Аб стане барацьбы з карупцыйнымі злачынствамі і правапарушэннямі на тэрыторыі Лепельскага раёна

грамадзян у Віцебскай вобласці найбольш схільныя да карупцыі наступныя сферы: ахова здароўя (42%), дзяржаўнае кіраванне (32,5%), бізнес (28%).

Праваахоўнымі і іншымі органамі раёна ў 2019 годзе рэалізаваны арганізацыйна-прававыя, практычныя і іншыя меры, накіраваныя на забеспячэнне няўхільнага выканання патрабаванняў антыкарупцыйнага заканадаўства.

У 2019 годзе ўсяго на тэрыторыі раёна зарэгістравана 264 злачынствы.

Па лініі ГБЭП Лепельскага РАУС зарэгістравана 10 злачынстваў, што складае 3,8% у агульнай колькасці зарэгістраваных злачынстваў (2018 – 3 з 256 або 1,2%). Пры гэтым зарэгістравана 2 злачынствы карупцыйнай накіраванасці, што складае 0,8% у агульнай колькасці зарэгістраваных злачынстваў (2018 – 1 або 0,4%). У 2019 годзе ГБЭП Лепельскага РАУС было выяўлена 1 злачынства супраць парадку ажыццяўлення эканамічнай дзейнасці (ч.2 арт.257 КК) (2018 – 0). У 2019 годзе зарэгістравана 1 злачынства супраць парадку ажыццяўлення эканамічнай дзейнасці (2018 -0).

Два злачынствы карупцыйнай накіраванасці, здзейсненыя на тэрыторыі Лепельскага раёна ў 2019 годзе: – арт.424 КК і арт.426 КК.

Па дадзеных, зарэгістраваных у бягучым годзе злачынствах, узбуджаны крымінальныя справы па ч.2 арт.424 КК і па ч.2 арт.426 (2018: 1 – па ч.1 арт.210 КК). Крымінальныя справы ўзбуджаліся Полацкім МРАСК і УСК па Віцебскай вобласці адпаведна. У цяперашні час расследаванне па дадзеных крымінальных справах не завершана, пры гэтым варта адзначыць, што дадзеныя злачынствы выяўлены ў арганізацыі, падпарадкаванай «Віцебскаўтадарбуд», і Лепельскім РАУС.

Злачынствы карупцыйнай накіраванасці пракуратурай раёна ў суд не накіроўваліся (2018 г. – 1).

Судом Лепельскага раёна ў 2019 г. разгледжана адна крымінальная справа карупцыйнай накіраванасці (2018 г. - 1).

Так, 26.02.2019 вынесены абвінаваўчы прыгавор у дачыненні да грамадзяніна І. (раней займаў пасаду намесніка старшыні Ушацкага райвыканкама – начальніка ўпраўлення па сельскай гаспадарцы і харчаванні), абвінавачанага ў здзяйсненні злачынстваў, прадугледжаных ч.14 арт.16, ч.2 арт.210, ч.3 арт.426 КК, і Панамаровай Г.Н. па ч.2 арт.210 КК. Па выніках судовага разгляду вінаватыя асобы прыцягнуты да крымінальнай адказнасці.

Усяго ў 2019 годзе па Лепельскім раёне ўлічана 3 злачынствы карупцыйнай накіраванасці (па якіх вінаватыя асобы асуджаны і прыгаворы ўступілі ў законную сілу) – усе па ч.1 арт.455 КК

(злоўжыванне ўладай, перавышэнне ўлады або бяздзейнасць улады, учыненыя ваеннаслужачымі, в/ч 71327). Так, ваеннаслужачы воінскай часці 71327 малодшы сяржант К. 05.07.2017, знаходзячыся на тэрыторыі воінскай часці 71327 у в. Заслонава Лепельскага раёна, дзействуючы з карыслівай зацікаўленасці, перавышаючы уладу, патрабаваў ад свайго падпарадкаванага радавога П. набываць за свой кошт і перадаваць яму прадукты харчавання і цыгарэты.

