У Беларусі плануецца ўнесці змяненні ва Указ Прэзідэнта №365 «Аб развіцці аграэкатурызму». Карэктыроўкі прапанаваны па выніках грамадскага абмеркавання дзейнасці суб'ектаў гэтага бізнесу Міністэрствам спорту і турызму Рэспублікі Беларусь сумесна з органамі дзяржаўнага кіравання і іншымі зацікаўленымі асобамі.
– Чым выклікана неабходнасць унясення змяненняў ва ўказ?
– Першапачаткова, у 2006 годзе, гэты дакумент прымаўся для падтрымкі сельскага насельніцтва, развіцця прадпрымальніцкай ініцыятывы ў глыбінцы, захавання нацыянальных беларускіх традыцый. У заканадаўстве былі прадугледжаны льготныя ўмовы для такога бізнесу. Але з часам Указ №365 далёка не заўсёды стаў прымяняцца па прызначэнні. Выкарыстоўваючы шчыліны ў заканадаўстве, некаторыя прадпрыемлівыя людзі пад выглядам аграэкасядзіб пачалі адкрываць гасцініцы і пункты грамадскага харчавання, аказваць паслугі лазняў і саўнаў. Пасыпаліся скаргі на дзейнасць аграэкасядзіб ад суседзяў. Вяскоўцы казалі, што гаспадары там не жывуць, але прапісаны, і здаюць жыллё, а госці шумяць, запускаюць феерверкі, распіваюць спіртное. Пры гэтым уладальнікаў сядзіб нельга было прыцягнуць да адміністрацыйнай адказнасці як фізічных асоб. Яны знаходзілі шчыліны ў заканадаўстве, абмяжоўваючыся папярэджаннямі.
– Як праходзіла грамадскае абмеркаванне?
– Яно праводзілася ў кожнай вобласці краіны. У Віцебску адбыўся грамадскі савет па ўнясенні змяненняў. Дарэчы, у савет уваходзяць уладальнікі сядзіб з кожнага раёна вобласці, а таксама прадстаўнікі сектароў па спорце і турызме райвыканкамаў. На абмеркаванні выслухалі ініцыятывы кожнага, пасля чаго пытанні былі вынесены на галасаванне. Найбольш цікавыя ініцыятывы накіраваны ў Міністэрства спорту і турызму. Затым у Мінспорта адбыўся рэспубліканскі грамадскі савет. На сустрэчы былі прадстаўнікі кожнай вобласці (ад Віцебшчыны – уладальнікі аграсядзіб з Браслаўскага раёна), і звычайныя вяскоўцы, якія жывуць па суседстве з такімі сядзібамі. Акрамя таго, любы ахвотны мог выказаць свае заўвагі і прапановы па скарэкціроўцы Указа №365 у спецыяльнай тэме на Прававым форуме Беларусі. Усё гэта праходзіла ў канцы года. А ў студзені анлайн адбылося пасяджэнне, на якім былі падведзены вынікі грамадскага абмеркавання праекта.
– Якія менавіта новаўвядзенні прапанавана ўнесці ў указ?
– Нельга будзе шумець у аграсядзібах з 23 гадзін да 7 раніцы, як і ў гарадскіх дамах. Прапанавана лічыць аграсядзібамі толькі аб'екты плошчай ад 0,15 гектара. Цяпер у некаторых уладальнікаў такога бізнесу дамы стаяць на вельмі маленькіх участках: фактычна, гэта толькі катэдж і побач два-тры дрэвы, агароджаныя плотам або дэкаратыўнай агароджай. Зразумела, што аграсядзібай гэта назваць нельга. Жадана, каб побач з катэджам было асабістае падсобнае гаспадарка. І турыст мог прама з агарода паесці свежых гародніны, а з саду – пладоў. Таксама прапануем увесці заяўны прынцып адкрыцця аграсядзібы замест паведамленчага. Цяпер, каб пачаць такую дзейнасць, дастаткова звычайным лістом накіраваць адпаведнае паведамленне ў райвыканкам. Пры гэтым органы ўлады не маглі першапачаткова ведаць, ці адпавядае новы аб'ект патрабаванням Указа №365. А забараніць працу сядзібы маглі толькі ў выпадку неаднаразовых грубых парушэнняў. Заяўны прынцып прадугледжвае, што перад пачаткам дзейнасці аграсядзібы камісія з райвыканкама павінна выехаць на гэты аб'ект, каб праверыць яго на адпаведнасць патрабаванням заканадаўства. Пасля чаго вынесці рашэнне аб рэгістрацыі, або ж адмову з абгрунтаваннямі.
– У чым спецыфіка развіцця аграсядзіб у Віцебскай вобласці?
– Іх у нас даволі шмат, дзякуючы багаццю азёр і іншых маляўнічых мясцін. Раней колькасць сядзіб штогод расла: у 2020 годзе працавала 670 суб'ектаў аграэкатурызму, у 2021-м – 732. Нядаўна ў Беларусі адбылося змяненне падатковага заканадаўства. Раней для ажыццяўлення такой дзейнасці патрабавалася заплаціць падатак у памеры 2 базавых велічынь у год, цяпер адна базавая – у месяц. У сувязі з гэтым крыху больш за 100 суб'ектаў гаспадарання напісалі заявы аб спыненні дзейнасці. Гэта можна зразумець. У некаторыя сядзібы кліенты прыязджаюць толькі ў цёплы час года. Позняй восенню-ранняй вясной людзі асабліва не падарожнічаюць і не імкнуцца ездзіць на азёры. Плюс выдаткі на ацяпленне. Але на летні перыяд, думаю, уладальнікі закрытых сядзіб адновяць дзейнасць.
– Як у ідэале, на ваш погляд, павінна працаваць аграэкасядзіба?
– Важна ствараць нацыянальны каларыт. Вельмі хацелася б папулярызацыі беларускіх традыцый. Напрыклад, чаму б не рабіць міні-музеі старадаўніх рэчаў? Дарэчы, у некаторых сядзібах экспануюцца падобныя калекцыі.
А яшчэ ў аграэкасядзібах можна займацца адукацыйнай дзейнасцю, распавядаючы гасцям пра працу на прысядзібным участку: як і што вырошчваецца. Некаторыя гараджане, у каго няма дачы, вельмі рэдка бываюць за горадам. Для іх і іх дзяцей такі адпачынак вельмі экзатычны. Уладальнік адной з сядзіб распавядаў: да іх прыязджала сям'я з Масквы і дзяўчынка дашкольнага ўзросту з такім здзіўленнем разглядала гародніну на агародзе! Яна пыталася дазволу пакратаць цыбулю ў зямлі. Прасцей кажучы, некаторыя гарадскія дзеці думаюць, што гародніна і садавіна растуць у краме.
Таксама цікавасць у турыстаў выклічуць мерапрыемствы ў нацыянальным стылі са старадаўнімі абрадамі. Напрыклад, такімі як «Жаніцьба Церашкі» ў Лепельскім раёне. І практычна ў кожным раёне вобласці, пакапаўшыся ў архівах, можна знайсці падобныя старадаўнія традыцыі, характэрныя для рэгіёна.
Крыніца: vitebsk-region.gov.by