Адным з самых актуальных і сацыяльна значных задач, якія стаяць перад сучасным грамадствам, з'яўляецца зніжэнне ўзроўню злачынстваў і правапарушэнняў, здзейсненых непаўналетнімі, іх прафілактыка.
Злачыннасць непаўналетніх адрозніваецца дынамічнасцю, высокай ступенню латэнтнасці. Людзі, якія сталі на шлях здзяйснення злачынстваў у раннім узросце, цяжка паддаюцца выпраўленню і перавыхаванню і, як правіла, уяўляюць сабой рэзерв для дарослага злачынства. Дзеці складаюць адну з найменш абароненых сацыяльных груп. Такі напрамак, як прафілактыка злачыннасці ў сэнсе абароны ад яе, абарона паразы сацыяльных груп «крымінальным вірусам», мае найбольшае значэнне менавіта прымяняльна да непаўналетніх. Адсутнасць прафілактычнай працы з непаўналетнім, які стаў на шлях супрацьпраўных паводзін, прыводзіць да здзяйснення ім злачынстваў і правапарушэнняў у далейшым, а таксама наступнай немагчымасці іх перавыхавання ва ўзросце.
Праведзеныя органамі пракуратуры праверкі і аналіз наяўных дадзеных сведчаць аб тым, што ў раёне праваахоўнымі органамі ва ўзаемадзеянні з мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі, камісіяй па справах непаўналетніх, органамі адукацыі, аховы здароўя, занятасці насельніцтва, іншымі ўстановамі і арганізацыямі праводзіцца значная праца па прафілактыцы безнагляднасці, правапарушэнняў і іншых антыграмадскіх дзеянняў непаўналетніх і моладзі, выяўленню і ўстараненню іх прычын і ўмоў, ахове правоў дзяцей.
Разам з тым, статыстычныя дадзеныя за 2019 г. сведчаць аб наяўнасці праблем у сферы прафілактыкі правапарушэнняў і злачынстваў непаўналетніх.
За 2019 г. непаўналетнімі ў раёне здзейснена 4 злачынствы, што на 1 злачынства менш, чым за аналагічны перыяд 2018 года. Удзельная вага дадзеных злачынстваў у агульнай структуры злачыннасці склала 1,9% пры сярэднеабласным паказчыку 2,5%.
У структуры злачыннасці непаўналетніх, па-ранейшаму, асноўнымі відамі супрацьпраўных замахаў з'яўляюцца злачынствы карыслівай накіраванасці: 4 крадзяжы маёмасці (3 крадзяжы, 1 крадзеж шляхам выкарыстання камп'ютэрнай тэхнікі).
У здзяйсненні злачынстваў прымала ўдзел 4 (2018 г. – 2) падлетка. 1 непаўналетні навучаўся ў ДУА «Бароўская сярэдняя школа», 2 падлетка ў УА «ЛГАВК», 1 непаўналетні ў УА «Ульскі ПТЛ».
Непаўналетнімі здзейснена 2 злачынствы ў групе
за 2019 г. (2018 г. – 0).
Злачынствы непаўналетнімі здзяйсняліся на тэрыторыі Бароўскага сельскага Савета, 2 злачынствы на тэрыторыі г. Лепеля, 1 злачынства на тэрыторыі Валосавіцкага сельскага Савета.
Не ўсімі дзяржаўнымі органамі, суб'ектамі прафілактыкі ўдзялялася належная ўвага пытанням прафілактыкі злачынстваў і правапарушэнняў сярод непаўналетніх, выканання заканадаўства аб непаўналетніх.
Асноўнымі відамі правапарушэнняў, якія здзяйсняюцца непаўналетнімі на тэрыторыі раёна, па-ранейшаму, з'яўляюцца правапарушэнні, прадугледжаныя арт. 17.3 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях (распіццё алкагольных, слабаалкагольных напояў або піва ў грамадскім месцы альбо з'яўленне ў грамадскім месцы ў стане ап'янэння) – 58 (2018 г. - 47), што складае больш за палову ўсіх правапарушэнняў. Павелічэнне дадзенага віду сведчыць аб нізкай прафілактычнай рабоце ва ўказаным напрамку.
З 58 непаўналетніх, якія здзейснілі адміністрацыйнае правапарушэнне, прадугледжанае арт. 17.3 КоАП Рэспублікі Беларусь, 53 або 91,38% - навучэнцы УА «Лепельскі дзяржаўны агратэхнічны каледж».
Такім чынам, вышэйназваныя колькасныя паказчыкі здзяйснення падлеткамі злачынстваў і правапарушэнняў сведчаць аб наяўных праліках прафілактычнай дзейнасці ва УА «Лепельскі дзяржаўны агратэхнічны каледж». Лічу, што дзейнасць дадзенай установы адукацыі неабходна ўзяць на пастаянны кантроль, перыядычна заслухоўваючы адказных службовых асоб, а таксама кіраўнікоў каледжа на пасяджэннях КДН Лепельскага райвыканкама, пасяджэннях райвыканкама па пытаннях прафілактыкі правапарушэнняў і злачынстваў непаўналетніх.
Варта таксама адзначыць, што большасць правапарушэнняў непаўналетнімі здзяйсняецца ў перыяд часу з 18 да 24 гадзін (па арт. 17.3 КоАП – усе). Указаная сітуацыя патрабуе звярнуць пільную ўвагу на занятасць непаўналетніх у вячэрні час і знаходжанне іх без нагляду ў начны час.
