Сёлета выкананне галоўнага фінансавага дакумента рэгіёна праходзіла ва ўмовах вялікай колькасці невядомых з-за немагчымасці прадугледзець узровень уплыву эпідэміі каранавіруса на эканоміку. Усім удзельнікам бюджэтнага працэсу давялося праявіць максімум прафесіяналізму, каб эфектыўна выкарыстоўваць дзяржаўныя сродкі, захаваць сацыяльную накіраванасць бюджэту вобласці. Пра асаблівасці мінулага і новаўвядзенні будучага фінансавага года ў інтэрв'ю «Віцебскім весткам» распавяла намеснік начальніка галоўнага фінансавага ўпраўлення аблвыканкама Інна Юшчанка.
Сёлета выкананне галоўнага фінансавага дакумента рэгіёна праходзіла ва ўмовах вялікай колькасці невядомых з-за немагчымасці прадугледзець узровень уплыву эпідэміі каранавіруса на эканоміку. Усім удзельнікам бюджэтнага працэсу давялося праявіць максімум прафесіяналізму, каб эфектыўна выкарыстоўваць дзяржаўныя сродкі, захаваць сацыяльную накіраванасць бюджэту вобласці. Пра асаблівасці мінулага і новаўвядзенні будучага фінансавага года ў інтэрв'ю «Віцебскім весткам» распавяла намеснік начальніка галоўнага фінансавага ўпраўлення аблвыканкама Інна Юшчанка.— Інна Уладзіміраўна, якія папярэднія вынікі выканання бюджэту вобласці ў 2021 годзе?
— Ёсць усе перадумовы для таго, каб выканаць бюджэт Віцебскай вобласці 2021 года з захаваннем устаноўленых параметраў. Пры ўдакладненні рэспубліканскага бюджэту ў канцы бягучага года мы разлічваем атрымаць пэўную фінансавую падтрымку, якая дапаможа завяршыць балансіроўку даходаў і расходаў з улікам фактычных патрэб развіцця рэгіёна.
Бюджэт заўсёды цесна звязаны з працэсамі, якія адбываюцца як у вобласці і краіне, так і ў свеце. Прычым жыццё пастаянна ставіць новыя задачы, часам вельмі неардынарныя. Іх рашэнне не даецца лёгка. Нягледзячы на пэўныя цяжкасці, у 2021 годзе ўдалося дадаткова падтрымаць ахову здароўя рэгіёна, аграпрамысловы комплекс і мясцовую дарожную гаспадарку. На гэтыя мэты накіраваны дадатковыя падатковыя паступленні, рэзервовыя фонды мясцовых бюджэтаў, сродкі рэспубліканскай казны.
Звышпланавыя паступленні падаходнага і падатку на прыбытак, ПДВ, плацяжоў малога і сярэдняга прадпрымальніцтва сталі істотнай падмогай пры выкананні бюджэту бягучага года.
За год уласныя даходы прырастуць на 130 млн рублёў да плана, яны цалкам уцягнуты ў бюджэтны працэс. Рэзервамі росту застаюцца плацяжы ад здачы ў арэнду камунальнай маёмасці, а таксама шэраг іншых непадатковых даходаў.
Падкантрольнасць і, адпаведна, поўнасць паступлення такіх плацяжоў за апошнія два гады павялічыліся ў выніку замацавання за імі органаў кіравання – адміністратараў даходаў.
— Як складваецца сітуацыя з выдаткамі бюджэту?
— Бюджэт заўсёды арыентаваны на збалансаванасць, на адпаведнасць выдаткаў таму аб'ёму даходаў, на які можна разлічваць. Нязменна ў прыярытэце выкананне базавых сацыяльных абавязацельстваў дзяржавы. Для гэтага ў эканамічнай структуры выдаткаў бюджэту фіксуецца і не падлягае змененай аб'ём рэсурсаў на аплату працы ў бюджэтным сектары, сацыяльныя выплаты насельніцтву, набыццё лекавых сродкаў і медыцынскіх вырабаў, аплату бюджэтнымі арганізацыямі камунальных паслуг, субсідыі транспартным арганізацыям, жыллёва-камунальнай гаспадаркі і прадпрыемствам, якія забяспечваюць насельніцтва цвёрдымі відамі паліва і іншыя.
