А. Лукашэнка патрабуе павысіць эфектыўнасць сістэмы збору і перапрацоўкі другаснай сыравіны ў Беларусі

Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што больш чым паўтара года таму па прапанове ўрада спецыяльным указам была ўведзена дзейная сёння ў Беларусі сістэма збору і выкарыстання другасных матэрыяльных рэсурсаў. "Тады мяне запэўнівалі, што мы ўкараняем добра зарэкамендаваны ў многіх краінах свету так званы прынцып пашыранай адказнасці. Меркавалася, што будзе просты і празрысты механізм, які забяспечвае прыцягненне сродкаў вытворцаў і пастаўшчыкоў тавараў і тары (як дзяржаўных, так і прыватных) для фінансавання развіцця сістэмы перапрацоўкі другаснай сыравіны, - адзначыў Прэзідэнт. - Аднак аналіз сітуацыі ў гэтай сферы паказвае, што пакуль сістэма не працуе так, як мы хацелі б і як чакалі. Як мне дакладваюць, больш за 2 тыс. суб'ектаў гаспадарання проста ігнаруюць гэту сістэму".

Ёсць, вядома, і станоўчыя вынікі. Нарыхтоўчыя арганізацыі сталі збіраць больш другаснай сыравіны, значна абнавілі матэрыяльна-тэхнічную базу, пачалося будаўніцтва перапрацоўчых вытворчасцей. "Але ўзровень здабывання другасных матэрыяльных рэсурсаў застаецца надзвычай нізкім. Па самых аптымістычных падліках, мы перапрацоўваем толькі крыху больш за 12% цвёрдых камунальных адходаў супраць 30-50% у перадавых краінах Еўропы. Паглядзіце, што творыцца вакол. Па-ранейшаму ў дварах шматпавярховікаў можна ўбачыць перапоўненыя кантэйнеры са смеццем, зваленым у адну кучу. Праўда, кантэйнеры зрабілі рознакаляровымі", - заўважыў кіраўнік дзяржавы.

Яшчэ горш сітуацыя з утылізацыяй адпрацаваных лямп дзённага святла, энергазберагальных лямпачак, батарэек. "Бо, калі іх проста выкідваюць, наносіцца велізарная шкода экалогіі і здароўю людзей", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.

Прэзідэнт таксама звярнуў увагу на тое, што творыцца на палігонах. Многія арганізацыі разам са смеццем вывозяць і закопваюць там адходы вытворчасці, парушаюць прыродаахоўнае заканадаўства і ўхіляюцца ад належных плацяжоў. "Гэта недапушчальная сітуацыя, якую трэба рашуча спыняць, - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. - Задача дзяржавы - стварыць эканамічныя, арганізацыйныя і сацыяльныя ўмовы для ўдасканалення працэсу збору і перапрацоўкі адходаў, падняць яго на ўзровень перадавых краін. Даводзіцца прызнаць, Міхаіл Уладзіміравіч (Мясніковіч), што пакуль з гэтай задачай мы не спраўляемся так, як трэба".

Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што, бачачы праблемы ў гэтай сферы, даручыў дэталёва вывучыць усе аспекты работы са смеццем, прааналізаваць міжнародны вопыт і падрыхтаваць адпаведныя прапановы. "Ведаю, што яны разглядаліся ва ўрадзе. Аднак лічу, што іх трэба ўсебакова абмеркаваць на сённяшнім нарадзе", - сказаў Прэзідэнт.

"Я прачытаў вашы пярэчанні. Звыклая для ўрада сітуацыя: усё не падыходзіць, гэта не тое, а вось раптам, калі... А хто з вас здымае функцыі кантролю і кіравання гэтым працэсам? - сказаў Прэзідэнт, звяртаючыся да членаў урада. - Смешна атрымліваецца: той жа ўрад мне амаль кожны дзень уносіць прапановы аб прыватызацыі і распродажы дзяржаўнай уласнасці прама з малатка, а тут раптам спалохаліся, што ў прыватныя рукі трапіць працэс арганізацыі гэтай справы".

"Я зноў жа не настойваю на сістэме, якую прапанавалі. Дзякуй, што прыватнікі гэта прапанавалі наўпрост на ўзровень Прэзідэнта, узнялі гэтае пытанне. Я не кажу, што гэтую сістэму трэба прымаць, але мяне здзіўляюць пярэчанні ўрада", - дадаў беларускі лідар.

Што тычыцца пытання аб тым, ці трэба ў прынцыпе Беларусі займацца працай па зборы і перапрацоўцы другаснай сыравіны, Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што гэтае пытанне рытарычнае. "Мы павінны гэтым займацца. У нас няма лішніх рэсурсаў. Увесь свет гэтым займаецца", - сказаў ён.

