А. Лукашэнка ўпэўнены, што беларускі кінематограф будзе адроджаны
10.9.20100 праглядаў
10 верасня, Мінск /Кар. БЕЛТА/. Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ўпэўнены ў тым, што беларускі кінематограф будзе адроджаны. Аб гэтым кіраўнік дзяржавы заявіў 9 верасня на сустрэчы з дзеячамі культуры па пытанні развіцця кінематаграфіі, паведамілі БЕЛТА ў прэс-службе беларускага лідара.
На мерапрыемства запрасілі каля 150 чалавек. Абмеркаваць тэму, як зрабіць беларускае кіно цікавым і акупным, разам з чыноўнікамі (іх было на сустрэчы ўсяго пяцёра), на нараду сабраліся масцітыя сцэнарысты, рэжысёры, акцёры, прадстаўнікі кінапракату, а таксама будучы авангард нашай кінематаграфіі - нядаўнія выпускнікі ВНУ і студэнты.
У апошнія гады дзяржава значна павялічыла падтрымку гэтай галіны з разлікам на тое, што сітуацыя зменіцца і будзе атрыманы належны аддачу ад укладзеных сродкаў. Разам з тым кардынальных змен не адбылося, і па-ранейшаму востра застаецца праблема стварэння добрага кіно нароўні з тым, што таленавітыя беларускія акцёры, рэжысёры, сцэнарысты, апынуўшыся незапатрабаванымі на радзіме, з'язджаюць за мяжу, дзе становяцца зоркамі. Адказ на пытанні, чаму гэта адбываецца і якім чынам змяніць існуючыя падыходы, і заклікана была даць гэтая сустрэча з дзеячамі культуры.
Адкрываючы нараду, Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што аб яго правядзенні "мы дамаўляліся два месяцы таму пасля прагляду беларуска-расійскага фільма "Брэсцкая крэпасць". А размова аб тым, што кінематограф патрабуе перамен, вядзецца даўно.
Як паказваюць лічбы, для айчыннага кінематографа дзяржава зрабіла нямала. "Па маім даручэнні Адміністрацыя Прэзідэнта падключылася да дапрацоўкі Канцэпцыі развіцця кінематаграфіі ў Рэспубліцы Беларусь на 2009-2014 гады, закладваючы ў яе прынцыпова новыя падыходы. З 2006 па 2009 гады дзяржаўныя ўкладанні ў фільмавытворчасць узраслі ў пяць разоў. За апошнія тры гады ў гэту сферу накіравана амаль Br60 млрд., аднак прарыву ў стварэнні якаснага нацыянальнага кіно так і не адбылося, - сказаў кіраўнік дзяржавы. - Даходы ад продажу фільмаў склалі толькі крыху больш за 8% затрачаных сродкаў".
Па словах Аляксандра Лукашэнкі, кінематограф суверэннай Беларусі за два дзесяцігоддзі аказаўся не ў стане стварыць высокамастацкі фільм, годны называцца нацыянальным праектам. "Фільмы беларускай вытворчасці знаходзяцца на перыферыі гледацкага цікавасці. Для іх наведвання гледачоў даводзіцца "арганізоўваць". Зборы ад продажу білетаў не пакрываюць нават выдаткі на набыццё і рэкламу фільмаў", - канстатаваў ён.
Прэзідэнт паведаміў, што пры сустрэчах на кінастудыі і на здымачнай пляцоўцы фільма "Анастасія Слуцкая" маладыя рэжысёры скардзіліся, што ім "не даюць прабіцца". Дзяржава зрабіла ўсё неабходнае, каб забяспечыць вырашэнне гэтай праблемы. Сёння беларускі лідар звярнуўся да маладога пакалення: "Па прашэсці часу я маю ўсе падставы задаць пытанне: дзе ж вынікі?".
