Змены ў Закон «Аб барацьбе з карупцыяй»

01 сакавіка 2023 года ў Рэспубліцы Беларусь уступіў у сілу са змяненнямі і дапаўненнямі Закон «Аб барацьбе з карупцыяй» (далей – Закон).

Законам Рэспублікі Беларусь ад 30.12.2022 N 232-З «Аб змяненні законаў па пытаннях барацьбы з карупцыяй» унесена шэраг змяненняў і дапаўненняў у асобныя артыкулы Закона. У сапраўдным артыкуле мы разбяром асобныя змяненні і дапаўненні, якія ўнесены ў Закон.

Так, напрыклад, артыкул 17 Закона «Абмежаванні, якія ўстанаўліваюцца для дзяржаўных службовых і прыраўнаваных да іх асоб» дапоўнены палажэннямі аб неабходнасці выканання парадку прадухілення і ўрэгулявання канфлікту інтарэсаў;

Законам таксама ўстаноўлена забарона сумеснай працы з жонкай (мужам), блізкімі сваякамі або свойскімі на пэўных пасадах не толькі ў дзяржаўных органах, але і ў арганізацыях з пераважнай доляй уласнасці дзяржавы, раней мела месца забарона на сумесную працу толькі ў дзяржаўных арганізацыях. Таксама ўстаноўлена забарона на выкарыстанне дзяржаўнай службовай асобай у пазаслужбовых інтарэсах любога маёмасці дзяржаўнага органа альбо арганізацыі, а не толькі атрыманага ім пры выкарыстанні службовых абавязкаў. Хоць раней забарона распаўсюджвалася толькі на маёмасць, перададзенае для выканання непасрэдна ўскладзеных на яго службовых абавязкаў.

Акрамя таго, у Законе з'явілася новая норма, якая ўстанаўлівае агульныя падставы адказнасці юрыдычнай асобы за здзяйсненне карупцыйных дзеянняў ад яго імя альбо ў яго інтарэсах.

Артыкулам 38 Закона прадугледжана, калі фізічная асоба ад імя або ў інтарэсах юрыдычнай асобы, у тым ліку замежнай, ажыццяўляла падкуп дзяржаўнага службовага або прыраўнаванага да яго асобы альбо замежнага службовай асобы, гэтая юрыдычная асоба нясе адказнасць у адпаведнасці з заканадаўчымі актамі.

Дзейным заканадаўствам замацаваны і абавязкі для кіраўнікоў дзяржаўных органаў і іншых арганізацый па папярэджанні і выяўленні парушэнняў заканадаўства аб барацьбе з карупцыяй, устраненні наступстваў парушэнняў, прычын і ўмоў, ім спрыяючых. Раней на кіраўнікоў ускладаліся толькі абавязкі прыцягваць асоб, якія здзейснілі парушэнні патрабаванняў антыкарупцыйнага заканадаўства, і інфармаваць дзяржаўныя органы, якія ажыццяўляюць барацьбу

з карупцыяй, аб такіх фактах.

Выключаны выпадкі прадстаўлення старшынямі сельскіх, пасялковых, гарадскіх Саветаў дэпутатаў, іх намеснікамі ідэнтычных дэкларацый адначасова ў розныя арганізацыі. На дадзены момант старшыні сельскіх, пасялковых, гарадскіх (гарадоў раённага падпарадкавання) Саветаў дэпутатаў, іх намеснікі прадстаўляюць дэкларацыі ў раённыя Саветы дэпутатаў толькі ў тым выпадку, калі не прадстаўляліся ў гарадскія органы, у якіх яны займаюць дзяржаўныя пасады. Раней дэкларацыі прадстаўляліся як у адрас раённых Саветаў дэпутатаў, так і па месцы працы.

Зменены парадак канфіскацыі маёмасці, прынятай дзяржаўнай службовай асобай парушаючы антыкарупцыйнае заканадаўства. Падставай для канфіскацыі такой маёмасці будзе здзяйсненне антыкарупцыйнага правапарушэння.