<

Зыходзячы з паказчыкаў, эфектыўнасць і выніковасць дзейнасці Лепельскага РАУС знаходзіцца не на належным узроўні, што ў большай ступені звязана з адсутнасцю належнага ведамаснага кантролю з боку кіраўніцтва Лепельскага РАУС і супрацоўнікаў УУС Віцебскага аблвыканкама, якія курыруюць, недастатковым вопытам работы супрацоўнікаў ГБЭЗ Лепельскага РАУС.

Пракуратурай раёна пастаянна праводзіцца аналіз гаспадарчых галін і сацыяльных сфер на прадмет карупцыйнасці з мэтай вызначэння аб'ектаў праверак і своечасовага прыняцця мер рэагавання па папярэджанні карупцыі.

На нездавальняючым узроўні знаходзіцца дзейнасць некаторых прадпрыемстваў, арганізацый, іх кіраўнікоў па выкананні патрабаванняў антыкарупцыйнага заканадаўства.

У адпаведнасці з ч.1 арт.43 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб барацьбе з карупцыяй»,

кіраўнікі дзяржаўных і іншых арганізацый у межах сваёй кампетэнцыі абавязаны прымаць устаноўленыя заканадаўствам меры, накіраваныя на барацьбу з карупцыяй.

У 2019 годзе ўсяго выяўлена 9 карупцыйных правапарушэнняў: 7 – правапарушэнні, якія ствараюць умовы для карупцыі, 1 – звязанае з дэклараваннем маёмасці, 1 – парушэнне антыкарупцыйных абмежаванняў. (2018 – 9 правапарушэнняў, якія ствараюць умовы для карупцыі).

Пракуратурай раёна праведзена 3 праверкі выканання антыкарупцыйнага заканадаўства:

- аб выкананні антыкарупцыйнага заканадаўства ў КУПСХ «Лепельскае»;

- аб выкананні антыкарупцыйнага заканадаўства ў Лепельскім РАУС;

- аб выкананні антыкарупцыйнага заканадаўства ў ААТ «Ладосна» і ўпраўленні сельскай гаспадаркі і харчавання Лепельскага райвыканкама.

Таксама праводзіліся маніторынгі выканання заканадаўства аб дзяржаўных закупках тавараў (паслуг) у сельскіх выканаўчых камітэтах, прадпрыемствамі і арганізацыямі раёна.

Па выніках агульнанаглядных праверак унесена 3 прадстаўленні. Прадстаўленні ўнесены: у Лепельскі раённы выканаўчы камітэт (па парушэннях, выяўленых у КУПСХ «Лепельскае»), начальніку Лепельскага РАУС (па пытаннях арганізацыі і ажыццяўлення дзяржаўных закупак, закупак за кошт уласных сродкаў), старшыні Лепельскага раённага выканаўчага камітэта (па парушэннях антыкарупцыйнага заканадаўства ў ААТ «Ладосна» і ўпраўленні сельскай гаспадаркі і харчавання Лепельскага райвыканкама).

Вынесена 4 прадпісанні, у т.л. 3 – у сувязі з парушэннямі заканадаўства аб дзяржаўных закупках (КУПСХП «Лепельскае», ААТ «Лепельаграсэрвіс», ААТ «Ладосна»), 1 – парушэнне заканадаўства аб закупках за кошт уласных сродкаў (КУПСХП «Лепельскае»).

Прынесена 2 пратэсты, у т.л. – на становішча аб закупках за кошт уласных сродкаў і на загад аб стварэнні камісіі па арганізацыі і правядзенні працэдуры перамоваў, дзяржаўных закупак тавараў (работ, паслуг) (Лепельскі РАУС, ДКУП «УКС Лепельскага раёна»).

Заведзена 2 дысцыплінарныя вытворчасці ў дачыненні да 2 службовых асоб за парушэнні заканадаўства аб дзяржаўных закупках.

Па выніках разгляду актаў пракурорскага нагляду 7 службовых асоб прыцягнуты да дысцыплінарнай адказнасці, у тым ліку 4 – за парушэнні заканадаўства аб дзяржаўных закупках.

Павынікамі нагляду за выкананнем антыкарупцыйнага заканадаўства разбіральніцтвы ў суд не накіроўваліся. У межах праведзенага аналізу выканання антыкарупцыйнага заканадаўства ў ААТ «Ладосна» пракурорам накіравана даручэнне аб узнаўленні матэрыяльнай шкоды дырэктарам ААТ «Ладосна» на суму 392,50 рублёў. Патрабаванне задаволена ў поўным аб'ёме.