"Колькі нашых маладых акцёраў і рэжысёраў сталі зоркамі расійскага кіно і тэлесерыялаў, аказаўшыся не запатрабаванымі ў нас на радзіме! Няўжо ў Беларусі перанасычэнне талентаў, што мы можам так бяздумна разбратвацца імі?", - падняў кіраўнік дзяржавы яшчэ адну праблему.
Асобна ён спыніўся на пытаннях рэканструкцыі Нацыянальнай кінастудыі "Беларусьфільм" - на аб'ектах гэтага інвестыцыйнага праекта праца стаіць ужо другі год. "Была маса абяцанняў, мяне ўгаварылі пайсці на каласальныя льготы інвестару, а студыя па-ранейшаму ветшае і ператвараецца ў руіны. І сёння замест таго, каб самім выпраўляць свае ж памылкі і пралікі, шукаць новага інвестара, прапануецца павесіць будоўлю на шыю дзяржаве", - абурыўся Прэзідэнт.
На сустрэчы таксама быў закрануты пытанне дзейнасці факультэта экранных мастацтваў, які быў адкрыты ў гэтым годзе ў Беларускай дзяржаўнай акадэміі мастацтваў. "Як наладжана праца "беларускага ВДІКу"? Вельмі баюся, каб усё справа не звялося да прывабнай шыльды", - засцярог Аляксандр Лукашэнка.
"На гэтыя і іншыя пытанні я чакаю адказу ад міністра культуры і генеральнага дырэктара кінастудыі "Беларусьфільм", - сказаў ён.
Аляксандр Лукашэнка нагадаў, што размова аб тым, што кінематограф чакае і патрабуе пераменаў, вядзецца даўно. "Гэта была мая ініцыятыва - запрасіць сёння да размовы не толькі чыноўнікаў або паспяховых, адбытых майстроў, але і тых, чый творчы шлях аказаўся церністым, або хто да гэтага часу знаходзіцца ў пошуках выхаду, а таксама маладых змену кінематаграфістаў - сённяшніх студэнтаў", - падкрэсліў кіраўнік дзяржавы.Прэзідэнт таксама сказаў, што яму "прапанавалі цэлы набор афіцыйных дакладаў і выступленняў", але ён хоча ў першую чаргу выслухаць тых, хто робіць кіно і на сабе адчувае ўсе праблемы кінематографа, - сцэнарыстаў, рэжысёраў, прадзюсараў, крытыкаў і пракатчыкаў. Кіраўнік дзяржавы прапанаваў ім абсалютна аб'ектыўна і непрадузята выказацца па ўсіх набалелых праблемах - ад нараджэння сцэнарнай ідэі да продажу гатовага фільма. Пры гэтым ён вызначыў абсалютна свабодны фармат зносін - без спісу выступаючых і рэгламенту.
"І калі вы сапраўды любіце кіно, вы будзеце гаварыць смела, агаляючы болевыя кропкі і прапаноўваючы свае рэцэпты іх лячэння. Няхай у нас тут разгорыцца вострая дыскусія, сапраўдны мазгавы штурм па пошуку шляхоў і спосабаў развіцця кінематографа. І ў спрэчцы, несумненна, народзіцца ісціна", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.
Ад удзельнікаў сустрэчы ён запатрабаваў аб'ектыўнага і непрадузятага крытычнага аналізу беларускага кіно, адказаў на пытанне, што перашкаджае яму паспяхова развівацца ў рэчышчы сусветных тэндэнцый. Пры гэтым кіраўнік дзяржавы адзначыў: "Я, перш за ўсё, хачу пачуць пра праблемы, але не з пункту гледжання крытыкі, што ўсё дрэнна, што трэба ўсё зламаць, а потым паглядзім, выплывём - а з пункту гледжання таго, што трэба зрабіць сёння і заўтра, каб мы, збіраючыся на такім узроўні, гаварылі пра нашы нацыянальныя праекты, нашы поспехі, каб, у рэшце рэшт, не сорамна было глядзець у вочы адзін аднаму".
