«Спыніць пандэмію: ахова працы можа захаваць жыцці» — так гучыць тэма сёлетняга Сусветнага дня аховы працы, у межах якога ў Віцебскай вобласці, як і ва ўсім свеце, сёлета праводзяцца мерапрыемствы, накіраваныя на прыцягненне ўвагі да праблем бяспекі і аховы працы.

«Спыніць пандэмію: ахова працы можа захаваць жыцці» — так гучыць тэма сёлетняга Сусветнага дня аховы працы, у межах якога ў Віцебскай вобласці, як і ва ўсім свеце, сёлета праводзяцца мерапрыемствы, накіраваныя на прыцягненне ўвагі да праблем бяспекі і аховы працы. Напярэдадні «Віцебскія весці» пагаварылі са старшынёй камітэта па працы, занятасці і сацыяльнай абароне аблвыканкама Аляксандрам Хрыстафоравым:

— Барацьба з пандэміяй, захаванне здароўя і абарона работніка на яго працоўным месцы выйшлі цяпер на першы план ва ўсім свеце, — сказаў ён. — Як ні дзіўна, за мінулыя стагоддзі практычна не змяніліся асноўныя метады барацьбы з эпідэміямі. Па-ранейшаму самымі эфектыўнымі застаюцца неабходнасць строгага захавання санітарна-эпідэміялагічнага рэжыму, асабістая гігіена.

Каранавірус прынёс у свет і ў наша жыццё нявызначанасць. Несумненна, людзі бачаць у ім пагрозу для сябе і сваіх блізкіх, адчуваюць стрэс.

У такі няпросты перыяд прадпрыемствам значна складаней прымаць кадравыя і фінансавыя рашэнні, каб не аслабіць эканамічную актыўнасць і захаваць годнае ўзровень аплаты працы.

– Аляксандр Мікалаевіч, што прадпісвае заканадаўства для забеспячэння бяспекі працы?

– Створана шырокая заканадаўчая база ў галіне аховы працы, якая ўлічвае наяўны станоўчы міжнародны вопыт і шматгадовую практыку рэгулявання гэтых пытанняў на нацыянальным узроўні. Гэта дазваляе ствараць умовы для бяспечнай працы работнікаў, а таксама забяспечвае абарону правоў і атрыманне адпаведных кампенсацый пры няшчасным выпадку на вытворчасці або прафесійным захворванні.

З 28 чэрвеня ўвойдуць у сілу змены ў Закон Рэспублікі Беларусь «Аб ахове працы», яго нормы прыведзены ў адпаведнасць з прынятымі ў рэспубліцы заканадаўчымі актамі з улікам правапрымяняльнай практыкі. Галоўная задача ўсіх прымаемых мер – скарачэнне вытворчага траўматызму і прафесійных захворванняў.

– Якія станоўчыя вынікі дасягнуты на Віцебшчыне?

– У 2000 годзе на прадпрыемствах вобласці зафіксавана 166 выпадкаў траўматызму з цяжкімі наступствамі, па выніках 2019-га – менш за 100, з пачатку гэтага года ў параўнанні з папярэднім вытворчы траўматызм у цэлым знізіўся на 10%.

– Ці маглі б прывесці прыклады прадпрыемстваў, дзе, на ваш погляд, кіраўніцтва клапоціцца не толькі пра бяспеку працы, але і пра камфортны і здаровы вольны час работнікаў?

– Традыцыйна ў вобласці праводзіцца агляд-конкурс на лепшую арганізацыю работы па ахове працы. Штогод у ім удзельнічаюць больш за 600 арганізацый. Па выніках работы за 2018 год (за 2019-ы вынікі падвядзём пазней) лепшымі ў розных намінацыях прызнаны Лепельская цэнтральная бальніца, РУП па транспарціроўцы і забеспячэнні звадкаванымі нафтавымі газамі (РУП СГ-ТРАНС) з Наваполацка, тарфабрыкетны завод Браслаўскі і Віцебскаблводаканал. На гэтых прадпрыемствах надаецца асаблівая ўвага стварэнню бяспечных і камфортных умоў працы.