Агульная структура бюджэту вобласці застаецца нязменнай і мае на ўвазе першачарговае фінансаванне сацыяльнай сферы. Нягледзячы на знешнія выклікі і ўнутраныя праблемы, значная частка бюджэту (амаль 70%) накіравана на выдаткі ў сферы аховы здароўя, адукацыі, культуры, фізічнай культуры, сацыяльнай палітыкі. Акрамя таго, пэўны аб'ём дзяржаўнай падтрымкі (да 13% бюджэту) атрымалі галіны нацыянальнай эканомікі – сельская гаспадарка, транспарт, дарожная гаспадарка.
Віцебская вобласць пастаянна развіваецца. На тэрыторыі рэгіёну штогод рэалізуецца шэраг інвестыцыйных праектаў – рэканструкцыя і будаўніцтва бальніц, школ і дзіцячых садкоў, аб'ектаў інфраструктуры. Разам з тым значна павялічыць аб'ём капітальных укладанняў не атрымліваецца, паколькі пры іх асваенні мы разлічваем у большай ступені на фінансавыя рэсурсы мясцовага бюджэту. Запазычаныя сродкі калі і прадастаўляюцца на гэтыя мэты, то ў большасці выпадкаў на зваротнай і платнай аснове. Рэальны шлях да росту інвестыцый – павышэнне фінансавых магчымасцей арганізацый вобласці і нарошчванне ўласнага патэнцыялу бюджэту.
— Адным з актуальных праблем з'яўляецца забяспечанасць грамадзян жыллём. Што прапануе бюджэт для падтрымкі грамадзян у гэтым пытанні?
— Тыя, хто мае патрэбу ў жыллі, могуць разлічваць на дапамогу па некалькіх напрамках. Прадугледжаны выплаты субсідый на пагашэнне асноўнага доўгу і змяншэнне працэнтаў па крэдытах банкаў, атрыманых на будаўніцтва або рэканструкцыю жылых памяшканняў на камерцыйных умовах. Фінансавая дапамога ў пагашэнні камерцыйных крэдытаў аказваецца маладым і шматдзетным сем'ям. Працягнуцца выплаты з бюджэту па імянных прыватызацыйных чэках «Жыллё». За 2021 год аб'ём падтрымкі ў забеспячэнні жыллём павялічыўся на 50%, у 2022-м узрасце яшчэ на 40% і складзе 56,5 млн рублёў.
Сацыяльна ўразлівым катэгорыям насельніцтва за кошт бюджэту прадастаўляюцца безнаяўныя жыллёвыя субсідыі для частковай аплаты кошту жыллёва-камунальных паслуг.
— Якія напрамкі павышэння эфектыўнасці бюджэтных выдаткаў? Што дапамагае эканоміць дзяржаўныя рэсурсы?
— Для бюджэту прынцып эфектыўнасці выкарыстання сродкаў азначае дасягненне зададзеных мэт з выкарыстаннем мінімальнага аб'ёму рэсурсаў, але пры гэтым гарантуе захаванне якасці бюджэтных паслуг. Такія падыходы прымяняюцца як пры складанні бюджэту, так і ў ходзе яго выканання.
Галоўным інструментам у гэтым аспекце выступае праграмна-мэтавы метад бюджэтнага планавання, калі выдаткі максімальна размеркаваны па мерапрыемствах дзяржаўных праграм. Відавочныя плюсы такога падыходу ў тым, што рэсурсы бюджэту прывязаны да канкрэтных функцый дзяржавы, празрыстыя і ў высокай ступені падконтрольныя.
Ужо сёння 93% выдаткаў мясцовых бюджэтаў Віцебскай вобласці фінансуюцца ў рамках дзяржпраграм.
Павышэнню эфектыўнасці бюджэтных выдаткаў спрыяе таксама ўкараненне нармавання кошту бюджэтнай паслугі ў разліку на аднаго спажыўца і паступовая адмова ад пастацейных утрыманняў штатаў і маёмасці бюджэтных арганізацый.
Эфектыўнае размеркаванне рэсурсаў дапамагае вырашаць задачы іх эканомнага расходавання. Тут на першы план выходзяць прафесіяналізм і адказнасць атрымальнікаў бюджэтных грошай, вялікае значэнне мае выкананне працэдур дзяржаўных закупак.
Зніжэнню нагрузкі на бюджэт спрыяе дзейнасць пазабюджэтнай дзейнасці. У дапандэмійным 2019 годзе дзейнасць, якая прыносіць даходы, замяшчала 6,5% выдаткаў бюджэтных арганізацый. У бягучым годзе ўдалося аднавіць агульны аб'ём «пазабюджэту» галін сацыяльнай сферы ў абсалютнай суме, аднак яго ўдзельная вага ў выдатках бюджэту дасягнуты пакуль толькі ў адукацыі.
