Шаленства – прыродна-ачаговая інфекцыя, якая ўяўляе сур'ёзную небяспеку як для жывёл, так і для чалавека.
Шаленствам хварэюць практычна ўсе віды наземных млекакормячых, у першую чаргу – драпежныя жывёлы (сямействы сабачыя, каціныя, куніцавыя, янотавыя і інш.), могуць таксама хварэць птушкі, грызуны, кажаны.
Крыніцай шаленства з'яўляецца дзікая жывёла, якая заразілася ў прыродным асяроддзі, а таксама хатняя жывёла, якая падвергнулася нападу з боку іншай хворай жывёлы (дзікай або хатняй). Ад хворых жывёл адбываецца заражэнне чалавека.
У бягучым годзе ў Лепельскім раёне зарэгістраваны 1 выпадак шаленства ў хатняй сабакі, за той жа перыяд 2024 года выпадкаў шаленства не зарэгістравана. Ад шалёнай сабакі пацярпелі 2 чалавекі.
Па стане на 15.07.2025 у арганізацыі аховы здароўя з нагоды ўкусаў жывёламі звярнулася 42 чалавекі, за той жа перыяд 2024 – 36 чалавек.
Ад бяздомных жывёл пацярпелі 14 чалавек або 33,3%. За аналагічны перыяд 2024 года гэты паказчык склаў 30,6 % (11 выпадкаў).
Адзначаюцца выпадкі, калі парушаюцца правілы ўтрымання хатніх жывёл, у выніку якіх адбыўся напад жывёл на людзей.
У арганізацыях аховы здароўя маецца неабходны запас антырабічных лекавых сродкаў. Кваліфікаваныя спецыялісты ў любую пару сутак акажуць неабходную дапамогу. Дзякуючы своечасова праведзеным лячэбна-прафілактычным мерапрыемствам выпадкаў шаленства сярод людзей удалося пазбегнуць.
Веданне правіл прафілактыкі шаленства дапаможа папярэдзіць гэту смяротную хваробу. Акрамя таго, укус жывёлы можа стаць прычынай не толькі фізічнай калецтва, але і сур'ёзнай псіхалагічнай траўмы, асабліва для дзіцяці. Таму кожны чалавек павінен ведаць пра шаленства і меры яго прафілактыкі.
Чалавек заражаецца:
- пры ўкусах, драпінах, аслюненнях хворай жывёлай.
- пры траплянні сліны жывёлы на слізістыя абалонкі вачэй, носа, рота, пашкоджаныя скурныя пакровы;
- пры дакрананні да жывёлы або яго трупа, зняцці шкуры, раздзелцы тушы хворай жывёлы.
У мэтах прафілактыкі шаленства неабходна:
- прывіваць супраць шаленства хатніх сабак і катоў (прышчэпкі праводзяцца ў ЛПУ «Лепельская раённая ветэрынарная станцыя»;
- выгул хатніх сабак праводзіць у намордніку і на павадку, не дапускаць іх стасункаў з безнагляднымі жывёламі;
- пазбягаць кантактаў з дзікімі жывёламі, не чапаць трупы загінулых жывёл. Як правіла, здаровыя дзікія жывёлы пазбягаюць сустрэчы з чалавекам. І калі яны не рэагуюць на з'яўленне чалавека ў прыродных умовах, а тым больш, заходзяць у населеныя пункты, можна не сумнявацца, што гэта хворыя на шаленства жывёлы, і трэба прыняць усе меры асабістай засцярогі і забеспячэння бяспекі блізкіх.
- пры якіх-небудзь зменах у паводзінах хатніх жывёл, або ўкусах іх іншымі жывёламі – неадкладна звяртацца да ветэрынарнага ўрача. Не варта забіваць хатнюю жывёлу, якая пакусала чалавека, за ёй павінна быць устаноўлена 10-дзённае ветэрынарнае назіранне;
Ад укусаў жывёламі часта пакутуюць дзеці, таму неабходна пастаянна праводзіць з імі тлумачальную працу і старацца пазбягаць непатрэбных кантактаў з жывё
Але адказнасць за з'яўленне бяздомных жывёл ляжыць на людзях, якія выкідваюць «непатрэбных» жывёл, не прымаюць меры па стэрылізацыі сваіх гадаванцаў (катоў, сабак), якія самастойна гуляючы па вуліцы, пакідаюць шматлікіх нашчадкаў, большасць з якіх становяцца безнагляднымі.
Калі Вас укусіла жывёла неабходна:
- правесці першасную апрацоўку раны – старанна прамыць раневую паверхню на працягу не менш за 15 хв. струёй вады з мылам;
- апрацаваць краі раны 5% настойкай ёду;
- накласці стэрыльную павязку і неадкладна звярнуцца ў медыцынскую ўстанову. Толькі лекар (хірург, траўматолаг) ацэніць рызыку магчымага заражэння вірусам шаленства і прызначыць пры неабходнасці прышчэпачны курс.
Жыхарам г. Лепеля і Лепельскага раёна кругласутачна па антырабічную дапамогу можна звярнуцца ў УАЗ «Лепельская цэнтральная раённая бальніца» (г.Лепель вул.Гаспітальная, 2 тэл. 3-43-96)
Памятайце! Вакцынацыя - адзіны сродак папярэджання смяротнага зыходу шаленства. Самавольнае спыненне або перапыненне курса вакцынацыі можа прывесці да трагічных наступстваў!
Урач-эпідэміёлаг Паборцава Н.В.