Пракуратурай раёна у 2019 г. праведзены аналіз выканання антыкарупцыйнага заканадаўства ў ААТ «Ладосна» і ўпраўленні сельскай гаспадаркі і харчавання Лепельскага райвыканкама.

Згодна з арт. 5 Закона Рэспублікі Беларусь ад 15.07.2015 №305-З «Аб барацьбе з карупцыяй» (далей – Закон аб барацьбе з карупцыяй) барацьба з карупцыяй ажыццяўляецца дзяржаўнымі органамі і іншымі арганізацыямі праз комплекснае прымяненне мер, у тым ліку па планаванні і каардынацыі дзейнасці па барацьбе з карупцыяй, устанаўленні абмежаванняў і спецыяльных патрабаванняў, накіраваных на забеспячэнне фінансавага кантролю ў дачыненні да дзяржаўных службовых і прыраўнаваных да іх асоб у мэтах прадухілення праяў карупцыі і іх выяўлення, а таксама аднаўлення парушаных правоў і законных інтарэсаў фізічных і юрыдычных асоб, ліквідацыі іншых шкодных наступстваў правапарушэнняў, якія ствараюць умовы для карупцыі, і карупцыйных правапарушэнняў.

Разам з тым, патрабаванні антыкарупцыйнага заканадаўства службовымі асобамі ААТ «Ладосна» ігнаруюцца, пра што сведчыць факт здзяйснення дырэктарам таварыства правапарушэння, якое стварае ўмовы для карупцыі.

Устаноўлена, што у лютым бягучага года дырэктарам ААТ «Ладосна» напісана заява на выдзяленне яму 15 бычкоў у кошт заработнай платы, якое ўзгоднена старшынёй назіральнага савета таварыства.

У адпаведнасці з п.п 3.9, 3.10 Калектыўнага дагавора ААТ «Ладосна» аплата працы ажыццяўляецца ў межах сродкаў, заробленых працоўным калектывам, пры гэтым замена грашовай аплаты цалкам і часткова натуральнай аплатай (сельскагаспадарчай прадукцыяй, маладняком КРС, мяса, малако, збожжа) дапускаецца з пісьмовай згоды работніка.

Згодна з пратаколам пасяджэння назіральнага савета ААТ «Ладосна» ад 18.02.2019 дырэктару ААТ «Ладосна» за наяўны разлік для аплаты бягучых патрэб таварыства вырашана рэалізаваць 15 галоў бычкоў на суму 5 681 рубель. Фактычна ж дырэктар рэалізаваў названых бычкоў іншай фізічнай асобе, а грашовыя сродкі выкарыстаў у асабістых мэтах для правядзення шлюбу сына.

Варта адзначыць,што ў адпаведнасці з арт. 57 Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь заработная плата – узнагароджанне за працу, якое наймальнік абавязаны выплаціць работніку за выкананую працу ў залежнасці ад яе складанасці, колькасці, якасці, умоў працы і кваліфікацыі работніка з улікам фактычна адпрацаванага часу, а таксама за перыяды, якія ўключаюцца ў працоўны час.

Так, запазычанасці па заработнай плаце ў прадпрыемства перад дырэктарам з улікам рэалізацыі апошняму 15 бычкоў у кошт заработнай платы на суму 5681 рубель не маецца, пры гэтым штомесяц налічаемая яму заработная плата не перавышае 2000 рублёў. Аднак да гэтага часу канчатковы разлік з таварыствам за выдзеленых яму бычкоў дырэктарам ААТ «Ладосна» не праведзены, што супярэчыць палажэнням Калектыўнага дагавора, негатыўна адбіваецца на эканамічным стане разлікаў таварыства.

Такім чынам, у дзеяннях старшыні і членаў назіральнага савета ААТ «Ладосна» угледзяцца прыкметы правапарушэння, якое стварае ўмовы для карупцыі, прадугледжанага абз. 3 ч. 1 арт. 25 Закона аб барацьбе з карупцыяй: аказанне дзяржаўнай службовай асобай пры падрыхтоўцы і прыняцці рашэнняў неправамернай перавагі інтарэсам фізічных або юрыдычных асоб альбо прадастаўленне ім неабгрунтаваных льгот і прывілей або аказанне садзейнічання ў іх прадастаўленні.