Аляксандр Лукашэнка таксама дадаў, што дзяржава працягне аказваць фінансавую падтрымку беларускаму кінематографу, але толькі пад стварэнне новых акупных праектаў. "Гэтаму найважнейшаму з усіх мастацтваў мы будзем дапамагаць, несумненна, фінансаванне будзе павялічвацца, але грошы будуць накіроўвацца толькі на новыя і акупныя ідэі", - сказаў Прэзідэнт.
Па яго словах, дзяржава таксама можа быць заказчыкам некаторых фільмаў, але і не выключна заказчыкам і не так, як было да гэтага часу, а абавязкова на конкурснай аснове. "Для мяне не важна, ці будуць гэта нашы тэлевізійныя каналы ў якасці заказчыкаў, прыватныя кампаніі ці наша знакамітая кампанія, якая сёння, прабачце, як кульгавая кабыла, боўтаецца на полі мастацтваў", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка. Прыярытэт будзе аддавацца тым, хто прапануе добры сцэнар і, у рэшце рэшт, створыць добры фільм.Як лічыць загадчыца кафедрай літаратурна-мастацкай крытыкі Інстытута журналістыкі БДУ Людміла Саенкава, "кіно ў Беларусі, вядома, здымаюць, але якасць гэтага прадукту можна ацаніць па нізкай цікавасці да яго гледачоў". У сваім выступе яна таксама закранула тэму дакладнасці дэталяў у кіно. Недакладнасць дэталяў разбурае веру гледача ў дакладнасць таго, што адбываецца. Людміла Саенкава адзначыла і багацце штампаў, якія качуюць з фільма ў фільм.
На яе думку, "у Беларусі ёсць свае героі, падзеі, якія маглі б паслужыць аб'ядноўваючай ідэяй, а адлюстраванне нацыянальнай тэматыкі пра многае расказала б гледачам у іншай краіне". Калі б у краіне быў інстытут прадзюсарства, многія праблемы ў галіне можна было б зняць, лічыць загадчыца кафедрай.
Выступіўшы на сустрэчы міністр культуры Павел Латушка вынес на разгляд Прэзідэнта і прысутных шэраг прапаноў, якія маглі б спрыяць больш эфектыўнай дзейнасці кінематаграфічнай сферы. У прыватнасці, ён прапанаваў на дзяржаўным узроўні стымуляваць прыцягненне ў гэты напрамак прыватных інвестараў і ўвядзенне падатковых ільгот.
Павел Латушка прапанаваў стварыць дзяржаўны прадзюсарскі цэнтр кіно і сфарміраваць фонд падтрымкі кіно. Неабходна ўсталяваць долю паказу айчыннай кінапрадукцыі на нашых тэлеканалах, як гэта паспяхова практыкуецца ў многіх краінах свету.
Міністр культуры лічыць, што трэба ствараць належныя ўмовы для вяртання ў Беларусь таленавітай моладзі, якая навучаецца ў расійскіх і замежных кінематаграфічных ВНУ. Павел Латушка таксама акцэнтаваў увагу на неабходнасці ўдасканалення матэрыяльнай базы кінавідэапракатніцкіх устаноў.
Генеральны дырэктар Нацыянальнай кінастудыі "Беларусьфільм" Уладзімір Замяталін падтрымаў ініцыятыву міністра аб стварэнні прадзюсарскага цэнтра. Ён расказаў пра тое, як развіваецца матэрыяльна-тэхнічная база кінастудыі, якая па аснашчэнні адпавядае самым высокім патрабаванням для стварэння добрага кіно.
