Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка ў цэлым падтрымаў праект аб удасканаленні навуковай дзейнасці, але частка палажэнняў накіравана на дапрацоўку. Пра гэта журналістам заявіў старшыня Прэзідыума Нацыянальнай акадэміі навук Уладзімір Караннік, перадае карэспандэнт БЕЛТА.
"У прынцыпе, праект указа падтрыманы, частка яго палажэнняў накіравана на дапрацоўку, у тым ліку і базавае фінансаванне. Частка прынята - гэта і аптымізацыя структуры, і магчымасць педагагічнай дзейнасці, і магчымасць павышэння даплат за навуковыя ступені ў тых напрамках, якія з'яўляюцца прыярытэтнымі для нашай краіны", - сказаў Уладзімір Караннік.
Ён падкрэсліў, што Акадэмія навук у Беларусі - унікальная структура, якая працуе па прынцыпе навукова-вытворчай карпарацыі. У выніку некаторыя заканадаўчыя акты не ўлічваюць, што ў акадэміі ёсць не толькі навуковая, але і вытворчая складнік.
"Адпаведна, мы абмежаваныя ў магчымасці фінансавання тых ці іншых напрамкаў. Кіраўніком дзяржавы даручана сабрацца з Міністэрствам фінансаў, урадам, Адміністрацыяй Прэзідэнта і вызначыць, якім чынам даць Акадэміі навук магчымасць развівацца больш дынамічна - як у вытворчым напрамку, так і ў навуковым", - распавёў кіраўнік Прэзідыума НАН.
Разам з тым, канстатаваў ён, прынцыповае пытанне заключаецца не ў фінансаванні навукі, паколькі яна фінансуецца і будзе фінансавацца. Пытанне заключаецца ў павышэнні эфектыўнасці гэтага працэсу. "Калі ўзяць бюджэт Акадэміі навук на 2026 год, то ў параўнанні з 2025-м рост склаў 23%. Гэта істотная лічба. А праграма сацыяльна-эканамічнага развіцця на бліжэйшую пяцігодку прадугледжвае практычна двухразовы рост выдаткаў на навуковую, навукова-тэхнічную дзейнасць", - звярнуў увагу Уладзімір Караннік. Ён падкрэсліў, што гэтыя грошы павінны працаваць і прыносіць канкрэтны вынік, пра што і ішла дыскусія на нарадзе ў кіраўніка дзяржавы.
"Абмяркоўвалася, што калі падзяліць зметы, то ў некаторых могуць узнікнуць утриманскія настроі: калі на бягучае ўтрыманне грошы даюць, можа быць, не варта займацца навуковымі праектамі і ўсім астатнім. Дзяржава гатова плаціць за інфраструктуру, але ў межах выканання дзяржзаказу альбо гаспадарча-дагаворнай дзейнасці, адлічваючы пэўны працэнт на інфраструктуру", - распавёў Уладзімір Караннік.
Пры гэтым, адзначыў кіраўнік Прэзідыума НАН, Прэзідэнт яшчэ раз паўтарыў, што на навуцы ніхто эканоміць не будзе. Рэальны сектар эканомікі і надалей будуць стымуляваць звяртацца да айчыннай навуковай сферы для вырашэння навуковых праблем, а не да куплі гатовых імпартных тэхналогій па сусветных расцэнках. "А тут ужо задача наша: не падмануць надзеі вытворцаў і выдаць якасны навукова-тэхнічны тавар. Калі ўсё атрымаецца, то пытанні аб тым, дзе знайсці грошы на бягучы рамонт і ацяпленне, у навуковых арганізацый стаяць не будуць", - дадаў Уладзімір Каранік.
На яго думку, указ аб удасканаленні навуковай дзейнасці таксама дапаможа структурам Акадэміі навук пазбавіцца ад "баласту". Гаворка ідзе пра тыя складнікі, якія не ўплываюць на атрыманне новых ведаў і рэалізацыю новых праектаў. Акрамя таго, дакумент створыць механізмы, якія дазволяць фінансаваць розныя напрамкі - напрыклад, фундаментальную і прыкладную навуку, а таксама сельскагаспадарчую тэматыку.
"Калі мы аптымізуем структуру, прыбярэм непрафільныя актывы, тады мы вернемся да пытання, якім чынам фінансаваць у рамках бюджэтнай зместу тое, што патрабуе фінансавання наўпрост з бюджэту, - лічыць Уладзімір Каранік. - Але трэба разумець, што аптымізацыя не накіравана на скарачэнне напрамкаў навуковых даследаванняў. Аптымізацыя ў першую чаргу заклікана пазбавіцца ад неефектыўнай і грувасткай структуры кіравання. Гэта не тычыцца навуковых супрацоўнікаў і даследчыкаў. Гэта тычыцца той часткі Акадэміі навук, якая не генеруе новыя веды і не вырашае навуковыя пытанні".