Сам жа дырэктар ААТ «Ладосна», з'яўляючыся дзяржаўнай службовай асобай, выкарыстаў сваё службовае становішча пры вырашэнні пытанняў, якія закранаюць яго асабістыя і іншыяштогод прадстаўляць дэкларацыі аб даходах і маёмасці ў дзяржаўныя органы, у якіх яны займаюць дзяржаўныя пасады. Акрамя іх штогод дэклараваць даходы і маёмасць абавязаны іх муж (жонка), а таксама непаўналетнія блізкія сваякі, што сумесна з імі пражываюць і вядуць агульную гаспадарку.

Устаноўлена, што грамадзянка М., з'яўляючыся дзяржаўным служачым, працуючы ва ўпраўленні па сельскай гаспадарцы і харчаванні Лепельскага райвыканкама, прадстаўляла дэкларацыі аб даходах і маёмасці ад імя свайго мужа, якія запаўняла і падпісвала ўласнаручна.

У межах арт. 7, 11 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб дэклараванні фізічнымі асобамі даходаў і маёмасці па патрабаванні падатковых органаў» ад 04.01.2003 № 174-З у дачыненні да мужа грамадзянкі М., супрацоўнікамі ІМПП па Лепельскім раёне праводзілася камеральная праверка адпаведнасці расходаў і даходаў фізічнай асобы, па выніках якой устаноўлена, што запаўненне і прадстаўленне дэкларацый у ІМПП і далейшае тлумачэнне аб крыніцах даходаў на патрабаванне службовых асоб ІМПП ад імя свайго мужа.

Толькі пасля накіравання на адрас мужа грамадзянкі М. акта камеральнай праверкі ад 01.08.2019 і прад'яўлення да аплаты падаходнага падатку ён уласнаручна прадставіў у ІМПП па Лепельскім раёне пярэчанні па матэрыялах праверкі.

Акрамя таго, падчас апытання ён паказаў, што яго жонка грамадзянка М. дапамагала весці яму ўлік прадпрымальніцкай дзейнасці, што пацвярджаецца прадстаўленымі ў ІМПП па Лепельскім раёне ведамасцямі на закупку прадукцыі раслінаводства, дзікарослых прадукцыі і другаснай сыравіны ў насельніцтва за 2015-2017 гг.

У адпаведнасці з актамі на продаж жывёлы грамадзянкі М. для яе мужа ў 2017 годзе праводзіла закупку ў КУПСХП «Лепельскае», ААТ «Чарэйшчына» КРС жывым вагой у колькасці 7 галоў на агульную суму 2059,1 рубель. У далейшым асноўная частка жывёлы рэалізавана ім як індывідуальным прадпрымальнікам і ў выніку чаго ім атрыманы даход ад ажыццяўлення прадпрымальніцкай дзейнасці.

Такім чынам, грамадзянка М., з'яўляючыся дзяржаўнай служачай, парушыла забарону, устаноўленую ч. 2 арт. 17 Закона аб барацьбе з карупцыяй, што выразілася ў аказанні садзейнічання мужу ў ажыццяўленні прадпрымальніцкай дзейнасцю з выкарыстаннем свайго службовага становішча.

У сілу ч. 4 арт. 17 Закона аб барацьбе з карупцыяй дзяржаўная службовая асоба, якая парушыла

пісьмовае абавязацельства па выкананні абмежаванняў, устаноўленых ч.2 арт. 17 Закона, прыцягваецца да адказнасці ў адпаведнасці з заканадаўчымі актамі.

У 2019 годзе праведзена 1 каардынацыйная нарада па барацьбе са злачыннасцю і карупцыяй па пытаннях барацьбы з карупцыяй (2018 – 1), акрамя таго, пытанні барацьбы з карупцыяй разгледжаны асобным пытаннем на каардынацыйнай нарадзе па пытаннях прафілактыкі злачынстваў на тэрыторыі раёна.

Пракурор Лепельскага раёна

малодшы саветнік юстыцыі В.М. Жыгімонт