Гендырэктар лічыць, што "Беларусьфільму" неабходна "перайсці ад вытворчага да прафесійна-творчага прынцыпу планавання". Па яго словах, часта патрабаванне выканання эканамічных паказчыкаў (напрыклад, эканоміі энергетычных рэсурсаў) стрымлівае творчы працэс.У дыскусіі прыняў удзел і народны артыст СССР, вядучы майстар сцэны Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы Генадзь Аўсяннікаў, які лічыць, што для змены сітуацыі ў кінематаграфічнай галіне "неабходна, перш за ўсё, працаваць". Аснова добрага кіно - сцэнар, рэжысёр. У кіно павінны быць яркія вобразы і характары, якія закрануць сэрцы гледачоў.
Свой пункт гледжання выказаў і старшыня Беларускага саюза тэатральных дзеячаў, мастацкі кіраўнік Драматычнага тэатра Беларускай арміі Аляксей Дудараў. "Пакуль нам па-сапраўднаму не забаліць, гледач не адгукнецца. Яго можна заваяваць толькі праз уласную любоў. Калі будзе спачуванне, глыбокі чалавечы падыход, тады будзе і нацыянальнае кіно", - перакананы ён.
На думку Аляксея Дударава, "трэба рабіць сваё ўласнае кіно, а не гнацца за Галівудам". "Мы не павінны замыкацца ад сучаснасці, новай кінамовы, лічыць ён. - Мастацтва не павінна быць прымітыўным, але яно павінна быць зразумелым".
Усе ўдзельнікі абмеркавання казалі пра тое, што хочуць працаваць тут, у Беларусі, і рабіць айчыннае кіно.
У сувязі з гэтым Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што ў Беларусі для гэтага ёсць усе неабходныя ўмовы. "Усё залежыць ад вас, - сказаў ён, звяртаючыся да дзеячаў культуры. - Што тычыцца мяне, я магу падтрымаць вашы творчыя праекты, нават глыбока не ўнікаючы ў сутнасць, але як мінімум праз два гады павінна быць аддача. Можна папрасіць у багатых замежных кампаній, якія працуюць на беларускім рынку, сродкі на стварэнне кінатвораў, але пры ўмове адказнасці, гэта значыць адпаведнага выніку. Калі па-старынцы вы будзеце плакацца, то нічога не атрымаецца. Трэба хаця б напалову перайсці на рынкавыя адносіны".
На сустрэчы таксама прысутнічалі прадстаўнікі некаторых расійскіх прадзюсарскіх кампаній, якія выклалі свае ідэі па развіцці беларуска-расійскага супрацоўніцтва ў кінематографе. Яны падтрымалі ідэю стварэння магутнага прадзюсарскага цэнтра ў нашай краіне. Кіраўнік прадзюсарскай кампаніі "Белпатрыёт" Аляксандр Францкевіч-Лайе заклікаў здымаць айчынныя серыялы пра жыццё беларусаў. На яго думку, сёння гэта запатрабаваны кінапрадукт.
Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што калі будзе створаны годны прадукт, мы зможам яго прадаць. Але пытанне не ў рынку, а ў тым, які прадукт будзе створаны.Прэзідэнт Беларусі запатрабаваў найхутчэйшага ўкаранення рынкавага падыходу ў кінавытворчасці, які прадугледжвае выдзяленне дзяржаўных сродкаў на конкурснай аснове. "Пасля сённяшняга абмеркавання - толькі на конкурснай аснове", - сказаў ён.
Пры гэтым кіраўнік дзяржавы адзначыў, што магчымасць атрымаць датацыі павінны мець не толькі дзяржаўныя, але і прыватныя кінакампаніі, беларускія тэлеканалы. Няхай паміж імі будзе атмасфера здаровай творчай канкурэнцыі. "Вось і будзе вам той самы прадусарскі падыход, пра які мы так шмат гаварылі", - падкрэсліў Аляксандр Лукашэнка.
Прэзідэнт даручыў ураду паскорыць падрыхтоўку пакета прававых актаў, якія спрыяюць укараненню гэтага новага эканамічнага механізму. Гэта павінна быць зроблена да канца бягучага года.
