (1897 год), будынак вузла сувязі (1902 год) і іншыя аб'екты архітэктурнай забудовы.
Прычына трэцяя. Помнікі і скульптуры
Акрамя традыцыйнай для многіх раённых цэнтраў фігуры Леніна на галоўнай плошчы горада, тут размешчана скульптура «Лепельчанін», якую ў народзе празвалі «Пятачок». Сімвалічны помнік усім мясцовым жыхарам адкрылі ў 2011 годзе падчас святкавання чарговай гадавіны з дня заснавання горада.
На беразе ж Лепельскага возера, у гарадскім парку, пасяліліся Русалачка і Цмок, які ў апошні час стаў сапраўдным брэндам горада.
Двухметровы Лепельскі Цмок адрозніваецца зайздросным добрадушнасцю: з усмешкай фатаграфуецца з усімі турыстамі і нават запрашае да сябе на міжнародны фестываль міфалогіі «У госці да Лепельскага Цмока», які па традыцыі праходзіць у жніўні.
Дарэчы, Цмок у гарадскім парку – гэта не адзіны драконападобны персанаж у Лепелі. Год таму каля будынка мясцовага гаргаза (РГС) з'явілася скульптура дракона.
Прычына чацвёртая. Прыродныя помнікі раёна
Мабыць, самым вядомым прыродным помнікам рэгіёну можна назваць «Цар-дуб» у вёсцы Тадуліна. Вышыня гіганцкага дуба, які, дарэчы, з’яўляецца помнікам прыроды рэспубліканскага значэння і ахоўваецца дзяржавай, каля 26 метраў, а ўзрост – 300-400 гадоў.
Славіцца Лепельшчына і валунамі. У вёсцы Таронкавічы на месцы язычэскага свяцілішча знойдзены камень-ахвярнік, даўжыня якога перавышае чатыры метры.
А непадалёк ад вёскі Вялікі Полсвіж ёсць так званы Святы камень, які з’яўляецца адзіным знойдзеным следавіком у Лепельскім раёне. Адметнасць яго ў тым, што на камені можна ўбачыць адбіткі лап жывёл і сляды чалавека.
Прычына пятая. Краезнаўчы музей
Мясцовы краязнаўчы музей быў адкрыты ў 50-х гадах мінулага стагоддзя. Сёння жыхары і госці горада могуць наведаць шэсць экспазіцыйных залаў. Сярод іх: зала прыроды, дзе экспануюцца пудзілы жывёл і птушак, і зала гістарычнага мінулага, у якой прадстаўлены матэрыялы археалагічных раскопак, манеты, медалі, пячаткі, прылады працы, музычныя інструменты, посуд і іншыя прадметы. Асаблівае месца ў музеі адведзена матэрыялам, прысвечаным Вялікай Айчыннай вайне.
Адзін з самых унікальных экспанатаў – рог тура, жывёлы, якая вымерла ў XVII стагоддзі. Знойдзены будучы экспанат даўжынёй 60 сантыметраў на дне возера Акано.
Даехаць да Лепеля не складае цяжкасці. Горад размешчаны крыху ўбаку ад трасы «Віцебск-Мінск». Дарога зойме не больш за паўтары гадзіны (адлегласць да Лепеля каля 110 кіламетраў). А з віцебскага аўтавакзала практычна кожную гадзіну да раённага цэнтра ходзяць маршруткі і аўтобусы.