Зіма на парозе, а гэта значыць, што ўжо многія, як дзеці, так і дарослыя, з
нецярпеннем чакаюць, калі на вадаёмах з'явіцца першы лёд. Гэта, вядома, добрая магчымасць пакатацца на каньках, заняцца зімовай рыбалкай, але не варта забываць пра бяспеку ў гэты перыяд.
Зіма на парозе, а гэта значыць, што ўжо многія, як дзеці, так і дарослыя, з
нецярпеннем чакаюць, калі на вадаёмах з'явіцца першы лёд. Гэта, вядома, добрая магчымасць пакатацца на каньках, заняцца зімовай рыбалкай, але не варта забываць пра бяспеку ў гэты перыяд.
Фарміраванне лёду. З надыходам марознага надвор'я не разлічвайце на імгненнае пакрыццё вадаёмаў лёдам. Гэта працэс працяглы і залежыць ад многіх фактараў. Пачынаецца ён, як правіла, з лістапада і працягваецца да самага Новага года. Усё залежыць ад надвор'я, якое кожны восеньска-зімовы сезон бывае розным. Пры нізкай тэмпературы ўночы лёд фарміруецца, але пад прамянямі сонца днём пачынае станавіцца порыстым ад вады, якая праз яго прасочваецца. Пры гэтым таўшчыня можа быць ужо прыстойнай, але надзейным яго назваць нельга. На розных вадаёмах працэс замярзання адбываецца з рознай хуткасцю, напрыклад, на рэках лёд утвараецца павольней, бо гэтаму працэсу перашкаджае цячэнне. Нават на адным вадаёме ў розных яго частках ён можа быць неаднакавовай таўшчыні.
Бяспека на лёдзе. Практычна кожны год здараюцца сітуацыі, калі найбольш нецярплівыя аматары зімовай рыбалкі ці катання на каньках трапляюць у небяспечнае становішча, апыняючыся ў лядовым вадаёме. А галоўнае правіла: не ўпэўнены ў трываласці лёду – не ступай на яго. Часам чалавек пачынае разумець сваю памылку, ужо апынуўшыся на тонкім лёдзе, у гэтым выпадку трэба паспрабаваць па сваіх слядах вярнуцца асцярожна назад. Затрудняе ацэнку трываласці лёду снег. Перасоўваючыся, можна і не ўбачыць, што пайшлі расколіны, але вось пры з'яўленні хрусту варта спыніць рух і вярнуцца назад. У выпадку з'яўлення моцнага трэску лепш перасоўвацца поўзкам. Запомніце, каб адзін чалавек паспяхова перайшоў замерзлы вадаём, таўшчыня лёду на шляху павінна быць не менш за 7 сантыметраў. Уладкоўваць каток можна толькі ў выпадку, калі таўшчыня пласта складае каля 12 сантыметраў. Перапраўляцца групай – пры таўшчыні 15 сантыметраў. А рух аўтамабіляў будзе бяспечным пры таўшчыні не менш за 30 сантыметраў. Нельга адпраўляцца на лёд уночы, у моцны туман, снег ці дождж. У выпадку групавога руху лепш ісці, прытрымліваючыся адлегласці адзін ад аднаго не менш за 5 метраў. Зручней за ўсё пераходзіць вадаём на лыжах, толькі крапяжы не зашпіляць, каб пры найменшай небяспецы можна было хутка іх скінуць. Калі за спіной маецца ноша, яе лепш размясціць на адным плячы, каб пры небяспецы можна было лёгка ад яе вызваліцца. Заўсёды, адпраўляючыся на замерзлы вадаём, неабходна браць з сабой трывалую вяроўку з пятлёй і грузам, каб у выпадку неабходнасці кінуць таму, хто праваліўся. Часта не выконваецца бяспека зімой на лёдзе асобамі ў стане алкагольнага ап'янэння. У такім стане немагчыма адэкватна адрэагаваць на небяспеку.
Хитрая ледзяная скарынка. Адмыслоўцы нават па знешнім выглядзе лёду могуць вызначыць яго надзейнасць. Больш небяспечным, а, значыць, тонкім лічыцца лёд жаўтаватага або матава-белага колеру. Часцей за ўсё ён мае порыстую структуру, таму надзейным яго лічыць нельга. Неабходна ведаць: калі некалькі дзён тэмпература не апускаецца ніжэй за нуль градусаў, трываласць зніжаецца на 25%. Найбольш тонкім лёд бывае нават у марознае надвор'е каля зараснікаў трыснягу, хмызнякоў або дрэў, якія растуць па берагах. Асаблівую асцярожнасць трэба выконваць каля палонак - яны могуць стаць зусім незаўважнымі, калі іх трохі прыпарошыць снегам. Правяраць трываласць лёду, скачучы па ім або тупаючы нагамі, не разумна, лепш для гэтага скарыстацца палачкай. Калі зверху лёду выступіла вада, у гэтым месцы лепш не пераходзіць.