Падводзячы вынікі размовы, Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў, што пры фарміраванні дзяржаўнага заказу на стварэнне фільмаў сродкі будуць выдзяляцца пад тыя праекты, у якіх дзяржава зацікаўлена як з пункту гледжання іх зместавага напаўнення, так і эканамічна. "Фільмы з падтрымкай дзяржавы будуць здымацца. Але гэта не значыць, што не будуць стварацца іншыя фільмы. Наадварот, і могуць, і павінны, але на камерцыйнай аснове, за кошт прыцягнутых фінансаў. Больш за тое, трэба ствараць усе ўмовы для сучаснай і якаснай кінавытворчасці і зарабляць на гэтым грошы", - лічыць беларускі лідар. Пры фарміраванні дзяржзаказу неабходна ў абавязковым парадку ўлічваць інтарэсы гледачоў, арыентавацца на масавую аўдыторыю, а не на чыесьці густовыя вынаходствы.
Кіраўнік дзяржавы лічыць, што пара адыходзіць ад любых метадаў адміністрацыйнага прымусу і ціску на пракат і тэлеканалы: "Проста здымайце цікавыя фільмы, тады выбудуецца чарга жадаючых іх купіць і паглядзець".Касаючыся тэмы стварэння нацыянальных фільмаў, Аляксандр Лукашэнка адзначыў: "Мне і раней не раз прапаноўвалі падтрымаць праекты, якія прэтэндавалі на гэты статус. Але ні адзін так да яго і не дацягнуў. Нацыянальны фільм - гэта добры, годны фільм, у якім адлюстравана душа народа. Нельга дэвальваваць гэтае паняцце. Кінастужка на сюжэт з айчыннай гісторыі, дзе акцёры гавораць па-беларуску - гэта яшчэ не нацыянальны фільм". На думку Прэзідэнта, "сапраўды нацыянальным можа быць толькі фільм, які здольны кансалідаваць грамадства". Нацыянальных фільмаў, відавочна, не будзе шмат - можа быць, усяго адзін за 3-5 гадоў. "Але гэты фільм абавязкова павінен заявіць пра Беларусь на ўвесь свет", - перакананы Аляксандр Лукашэнка.
Пры гэтым ён адзначыў, што "дзяржава не можа дазволіць сабе транжырыць народныя сродкі на сумнеўныя і правальныя кінапраекты. Таму адным з галоўных крытэрыяў ацэнкі эфектыўнасці працы кінематаграфістаў з'яўляецца забеспячэнне акупнасці фільмаў. Па словах Аляксандра Лукашэнкі, дзяржава можа быць мецэнатам і спонсарам, але сродкі не будуць марнавацца бездумно, без гарантый.
Па словах Прэзідэнта, дзяржава і надалей будзе падтрымліваць творчую інтэлігенцыю. Менавіта яна з'яўляецца скарбніцай любой дзяржавы. "Без творчай інтэлігенцыі не можа быць суверэннай, незалежнай дзяржавы", - сказаў беларускі лідар. Разам з тым ён адзначыў, што "устрыманства недапушчальна ў творчым асяроддзі, інакш мы загубім таленты".
Аляксандр Лукашэнка запатрабаваў выкараніць усялякі бюракратызм у сферы вытворчасці фільмаў. Справа кінематаграфістаў - здымаць кіно, а не займацца бясконцымі справаздачамі і ўзгадненнямі, марнаваць час на паператворчасць. Кіраўнік дзяржавы даручыў ураду і Міністэрству культуры сумесна з Адміністрацыяй Прэзідэнта неадкладна разабрацца ў гэтым пытанні і прыняць вычарпальныя меры па дэбюракратызацыі кінаіндустрыі.