Напрыклад, РУП СГ-ТРАНС абсталявала для супрацоўнікаў уласны спортзал (трэнажоры, тэнісны стол, лыжная база), а таксама часткова аплачвае абанементы ў басейн, трэнажорную залу, на заняткі ў фітнес-групах. На тарфабрыкетным заводзе, акрамя таго, што па ўсіх правілах аснасцілі і пакоі для прыёму ежы, і кабінет па ахове працы, для адпрацоўкі навыкаў па аказанні першай медыцынскай дапамогі набылі манекен-трэнажор сардэчна-лёгачнай і мазгавой рэанімацыі.

Пры стварэнні сістэмы кіравання аховай працы неабходна ўлічваць спецыфіку працы канкрэтнага прадпрыемства, рызыкі, з якімі звязаны вытворчыя працэсы. Гэту сістэму наймальнік абавязаны распрацоўваць, укараняць і падтрымліваць яе функцыянаванне.

– Ці ёсць нейкія стандарты гэтай сістэмы?

– Вядома. Нашы прадпрыемствы і арганізацыі кіруюцца дзяржаўным стандартам Рэспублікі Беларусь СТБ 18001 «Сістэмы кіравання аховай працы. Патрабаванні». Штогод іх укараняюць больш за 200 арганізацый вобласці.

Мы паслядоўна прасоўваемся да дасягнення аднаго з важных кампанентаў годнай працы – забеспячэння бяспечных і здаровых умоў на кожным працоўным месцы. У той жа час сучаснае развіццё патрабуе новых ідэй. Міжнароднай асацыяцыяй сацыяльнага забеспячэння распрацавана канцэпцыя нулявога траўматызму Vision Zero. Яе прымяненне на прадпрыемствах нашай краіны станоўча паўплывае на стан аховы працы.

– У чым сутнасць гэтай канцэпцыі?

– У яе аснове – прызнанне таго, што кожны няшчасны выпадак на вытворчасці і прафесійнае захворванне мае прычыну.

Як паказвае аналіз завершаных расследаванняў няшчасных выпадкаў на вытворчасці, большасць з іх абумоўлена чалавечым фактарам – невыкананне працадаўцамі і (або) работнікамі патрабаванняў аховы працы, нізкі ўзровень дасведчанасці і вытворчай кампетэнтнасці.

– Дзе можна васпоўніць прабел ведаў?

– Навучанне для асобных катэгорый работнікаў арганізавана ў Віцебскім дзяржаўным тэхналагічным універсітэце, Полацкім дзяржуніверсітэце, Віцебскім філіяле МІТСО, вучэбным цэнтры ЖКГ, у Віцебскім аддзяленні Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы.

– Навучанне толькі вочнае?

– Не. Наш камітэт сумесна з тэхналагічным універсітэтам распрацаваў сістэму дыстанцыйных курсаў павышэння кваліфікацыі «Ахова працы і заканадаўства аб працы». Тэорыя выкладзена ў відэалекцыях вядучых абласных спецыялістаў у гэтай сферы, а правяраюць веды на камп'ютарным тэсціраванні ва ўніверсітэце вочна. Цяпер (мы выконваем нормы сацыяльнага дыстанцыявання) замежныя студэнты могуць экзаменавацца дыстанцыйна ў фармаце вэбінара.

– Агітацыя і прапаганда – словы, якія выйшлі з актыўнага ўжытку. Але ў сферы аховы працы без гэтага, напэўна, не абысціся?

– У нас шырока ўжываецца вонкавая рэклама, якая адлюстроўвае праблемы вытворчага траўматызму, абсталявана 194 месцы для яе размяшчэння. Пастаянна праводзяцца месячнікі, тыдні і дні бяспекі і аховы працы.

Высокую эфектыўнасць у аграпрамысловым комплексе і будаўнічай галіне паказвае праца мабільных груп, якія, наведваючы прадпрыемствы, звяртаюць увагу на адпаведнасць будынкаў, аб'ектаў, збудаванняў і працоўных месцаў патрабаванням па ахове працы, пажарнай і электрабяспецы. У вобласці функцыянуюць 35 мабільных груп, якія штогод наведваюць больш за 2 тысячы аб'ектаў.

Забеспячэнне аховы працы – гэта паўсядзённая праца, і толькі пры наяўнасці глыбокага ўнутранага пераканання кіраўніка арганізацыі, іншых службовых асоб, работнікаў у тым, што гэта важны элемент культуры кіравання, які абавязкова прынясе свае дывідэнды, можна вывесці працу па ахове працы на новы якасны ўзровень.