Прэзідэнт Беларусі Аляксандр Лукашэнка 1 лістапада на сустрэчы з генеральным секретаром АДКБ Станіславам Засем абмеркаваў сітуацыю на армяна-азербайджанскай мяжы. Кіраўнік дзяржавы максімальна адкрыта і шчыра выказаўся па гэтай і іншай праблематыцы, якая датычыцца сітуацыі ў АДКБ, і расказаў аб вытоках пазіцыі Беларусі, перадае карэспандэнт БЕЛТА.
"Канфлікт гэты трэба заканчваць (паміж Арменіяй і Азербайджанам. - Заўвага. БЕЛТА). І не дай бог мы яшчэ будзем распальваць канфлікт на таджыкска-кыргызскай мяжы. Гэта таксама недапушчальна. Трэба гэта заканчваць. Гэта не справа, што ў рамках АДКБ мы не можам спыніць гэтыя канфлікты. Мы вельмі сур'ёзна павінны абмеркаваць гэтыя пытанні на чарговай сесіі АДКБ", - сказаў беларускі лідар.
Паводле яго слоў, беларускі бок ініцыяваў некалькі пытанняў у рамках работы АДКБ, якія ў тым ліку тычацца сродкаў масавай інфармацыі, прагназавання і рэагавання на крызісныя сітуацыі. "Шмат пытанняў. І каб нас там не называлі папяровым тыграм ці яшчэ як-небудзь, нам трэба актывізавацца тут. Ну калі хтосьці не хоча працаваць, бог з ім. Але трэба працаваць з тымі, хто хоча ў АДКБ працаваць, і забіць раз і назаўжды гэты жалезабетонны кол ці слуп, вакол якога мы ўсе будзем верцецца і круціцца і паказваць усяму свету, што ёсць такая ваенна-палітычная арганізацыя. Вось у чым пазіцыя Беларусі. Мы за гэта. Але без усялякіх гульняў і выкарыстання АДКБ у вырашэнні ўнутраных палітычных нейкіх праблем. Ва ўсіх яны ёсць, але ў нас АДКБ не для гэтага створана", - заявіў Аляксандр Лукашэнка.
Напярэдадні запланаванага ў другой палове лістапада чарговага саміту АДКБ Прэзідэнт перш за ўсё звярнуў увагу на сітуацыю на армяна-азербайджанскай мяжы. "Усё ж такі ты сам бываў там, бачыў, што адбываецца. І начальнік Аб'яднанага штаба працаваў. Усё ж такі гэта спецыялісты. Напрыклад, калі прапаноўвалася туды паслаць місію АДКБ, я падумаў: а што, у нас мацнейшыя за Зяся людзі тут, у Беларусі? Яны што, разбяруцца лепш? Не толькі таму, што я пахваліць цябе хачу. Вы ўцягнуты ў гэты працэс, бачыце, што там адбываецца. Ну так назірайце і дакладвайце. Навошта яшчэ туды пасылаць нейкіх назіральнікаў ад Беларусі, Расіі і іншых. Чаго там церабіцца каля Расіі?" - сказаў кіраўнік дзяржавы.
Аляксандр Лукашэнка адзначыў, што Расія ўжо з'яўляецца пасярэднікам ва ўрэгуляванні сітуацыі паміж Арменіяй і Азербайджанам, і гэтага цалкам дастаткова: "Скончылася вайна. Зразумела, чым скончылася. Вызначыліся бакі, што ім патрэбен пасярэднік. Гэта норма, класіка. Зразумела, гэта Расія. Звярнуліся да Расіі. Расія высадзіла туды сотні людзей. Памятаем, як самалёты ляталі. Расійскія памежнікі, як сказаў Пуцін, знаходзяцца на ўсіх участках мяжы. І з Турцыяй, Іранам там, і паміж Арменіяй і Азербайджанам і гэтак далей. Ну што яшчэ трэба? Няхай у гэтым напрамку працуюць. Я не дарма сказаў, што ідзе пэўная гульня. Я разумею, якая гульня, навошта туды ўцягнулі Еўрасаюз, навошта туды цягнуць АБСЕ. Ну навошта? Ну зразумела ж навошта. Што яны там будуць рабіць, калі там ужо ёсць пасярэднік? І яшчэ АДКБ туды трэба ўцягнуць. Нібыта больш няма чым займацца".
