Ва ўсім свеце захворванне на лістэрыёз набывае асаблівую актуальнасць у сувязі з рэгістрацыяй у высокаразвітых краінах свету выпадкаў, звязаных з ужываннем гатовых прадуктаў харчовай індустрыі.
Ва ўсім свеце захворванне на лістэрыёз набывае асаблівую актуальнасць у сувязі з рэгістрацыяй у высокаразвітых краінах свету выпадкаў, звязаных з ужываннем гатовых прадуктаў харчовай індустрыі. Гэта захворванне сталі разглядаць як адну з важных харчовых інфекцый у свеце. Што азначае праблему мікрабіялагічнай бяспекі харчовых прадуктаў, рашэнне якой непасрэдна накіравана на ахову здароўя насельніцтва.
Лістэрыёз – інфекцыйнае захворванне чалавека і жывёл.
Лістэрыёз небяспечны для цяжарных і нованароджаных, пажылых людзей, людзей з імунадэфіцытнымі станамі.
Востры і хранічны лістэрыёз цяжарнай жанчыны можа быць прычынай перапынення цяжарнасці, заганаў развіцця плёну і яго ўнутрычэраўнай гібелі.
Узбуджальнік лістэрыёзу устойлівы да розных фактараў навакольнага асяроддзя, у тым ліку нізкатэмпературных, ён доўга захоўваецца ў глебе, вадзе, паталагічным матэрыяле ад загінулых жывёл, кармах.
Асаблівасцю лістэрый з'яўляецца тое, што ў адрозненне ад большасці мікробаў, яна здольна размнажацца і доўга захоўвацца ў розных харчовых прадуктах пры +4 °C. Таксама яна можа захоўвацца ў прадуктах, упакаваных у плёнкі пад вакуумам.
Крыніцай інфекцыі пры лістэрыёзе з'яўляюцца жывёлы. Лістэрыі выяўляюцца ў дзікіх драпежных і парнакапытных жывёл, птушак, хатніх і сельскагаспадарчых жывёл (свіней, дробнай і буйной рагатай жывёлы, коней, трусоў, радзей котак і сабак, а таксама ў рыбе і морапрадуктах.
Асноўныя шляхі заражэння – кантактны (праз пашкоджаныя скурныя пакровы – догляд за жывёламі, раздзелка туш); аліментарны (пры ўжыванні ў ежу інфікаваных прадуктаў харчавання, як расліннага, так і жывёльнага паходжання); аэрагенны (праз слізістыя абалонкі дыхальных шляхоў, кон'юнктыву вачэй пры працы з кармамі, апрацоўцы жывёльнай сыравіны – воўны, шчаціны, скуры, футра, пёраў, пуху); трансмісіўны (праз крывасмокальных насякомых, кляшчоў); перынатальны (трансплацэнтарна або падчас родаў).
Найбольш часты шлях заражэння - аліментарны.
Працягласць інкубацыйнага перыяду складае ад 1–2 дзён да 2–4 тыдняў, зрэдку да 1,5–2 месяцаў.
Клінічныя праявы лістэрыёзу шматстайныя ў залежнасці ад шляху пранікнення мікроба ў арганізм чалавека, рэакцыі імуннай сістэмы і цэлага шэрагу іншых фактараў (узрост, пол, супутнячыя захворванні і г.д.).
Жалезістая форма суправаджаецца запаленнем горла і лімфавузлоў або развіццём аднабаковага гнойнага кан'юктывіту.
Гастраэнтэрытычная форма клінічна падобная да многіх вострых кішэчных інфекцый. Характэрная для гэтай формы высокая лятальнасць (20% і вышэй) абумоўлена альбо развіццём інфекцыйна-таксічнага шоку, альбо пераходам у больш цяжкія — нервовую, септычную формы.
Нервовая форма праяўляецца звычайна ў выглядзе менінгіту або менінгаэнцэфаліту.
Цяжкая септычная форма лістэрыёзу часцей сустракаецца ў нованароджаных, асоб з выяўленымі імунадэфіцытамі, пацыентаў з цырозам печані, хранічным алкагалізмам, лятальнасць пры ёй дасягае 60%.
Лістэрыёз цяжарных можа развіцца на любым тэрміне цяжарнасці, але большая частка выпадкаў прыпадае на яе другую палову. Востры лістэрыёз у цяжарных працякае альбо наогул бессімптомна, альбо нецяжка, са сцёртай сімптоматыкай, таму правільны дыягназ устанаўліваецца нярэдка рэтраспектыўна пасля гібелі плёну або нованароджанага.
Прафілактыка захворвання ўключае ў сябе меры грамадскай прафілактыкі і выкананне правілаў асабістай гігіены, падобныя да прафілактыкі вострых кішэчных інфекцый.
Неабходна забяспечыць выкананне санітарна-гігіенічных і ветэрынарных мерапрыемстваў на жывёлагадоўчых фермах, прадпрыемствах харчовай прамысловасці і грамадскага харчавання.
Не ўжываць у ежу сырыя або недастаткова тэрмічна апрацаваныя малочныя і мясныя прадукты, а таксама мытыя і падвяргаюцца гніенню гародніну.
Цяжарным жанчынам, пажылым людзям і асобам з аслабленай імуннай сістэмай, такім як людзі з імунадэфіцытным станам у сувязі з ВІЧ/СНІДам, лейкеміяй, ракам, перасадкай ныркі і стэроіднай тэрапіяй, якія падвяргаюцца найбольш высокаму рызыцы развіцця цяжкага лістэрыёзу, не варта ўжываць харчовыя прадукты высокай рызыкі: мясныя паўфабрыкаты і гатовыя да ўжывання мясныя прадукты (такія як прайшлі цеплавую апрацоўку, кансерваваныя і/або ферментаваныя мясныя прадукты і сасіскі), мяккія сыры і рыбную прадукцыю халоднага вэнджання.
Захоўваць асобна сырое мяса ад кулінарных вырабаў, гатовых да ўжывання.
Сачыце за тэмпературай і чысцінёй у
халадзільніку.
Строга выконвайце тэрміны прыдатнасці, пазначаныя на ўпакоўцы
гатовай да ўжывання харчовай прадукцыі.
Пасля кантакту з хатнімі
жывёламі неабходна старанна мыць рукі з мылам.
ДУ «Лепельскі раённы цэнтр гігіены і эпідэміялогіі»