На яго думку, пад гэтым вуглом гледжання трэба разгледзець і прапанову Міністэрства культуры аб стварэнні Нацыянальнага інстытута кіно. "Усё старанна прадумаць і ўзважыць, каб не прывесці да раздзімання кіраўніцкіх штатаў і не спарадзіць непатрэбнае звяно ў бюракратычным ланцугу, якое нічога не вырабляе, а толькі пераразмяркоўвае дзяржаўныя сродкі", - падкрэсліў Прэзідэнт.Ён запатрабаваў, каб Міністэрства культуры і кінастудыя "Беларусьфільм" больш актыўна займаліся развіццём сумеснай кінавытворчасці з расійскімі і замежнымі партнёрамі. "Трэба прыцягваць да супрацоўніцтва грунтоўныя, добра зарэкамендаваўшыя сябе замежныя кінакампаніі, а не адпужваць іх бюракратызмам і непамерна высокімі цэнамі на паслугі, - сказаў Аляксандр Лукашэнка. - Галоўнае - сумленнасць, добрасумленнасць і доўгатэрміновыя перспектывы".
Кіраўнік дзяржавы лічыць, што аблвыканкамы і Мінскі гарвыканкам павінны надаць самую пільную ўвагу ўмацаванню матэрыяльнай базы кінавідэапракатных арганізацый. Як паведаміў міністр культуры Павел Латушка, у цяперашні час толькі 41 са 132 айчынных кінатэатраў адпавядаюць еўрапейскім стандартам. У сувязі з гэтым на нарадзе адзначалася, што прыярытэтнымі задачамі павінны стаць мадэрнізацыя абсталявання, стварэнне ўмоў для выкарыстання найноўшых тэхналогій кінапаказу.
На сустрэчы з дзеячамі культуры вялікая ўвага была нададзена пытанню падрыхтоўкі кадраў. "Адно з самых балючых пытанняў - падрыхтоўка кадраў. Факультэт экранных мастацтваў вы будуеце амаль што на пяску, не маючы сучаснай матэрыяльнай базы, - сказаў Прэзідэнт. - Але не чакайце, што пасля нашай сустрэчы на акадэмію мастацтваў пройдзе залаты дождж. Многія вашы праблемы можна вырашыць, калі скааперавацца з кінастудыяй, відэацэнтрам і тэлеканаламі, Інстытутам журналістыкі БДУ, дзе ёсць свая тэлестудыя. Пачынайце працаваць".
Закранаючы тэму рэканструкцыі кінастудыі "Беларусьфільм", Прэзідэнт даручыў ураду заняцца вырашэннем гэтай праблемы.
Аляксандр Лукашэнка падкрэсліў непрымальнасць у кінематографе любой кланавасці, сямейнасці, блага, дзялення на набліжаных і чужых. "У Беларусі кожны можа зрабіць кар'еру згодна са сваімі ведамі і здольнасцямі", - лічыць ён.
"Не хачу, каб у нас калі-небудзь узнікла сітуацыя, як у некаторых нашых краінах-суседзях, калі на сцэну, на экран немагчыма прабіцца, не заплаціўшы патрэбным людзям буйных сум. У Беларусі створаны ўсе ўмовы для таго, каб кожны грамадзянін мог рэалізаваць свой талент на радзіме, - сказаў ён. - Хачу, каб вы ведалі: дзяржава заўсёды падтрымае ўсіх творчых людзей, якія служаць грамадству ўсёй сілай свайго таленту. Будзь то прызнаны майстар ці пачатковец акцёр, рэжысёр, сцэнарыст".
Прэзідэнт яшчэ раз заявіў аб тым, што дзяржава не пашкадуе сродкаў, каб па вартасці ўзнагародзіць стваральнікаў сапраўднага шэдэўра, здольнага заваяваць сэрцы гледачоў не толькі ў Беларусі, але і за мяжой. Пытанне ў тым, калі і хто зробіць такое кіно.
Кіраўнік дзяржавы адзначыў, што ўсе прагучаўшыя на сустрэчы цікавыя ідэі і прапановы будуць старанна вывучаны, сістэматызаваны і ўвасоблены ў канкрэтных даручэннях па іх рэалізацыі.-0-
БЕЛТА