Законам канкрэтызаваны нормы, звязаныя з парадкам прыняцця дзяржаўнай службовай асобай падарункаў, атрыманых пры правядзенні пратакольных і іншых афіцыйных мерапрыемстваў. У Законе замацавана вызначэнне тэрмінаў «падарунак, атрыманы ў сувязі з пратакольнымі і іншымі афіцыйнымі мерапрыемствамі» і «пратакольныя і іншыя афіцыйныя мерапрыемствы». Выключана з Закона паняцце «сувенір» з адначасовым устанаўленнем гранічнага кошту ўручаемага асобе падарунка ў сувязі з выкананнем службовых (працоўных) абавязкаў. Дзейным Законам устаноўлена, што не з'яўляюцца парушэннем абмежаванняў прыняцце падарункаў, атрыманых пры правядзенні пратакольных і іншых афіцыйных мерапрыемстваў, кошт кожнага з якіх не перавышае дваццаціразовы памер базавай велічыні на дату атрымання такога падарунка, кветак (раней у даход арганізацыі перадаваліся падарункі, атрыманыя пры правядзенні пратакольных або іншых афіцыйных мерапрыемстваў коштам звыш 5 базавых велічынь).

Удасканалены інстытут дэкларавання даходаў і маёмасці, накіраваны на ліквідацыю залішніх патрабаванняў да гэтай працэдуры. Так, асобам, якія займаюць адказнае становішча або паступіўшым на дзяржаўную службу шляхам абрання, прадастаўлена магчымасць указваць у дэкларацыі звесткі аб даходах і маёмасці іх непаўналетніх дзяцей без прадстаўлення асобнай дэкларацыі, а ў выпадку пражывання дзіцяці з былым мужам апошнім ажыццяўляецца дэклараванне даходаў і маёмасці такога дзіцяці.

Законам дапоўнены артыкул 27 «Даходы і маёмасць, якія не падлягаюць абавязковаму дэклараванню». У цяперашні час не падлягаюць абавязковаму дэклараванню ў

у адпаведнасці з гэтым Законам: лічбавыя знакі (токены); узнагароды ад сумы аплаты тавараў (работ, паслуг) з выкарыстаннем банкаўскіх плацежных картак, сістэм дыстанцыйнага банкаўскага абслугоўвання, у тым ліку ў выглядзе працэнтаў; тавары (работы, паслугі), атрыманыя (выкананыя, аказаныя) ў рамках распаўсюджвання рэкламы і правядзення рэкламных гульняў, калі па ўмовах іх правядзення адсутнічаюць звесткі аб атрымальніках такіх тавараў (работ, паслуг); даходы, атрымліваемыя ў рамках бонусных, маркетынгавых і (або) іншых аналагічных праграм; скідкі з цаны (тарыфу) тавараў (работ, паслуг); грашовыя сродкі, выплачаныя (замешчаныя) пры накіраванні наймальнікам у службовую камандзіроўку, на павышэнне кваліфікацыі, перападрыхтоўку, прафесійную падрыхтоўку і стажыроўку, у тым ліку выплачаныя (замешчаныя) прымаючым бокам; камерцыйныя пазыкі; даходы ў выглядзе падарункаў, кошт (сума) кожнага з якіх не перавышае двухсоцпяціразовага памеру базавай велічыні на дату атрымання такога падарунка; даходы ад узнагароднага адчужэння маёмасці, кошт адзінкі якога не перавышае саракакратнага памеру базавай велічыні на дату адчужэння такога маёмасці.

Законам дапоўнены шэраг тэрмінаў і іх азначэнняў, такіх як «арганізацыйна-распарадчыя і адміністрацыйна-гаспадарчыя абавязкі», «пратакольнае і іншае афіцыйнае мерапрыемства», «асобы, упаўнаважаныя ва ўстаноўленым парадку на здзяйсненне юрыдычна значных дзеянняў», «падарунак, атрыманы пры правядзенні пратакольнага і іншага афіцыйнага мерапрыемства».

Таксама законам рэгламентуецца парадак выкарыстання службовай маёмасці, і ў першую чаргу службовага транспарту. Закрэплена дадатковая форма ўзаемадзеяння, якая дазволіць канкрэтнай арганізацыі атрымліваць ад праваахоўных органаў звесткі аб карупцыйных дзеяннях сваіх работнікаў. Гэта дасць кіраўніцтву арганізацыі магчымасць своечасовай карэкціроўкі праводзімых антыкарупцыйных мерапрыемстваў. Адначасова захоўваецца абавязак самой арганізацыі па перадачы праваахоўным органам інфармацыі аб фактах карупцыі сярод яе работнікаў.

Пракурор Лепельскага раёна

саветнік юстыцыі В.М. Жыгімонт