"Гэта ж велізарны рэсурс, які мы проста бездарма выкідваем, не задумваючыся, засмечваем прыроду, наносім шкоду здароўю, а потым трацім мільярды долараў, каб лячыць людзей. І для вытворчасці не выкарыстоўваем такія аб'ёмы рэсурсаў", - дадаў кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка паставіў перад удзельнікамі нарады шэраг пытанняў, у тым ліку як павысіць эфектыўнасць сістэмы работы са смеццем, павялічыць збіральнасць і ўзровень здабывання другасных матэрыяльных рэсурсаў. Прэзідэнт таксама пацікавіўся, што прадугледжваецца для забеспячэння поўнай загрузкі дзеючых і стварэння новых сучасных магутнасцей па перапрацоўцы смецця. "Мы да гэтага часу неапраўдана марнуем валюту на закупку макулатуры, шклабою і іншых другасных рэсурсаў, якія маем у дастатковай колькасці. Сваё закопваем у смецце, а потым плацім валюту, каб завезці гэта з іншых краін. Ці гэта па-гаспадарску?" - адзначыў Прэзідэнт.

Акрамя таго, Аляксандр Лукашэнка звярнуў увагу на пытанні элементарнай арганізаванасці: навядзенне парадку на палігонах для пахавання камунальных адходаў, павышэнне адказнасці суб'ектаў гаспадарання за парушэнні правілаў утылізацыі адходаў. "Падобна, што санкцыі, якія дзейнічаюць сёння, не выконваюць сваю функцыю. Відавочна, патрабуецца іх сур'ёзнае ўзмацненне", - лічыць кіраўнік дзяржавы.

"Мяне інфармуюць, што Расія і Казахстан ствараюць уласныя механізмы працы з адходамі. У якім напрамку прадугледжваюцца іх і нашы дзеянні? Ці будзем мы інтэгравацца ў Еўрапейскую арганізацыю па ўтылізацыі ўпакоўкі або ствараць сваю сістэму ў Еўразійскім эканамічным саюзе?" - задаў пытанне Аляксандр Лукашэнка.

"Мы ні ў якім разе не павінны таптацца на месцы. Гэта датычыцца любых праблем і працэсаў. Спыненне - гэта неадкладны застой. Мы павінны мэтанакіравана і энергічна удасканальваць усе этапы працы па выкарыстанні другасных рэсурсаў", - рэзюмаваў кіраўнік дзяржавы.

Як далажыў намеснік прэм'ер-міністра Анатоль Калінін, з 2009 года ў краіне сістэмна вядзецца праца ў рамках дзяржпраграмы збору (нарыхтоўкі) і перапрацоўкі другаснай сыравіны. У 2012 годзе ў краіне ўтварылася больш за 43 млн т адходаў, у тым ліку ад вытворчасці - 40 млн т. Асноўную масу складаюць адходы хімічных вытворчасцей, якія практычна не выкарыстоўваюцца, адходы мінеральнага паходжання, з 8,5 млн т якіх выкарыстоўваецца 6,9 млн т. Адходы расліннага і жывёльнага паходжання практычна цалкам перапрацоўваюцца.

Цвёрдыя камунальныя адходы ў аб'ёме 3,7 млн т фарміруюцца з адходаў спажывання насельніцтва і адходаў дзейнасці гандлю, сацыяльных аб'ектаў. Аналіз іх марфалагічнага складу паказвае, што ў іх утрымліваецца каля 85 тыс. т прыдатных да выкарыстання другасных матэрыяльных рэсурсаў.

Па словах віцэ-прэм'ера, ёсць значны рэзерв для павышэння эфектыўнасці працы ў гэтым напрамку. Так, са складу камунальных адходаў у мінулым годзе было здабыта і выкарыстана 454 т другасных рэсурсаў, такіх як папера, шкло, пластмаса, тэкстыль. Гэта складае больш за 50% ад магчымага аб'ёму здабыцця такіх рэсурсаў, а ў аб'ёме ўтварэння складае 12,3%. Анатоль Калінін адзначыў, што ў 2013 годзе заданне дзяржаўнай праграмы ў цэлым выканана на 103% з ростам да ўзроўню 2012 года на 19%.

Параўноўваючы сітуацыю ў гэтай галіне ў Беларусі з перадавымі краінамі Еўропы, віцэ-прэм'ер заўважыў, што на Захадзе сістэма стваралася на працягу больш за 20 гадоў. Анатоль Калінін лічыць, што ў Беларусі ідуць у правільным напрамку, але рухаюцца не такім стромкім чынам, як хацелася б. Паводле яго слоў, ствараць такую базу ў Беларусі неабходна, аднак для гэтага спатрэбяцца сур'ёзныя фінансавыя рэсурсы.