Дзеці і лёд. Бацькі абавязаны расказаць дзецям пра бяспеку на лёдзе ў зімовы перыяд. Нельга адпускаць іх адных на замерзлыя вадаёмы. Абавязкова трэба пераканацца, што лёд мае таўшчыню не менш за 7 сантыметраў. Калі прадугледжваюцца калектыўныя гульні на лёдзе, таўшчыня ледзянога покрыва павінна быць каля 12 сантыметраў. Дзецям трэба патлумачыць, што, перамяшчаючыся па лёдзе сумнеўнай таўшчыні, неабходна ісці гуськом. Нельга наступаць на лёд, калі ён пакрыты снегам, можна лёгка натрапіць на палонкі. Забараняйце хадзіць на вадаёмы з надыходам перападаў тэмпературы, скакаць на аддзеленую ільдзіну. Калі ўсё ж такі лёд не вытрымаў і трэснуў, і дзіця апынулася ў вадзе, то ён павінен ведаць, як дзейнічаць у такой сітуацыі. Калі ён быў не адзін, а з кампаніяй сяброў, то хтосьці павінен хутка адправіцца па дапамогу.
Першая дапамога. Перамяшчацца ў бок таго, хто праваліўся, неабходна толькі поўзкам. Працягваць лепш не руку, а шалік, палачку ці іншыя падручныя сродкі, каб самому не апынуцца побач з ім. Пасля таго, як пацярпелы зачапіўся за працягнуты яму прадмет, неабходна асцярожна цягнуць яго на лёд, але пры гэтым не рабіць рэзкіх рухаў. Пасля паспяховага выцягвання трэба аказаць дапамогу, якая заключаецца ў саграванні пацярпелага і пераапрананні ў сухую вопратку. Вельмі важна, каб таварышы не разгубіліся ў такой сітуацыі і замест таго, каб разбегчыся ў розныя бакі, аказалі дапамогу.
Часта здараюцца сітуацыі, калі чалавек адпраўляецца ў самоце на замерзлую вадаём. Самае галоўнае ў выпадку трагедыі - не панікаваць, чапляючыся за кромку лёду. Гэта не дапаможа, а толькі будзе знясільваць сілы. З першай секунды старацца выбрацца на паверхню лёду, прыняўшы пры гэтым гарызантальнае становішча. Калі цячэнне зацягвае пад лёд, уперціся з усіх сіл у кромку і гучна клікаць на дапамогу. Адпраўляючыся ў самоце на вадаём зімой, з сабой неабходна мець «ратавалкі», якія можна вырабіць сваімі рукамі. Для гэтага цвікі абмотваюць ізастужкай, зрабіўшы падабенства рукаядкі, і прапускаюць шнурок, каб не страціць. У момант небяспекі з іх дапамогай можна як кіпцюрамі чапляцца за лёд і такім чынам выратаваць сабе жыццё.
Выбраліся на бераг: што далей? Заўсёды прадугледзіце наяўнасць у заплечніку камплекта сухога адзення. Як мага хутчэй дабірайцеся да цёплага памяшкання. Калі вы далёка ад дома, можна скарыстацца гасціннасцю жыхароў суседняй вёскі. На другім этапе важна сагрэць сябе знутры, а ў гэтым выпадку ўжо без гарачага піцця не абысціся.
Паводзіны на вадаёмах у восеньска-зімовы перыяд. Для прадухілення няшчасных выпадкаў на вадаёмах позняй восенню і зімой неабходна выконваць некаторыя правілы паводзін. Не трэба спяшацца, адпраўляючыся на вадаём з'яўленнем першага лядовага покрыва. Лёд становіцца надзейным толькі з прыходам устойлівых нізкіх тэмператур. Дастаткова небяспечна спускацца на лёд у незнаёмых месцах, асабліва ў адлігу. Лепш не пераходзіць вадаём у месцах з вялікім слоем снегу, пад ім таўшчыня лёду заўсёды менш, чым на адкрытым месцы. Не варта рызыкаваць сваім жыццём, адпраўляючыся на лёд у начны час сутак, ды яшчэ і ў самоце. Гуляць у спартыўныя зімовыя гульні лепш на спецыяльна абсталяваных катку, каб быць упэўненым у надзейнасці лёду. Небяспечна выкарыстоўваць падчас вясновых паводак лёд для пераправы.
Рэкамендацыі для аматараў зімовай рыбалкі. Даволі часта можна бачыць рыбакоў, якія сядзяць на лёдзе з вудай. Жаданне злавіць добрую рыбку прымушае пагарджаць небяспекамі, а дарма. Вядома шмат выпадкаў, калі ратавальнікам даводзілася вызваляць няўдалых рыбакоў з лядовага палону. Для зімовай рыбалкі трэба выбіраць знаёмы вадаём і тыя месцы, дзе глыбіня не перавышае рост чалавека. Умець распазнаваць небяспечны і бяспечны лёд. Захоўваць асцярожнасць пры спуску з берага на лёд, у гэтых месцах ён можа быць слабым. Не варта рабіць некалькі прарубаў побач. Таксама непажадана сядаць вялікай групай на маленькім участку лёду. Калі ў працэсе прабівання лункі з яе пачынае біць фантанам вада, гэта азначае, што месца небяспечнае і не падыходзіць для рыбалкі. З сабой неабходна мець вострыя прадметы, якія можна было б выкарыстоўваць для выратавання ў выпадку трагедыі. Толькі пры выкананні гэтых нескладаных правілаў можна быць упэўненым, што зімовая рыбалка скончыцца паспяхова.