Пазабюджэтная дзейнасць павінна быць адаптавана да сучасных умоў, а спектр платных паслуг можа абнаўляцца і пашырацца з улікам новых магчымасцей. Толькі так гэты крыніца рэсурсаў здольны стаць асновай для ўмацавання матэрыяльна-тэхнічнай базы ўстаноў сацыяльнай сферы.
— Ці ўдалося знізіць крэдыторскую запазычанасць бюджэту?
— Памер крэдыторскай запазычанасці бюджэту вобласці не з'яўляецца крытычным для ўстойлівасці бюджэту і складае 33,5 млн рублёў. Нягледзячы на рост выдаткаў, яе аб'ём удалося скараціць на 4 млн рублёў у параўнанні з пачаткам года, у тым ліку пратэрмінаваная запазычанасць кансалідаванага бюджэту знізілася амаль удвая.
Адзначу, што запазычанасць за лекавыя сродкі і вырабы медыцынскага прызначэння зніжана на 39%, за прадукты харчавання – на 28%, па аплаце камунальных паслуг – у 1,5 раза.
— Якія асноўныя, па вашай ацэнцы, асаблівасці кансалідаванага бюджэту Віцебскай вобласці 2022 года?
— Асноўныя мэты бюджэтнай палітыкі 2022 года – захаванне сацыяльнай стабільнасці і дасягнутага ўзроўню сацыяльнай абароненасці насельніцтва. Якіх-небудзь кардынальных структурных змен у расходах бюджэту не плануецца.
Працягнецца рэалізацыя дзяржаўнай палітыкі, накіраванай на павышэнне аплаты працы работнікаў бюджэтнай сферы. Фактарамі росту заработнай платы стануць павелічэнне базавай стаўкі ў сярэднім на 7% і памеру дапамогі на аздараўленне, устанаўленне дадатковых галіновых стымулюючых надбавак для асобных катэгорый работнікаў. Пры неабходнасці прадугледжваецца дадатковая магчымасць выкарыстання на гэтыя мэты рэзервовага фонду кіраўніка дзяржавы.
Даходы бюджэту прагназуюцца ў суме 3 млрд рублёў, з іх 62% – гэта ўласныя даходы, для фарміравання трывалай даходнай базы яны павінны прырасці да ўзроўню 2021 года не менш чым на 7%.
У праекце закона аб рэспубліканскім бюджэце на 2022 год ёсць важнае новаўвядзенне: органы мясцовага кіравання надзяляюцца правам прымаць рашэнні аб павелічэнні стандартнай стаўкі падатку на прыбытак (цяпер гэта 18%) у межах двух працэнтных пунктаў. У выпадку прыняцця такіх рашэнняў дадатковыя сродкі будуць накіраваны на будаўніцтва інжынернай і транспартнай інфраструктур, будаўніцтва, рэканструкцыю і рамонт мясцовых дарог.
Кансалідаваны бюджэт вобласці на 2022 год сфарміраваны з перавышэннем даходаў над расходамі ў суме 100 млн рублёў. Гэта дазваляе выканаць абавязацельствы органаў мясцовага кіравання вобласці па пагашэнні пазыковых сродкаў, у тым ліку па вяртанні бюджэтных крэдытаў у рэспубліканскі бюджэт, выкупе аблігацый, выкананні гарантый па крэдытах банкаў.
Балансіроўка бюджэту праведзена з улікам безумоўнага выканання плацельшчыкамі сваіх падатковых абавязацельстваў, своечасовага і поўнага вяртання арганізацыямі атрыманых пазыковых бюджэтных сродкаў і аднаўлення гарантый, выкананых за кошт бюджэту.
Важным фактарам сацыяльна-эканамічнага дабрабыту Віцебшчыны з'яўляецца забеспячэнне прадпрыемствамі і арганізацыямі эканамічнага росту. Сфарміраваныя за кошт гэтага дадатковыя паступленні ў бюджэт будуць накіраваны на далейшае развіццё рэгіёну, павышэнне якасці жыцця людзей.
Карыстаючыся прадастаўленай магчымасцю, хачу выказаць шчырую удзячнасць калегам-фінансістам вобласці за сумесную плённую працу, адрасаваць цёплыя словы падзякі ветэранам фінансавай сістэмы і павіншаваць усіх з надыходзячым прафесійным святам – Днём банкаўскага і фінансавага работніка, які будзе адзначацца 2 студзеня.
Крыніца: vitebsk-region.gov.by