"Сёння ў краіне маецца сфарміраваная сістэма перапрацоўкі шын, пластмас, макулатуры і кардону. Такім чынам, вытворчасць здольна перапрацоўваць усё здабытае ў краіне сыравіну", - сказаў Анатоль Калінін.

Паводле яго слоў, праца вядзецца паэтапна. Спачатку была арганізавана сістэма перапрацоўкі, у тым ліку і складанабытавой тэхнікі. Сёлета ўводзіцца ў строй завод у Смалявічах. Плануецца, што на працягу двух гадоў ён выйдзе на поўную загрузку магутнасцяў.

"Мы дамаўляліся аб тым, што ствараем пілотны праект у Брэсце, а затым будуем у кожнай вобласці і 2-3 заводы ў Мінску. Як вырашана гэтае пытанне?" - пацікавіўся кіраўнік дзяржавы.

Паводле слоў Анатоля Калініна, створаны ў Брэсце завод здабывае амаль 20% усіх другасных матэрыяльных рэсурсаў, якія ўтвараюцца ў горадзе і вобласці. "Такім чынам, гэта характэрны прыклад для іншых абласцей, каб у кожнай з іх быў буйны завод па комплекснай перапрацоўцы другасных матэрыяльных рэсурсаў, у тым ліку па спальванні і выкарыстанні ў вытворчасці біягазу", - сказаў ён.

Прэм'ер-міністр Міхаіл Мясніковіч заўважыў, што перапрацоўка другасных матэрыяльных рэсурсаў - справа багатых эканомік, паколькі пры гэтым вельмі вялікія затраты. На думку прэм'ер-міністра, у краіне неабходна ўводзіць механізмы платы тых, хто фармуе гэтыя матэрыяльныя другасныя рэсурсы, і за кошт гэтых сродкаў кампенсаваць расходы па зборы і перапрацоўцы, такім чынам ажыццяўляючы глыбокую перапрацоўку не на шкоду эканоміцы.

Міністр жыллёва-камунальнай гаспадаркі Андрэй Шорац адзначыў, што ў цэлым гэтая сфера прыбытковая, падтрымкі патрабуе толькі закупка другаснай сыравіны ў насельніцтва. Ён дадаў, што рэнтабельнасць гэтага напрамку магчымая за кошт павелічэння аб'ёмаў, арганізацыі сістэмы раздзельнага збору, павышэння закупачных цэн, а таксама некаторай аптымізацыі працэсу.

На нарадзе таксама абмяркоўвалася магчымасць перадачы гэтай сферы ў рукі прыватных кампаній. Так, адна з іх прапанавала стварыць у Беларусі некамерцыйнае грамадскае аб'яднанне імпарцёраў і вытворцаў, якое ў будучыні змагло б увайсці ў еўрапейскую сістэму маркіроўкі тавараў спецыяльным знакам "Зялёная кропка", што азначае, што ўпакоўка тавару пасля выкарыстання будзе абавязкова ўтылізавана з мінімальнай шкодай для навакольнага асяроддзя. Самі ж вытворцы і імпарцёры атрымліваюць кампенсацыю за ўтылізацыю другасных матэрыяльных рэсурсаў.

У той жа час у Беларусі распрацоўваецца ўласная маркіроўка тавараў знакам якасці, у цяперашні час ідуць патэнтныя даследаванні, і на працягу 6 месяцаў гэтая працэдура завершыцца.

Акрамя таго, Расія і Казахстан таксама ўводзяць прынцып пашыранай адказнасці вытворцы за аб'ёмы збору і перапрацоўкі другасных матэрыяльных рэсурсаў. На думку ўрада, Беларусі варта выбудоўваць схему працы, сумяшчальную з партнёрамі па Адзінай эканамічнай прасторы.

Аляксандр Лукашэнка слушна заўважыў, што пакуль у Беларусі яшчэ выразна не адпрацавана існуючая сістэма, няма неабходнасці яе кардынальна мяняць на новую, а таксама сыходзіць у гэтай сферы ад дзяржаўнага кіравання.

На думку кіраўніка дзяржавы, сёння ў Беларусі здабываецца надзвычай мала другасных матэрыяльных рэсурсаў са смецця.

Прэзідэнт паставіў задачу пад персанальную адказнасць міністра жыллёва-камунальнай гаспадаркі давесці існуючую сістэму збору і перапрацоўкі другаснай сыравіны да належнага ўзроўню.