Прэзідэнт Беларусі растлумачыў, чаму так востра рэагуе на гэтае пытанне і на чым грунтуецца пазіцыя Беларусі. "У свой час, калі, па-мойму, мы старшынствавалі ў чарговы раз у АДКБ, я заняўся гэтым пытаннем. Я паехаў да Ільхама (Прэзідэнт Азербайджана Ільхам Аліеў. - Заўвага БЕЛТА), перагаварыў з ім. Па-сяброўску пагаварыў. І я яму задаў пытанне так, жартам: "Ільхам Гейдаравіч, ну трэба Арменіі дапамагчы, калі дамовіцеся". А размова ішла аб пяці з паловай ці шасці раёнах - азербайджанскіх раёнах, якія былі, як яны канстатавалі, захоплены армянамі. Армяне прызналі, што "гэта не наша зямля, гэта азербайджанская". Акрамя Карабаха. Ну так вярні яе! І калі б тады, калі я прапанаваў гэта зрабіць, вярнулі гэтыя раёны, вайны б не было. У Ільхама не было б матывацыі пачынаць гэту вайну. Ну ты прасіў раёны - аддалі. Застаўся статус Карабаха. Ну вырашалі б у спакойным рэжыме. Але тады ж не пагадзіўся ні Серж Саргсян, ні потым Нікол Пашынян. Гэта пытанне я двойчы ўздымаў", - падзяліўся падрабязнасцямі беларускі лідар.
Аляксандр Лукашэнка таксама расказаў, што тады ж прапаноўваў Ільхаму Аліеву ў выпадку ўрэгулявання канфлікту падумаць над інвеставаннем у Арменію, каб канчаткова памірыцца і прадэманстраваць гэта народам дзвюх краін. "І я Ільхаму задаў тады пытанне: "Слухай, ну дамовіцеся, трэба ж неяк дапамагчы Арменіі, каб народ бачыў, што вы памірыліся, замірыліся і так далей. (Багаты чалавек, тады сапраўды і нафта вельмі дорага каштавала і іншае.) Ну колькі ты б вось мог інвеставаць у Арменію?" Кажа, мінімум мільярдаў пяць. І засмяяўся. Але галоўнае - будавалі трубаправоды. Яны ж пайшлі вакол Арменіі. А Ільхам прапаноўваў праз Арменію гэтыя газаправоды, нафтаправоды. Кажа: "Навошта мне вакол на Грузію ісці? Я пайду праз Арменію. Гэта нам выгадна". І ў Турцыю і далей. Выгадна? Выгадна было", - расказаў Прэзідэнт Беларусі.
"Не. Ну і што. Паставілі Прэзідэнта Азербайджана ў кут. Яму не заставалася іншага рашэння, як сілавое рашэнне. Далей цягнуць нельга было. Больш за мільён бежанцаў стваралі напружанне. Вось у чым сутнасць. І я ўжо, як дасведчаны чалавек у палітыцы, я ж гэта ўсё прайшоў… Ну што зараз гуляцца? Зараз трэба канчаткова, калі дамовіліся мірыцца, трэба замірыцца. І не трэба прыдумляць там… Ну вось бываў жа ты там. Дзесьці ў гарах, як мне расказвалі, дзеляць гэту мяжу. Ну слухай, якія горы?! Ну дамоўцеся! Нахічэвань, каб быў вольны праезд. Накшталт з гэтым сёння Нагорным Карабахам вырашылі. Ну пакуль. Расія там забяспечвае гэты працэс. Ну навошта зараз забіваць адзін аднаго?! Амаль 300 чалавек забілі і яшчэ пра нешта разважаюць. Трэба супакоіцца і дамовіцца. Вось адкуль мая пазіцыя. Адтуль, з далёкіх часоў. Дзесяць з лішнім гадоў таму. Таму я і так жорстка рэагую на гэта", - рэзюмаваў Аляксандр Лукашэнка.
Яшчэ да прызначэння на пасаду генеральнага сакратара АДКБ Станіслаў Зась, будучы дзяржсакратаром Савета бяспекі Беларусі, курыраваў супрацоўніцтва з Азербайджанам і часта бываў у гэтай краіне. "Шмат разоў размаўляў з імі, бачыў, што краіна актыўна рыхтуецца да сілавога варыянту. Я ім казаў, што трэба ўсё ж такі гэтае пытанне перамовамі вырашаць і ўсё іншае. Адказ быў просты: "Станіслаў Васільевіч, ужо 30 гадоў спрабуем дамовіцца. Колькі яшчэ можна перамовы весці?" Сітуацыя спела, вядома, да таго, пра што вы кажаце, і атрымалася тое, што атрымалася. На жаль, вось так. Не змаглі мірна вырашыць пытанне", - сказаў генсек АДКБ у адказ на словы беларускага лідара па прэдысторыі канфлікту.
Станіслаў Зась падчас сустрэчы з Прэзідэнтам Беларусі таксама пацвердзіў неабходнасць абмеркаваць сітуацыю, якая склалася на мяжы Кыргызстана і Таджыкістана.
Як паведамлялася БЕЛТА, 28 кастрычніка адпаведныя пытанні абмяркоўваліся на пазачарговай сесіі Савета калектыўнай бяспекі АДКБ, якая была склікана па ініцыятыве Арменіі і прайшла ў рэжыме відэаканферэнцыі. У ходзе дыскусіі, якая адбылася, Прэзідэнт Беларусі таксама адкрыта выказаўся па ўзнімаемых праблемах і прапанаваў канкрэтны план далейшых дзеянняў.
Крыніца: belta.by