"Вы не гатовыя працаваць так, як належыць. Вы гэтым напрамкам ва ўрадзе не займаліся! Гэта пушчана на самацёк! Так, у вас ёсць нейкія вынікі, але нават тыя планы, што вы даводзіце, не кожны год выконваеце па асобных відах сыравіны", - заўважыў кіраўнік дзяржавы.

Аляксандр Лукашэнка даручыў кіраўніку Адміністрацыі Прэзідэнта Андрэю Кобякаву і старшыні Камітэта дзяржаўнага кантролю Аляксандру Якабсону ўзяць пад жорсткі кантроль выкананне задання па зборы другаснай сыравіны. "Выпрацуйце сістэму. Не зрабілі гэтыя адсоткі, штрафы павінны быць разоральнымі для прадпрыемства!" - падкрэсліў Прэзідэнт.

"У нас пад нагамі велізарныя рэсурсы, незлічоныя багацці, а мы ходзім і сябе супакойваем, што мы - малайцы, з 2009 года на 100-200% павялічылі аб'ёмы. Так мы тады амаль нічога не рабілі, а цяпер хоць нешта, але гэтага мала. Таму трэба давесці па ўсіх напрамках вельмі напружаныя паказчыкі, - сказаў кіраўнік дзяржавы. - Гэта жывыя грошы, жывыя рэсурсы, якія мы разкідваем".

"Калі ёсць тэхналогія атрымаць газ з смеццесховішча, то атрымайце гэты газ, выпрацуйце электраэнергію, аддайце ў сетку, па-гаспадарску. Няужо цяжка прабурыць свідравіну, атрымаць гэты газ, спаліць яго і атрымаць электраэнергію?! - заўважыў Прэзідэнт. - А калі б вы яшчэ зрабілі нармальныя кантэйнеры, звярнуліся да насельніцтва, дзесьці заплацілі народу даражэй - быў бы вынік і тут".

Рэзюмуючы размову, Аляксандр Лукашэнка адзначыў: "Вы ўсе ведаеце, як дадаткова атрымаць тут грошы, як забяспечыць збор смецця, каб краіну не засмечваць і ў вытворчасць накіраваць другасныя рэсурсы. Зрабіце аптымальную сістэму, пакуль пад жалезным кантролем дзяржавы".

Прэзідэнт канстатаваў няпростую сітуацыю ў свеце ў эканоміцы, адзначыўшы, што Беларусь як частка гэтай сусветнай эканомікі вельмі залежная ад гэтага цэлага. На думку кіраўніка дзяржавы, крызісы заўсёды ставяць умовы, якія прымушаюць павышаць якасць прадукцыі. На гэта павінны звярнуць пільную ўвагу беларускія вытворцы, падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.

"Мы паслоў "заціснулі", каб прадавалі прадукцыю, а прадаваць жа не хочацца. Хочацца, ведаеце: бяленькія манжэткі, бяленькія каўнерыкі, сядзець у Францыі і прадстаўляць нейкія палітычныя інтарэсы, займацца балбатнёй і карціны на сценках вешаць, паказваючы гэтым сваю працу. Калі іх прыціснулі па продажах прадукцыі, што ў гэтым годзе трэба будзе перад Прэзідэнтам справаздачы, яны взвылі, што прадукцыя не тая, - сказаў кіраўнік дзяржавы. - Але гэта ўжо не праходзіць. Я працую прэзідэнтам 20 гадоў, не першы год, мне можна было тады, у 30 гадоў, лапшы навешаць на вушы, але ўжо не сёння".

"Сапраўды такую пазіцыю занялі ў нас некаторыя міністры, - адзначыў Прэзідэнт. - Ну, дык у вас усё ў руках - падымайце гэта якасць!"

Звяртаючыся да губернатараў, Аляксандр Лукашэнка нагадаў ім аб надыходзячай пасяўной кампаніі. "У вас наступае пасяўная - не ў мяне, і нават ужо не ў Мясніковіча - у вас. Мы вам далі ўсё для таго, каб пасеяць: грошы ў вас, трактары ў вас, паліва ў вас. Дзейнічайце! - сказаў Прэзідэнт. - Сёлета я вам заўвагі рабіць не буду. Адразу пойдзеце туды, дзе Барыс Васільевіч Батура, не горшы губернатар на той час. Таму пачынайце круціцца і іншых закручвайце".

Аляксандр Лукашэнка таксама звярнуў увагу на тое, што заканчваецца першы квартал - кантрольны перыяд, па выніках якога будзе дадзена ацэнка праведзенай працы па разгрузцы складоў. Прэзідэнт адзначыў, што мае намер асабіста наведаць асноўныя прадпрыемствы.-0-