У першым 2019 г. пракуратурай раёна праведзена 5 праверак выканання заканадаўства аб непаўналетніх і моладзі, у тым ліку 2 аб прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў, злачынстваў сярод непаўналетніх, 1 аб абароне правоў дзяцей і моладзі, 2 праверкі аб выкананні заканадаўства аб бяспецы непаўналетніх. Па выніках праверак унесена 5 прадстаўленняў, вынесена 5 прадпісанняў, прынесена 4 пратэсты,
15 асоб прыцягнута да дысцыплінарнай адказнасці.
У ходзе правядзення праверак былі выяўлены парушэнні патрабаванняў заканадаўства. У прыватнасці, пракуратурай раёна ў ходзе ажыццяўлення нагляду за выкананнем заканадаўства аб прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў непаўналетніх выяўлены парушэнні заканадаўства ў дзейнасці інспекцыі па справах непаўналетніх Лепельскага РАУС, КДН Лепельскага райвыканкама. У ходзе праверкі ўстаноўлены шматлікія парушэнні заканадаўства.
Таксама пракуратурай Лепельскага раёна быў праведзены аналіз выканання заканадаўства ва ўстановах адукацыі раёна дзеючага заканадаўства пры арганізацыі адукацыйнага працэсу, арганізацыі атрымання дадатковай адукацыі.
У ходзе праверкі былі ўстаноўлены шматлікія парушэнні пры арганізацыі атрымання дадатковай адукацыі ў ДУА «Гімназія імя І.М. Ерашова г.Лепеля», а таксама ДУДА «Лепельскі раённы цэнтр дзяцей і моладзі».
Так пры наведванні 05.03.2019 спартыўнай секцыі па баскетболе, арганізаванай ДУДА «Лепельскім раённым цэнтрам дзяцей і моладзі» на базе ДУА «Гімназія імя І.М. Ерашова г. Лепеля», было ўстаноўлена, што фактычна заняткі не праводзіліся. Як вынікае з дакументаў, прадастаўленых ДУДА «Лепельскі раённы цэнтр дзяцей і моладзі» 01.03.2019 педагогам дадатковай адукацыі Ткачэнка С.Н. была напісана заява аб звальненні з 06.03.2019, аб чым быў выдадзены адпаведны загад. 05.03.2019 Ткачэнка С.Н. была напісана заява аб прадастаўленні 05.03.2019 адгулу без захавання заработнай платы, аб чым таксама быў выдадзены адпаведны загад. Аднак у часопісе планавання і ўліку работы дадзенага аб'яднання па інтарэсах маюцца адзнакі аб правядзенні 05.03.2019 і 06.03.2019 заняткаў, і нават прастаўлены адзнакі аб адсутных на занятках непаўналетніх. Аналагічная сітуацыя была выяўлена пры праверцы часопіса планавання і ўліку работы аб'яднання па інтарэсах «Футбол», педагогам таксама з'яўляўся Ткачэнка С.Н.
Таксама было праверана функцыянаванне аб'яднання па інтарэсах ДЮСТ «Цінейджэр», праца якога арганізавана ДУА «Гімназія імя І.М. Ерашова г.Лепеля».
Устаноўлена фармальнае функцыянаванне гурткоў, што не спрыяе прафілактыцы правапарушэнняў і злачынстваў сярод непаўналетніх. А толькі дазваляе кіраўнікам устаноў адукацыі справаздачна аб прымаемых мерах па арганізацыі пазакласнай занятасці непаўналетніх,
які павінна спрыяць прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў.
Па выніках названай праверкі ў адрас начальніка аддзела па адукацыі Лепельскага райвыканкама ўнесена прадстаўленне.
У пракуратуры раёна на пастаянным кантролі знаходзяцца пытанні выканання Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24.11.2006 № 18 «Аб дадатковых мерах па дзяржаўнай абароне дзяцей у неспрыяльных сем'ях» (далей – Дэкрэт № 18), перыядычна праводзяцца праверкі па гэтым пытанні.
Таксама была праведзена праверка выканання заканадаўства аб бяспецы навучэнцаў ва УА «ЛДВТК», падчас якой таксама ўстаноўлены шматлікія парушэнні пажарнай бяспекі.
У мэтах забеспячэння якаснай падрыхтоўкі ўстаноў адукацыі да навучальнага года, распараджэннем старшыні Лепельскага раённага выканаўчага камітэта ад 04.07.2019 № 200р створана камісія па прыёмцы гатоўнасці ўстаноў адукацыі, у склад якой уключаны: намеснік старшыні райвыканкама, службовыя асобы аддзела па адукацыі, памочнік урача гігіеніста ДУ «Лепельскі РайЦГЭ».
Стварэнне камісіі, абследаванне і прыёмка гатоўнасці ўстаноў адукацыі абумоўлены неабходнасцю забеспячэння якаснага адукацыйнага працэсу ў новым навучальным годзе, выяўлення наяўных недахопаў, іх своечасовага ўстаранення, недапушчэння ўзнікнення траўматызму.
Вынікі праверкі паказалі, што першачарговай задачай камісіі з'яўлялася прыёмка школ у найкарацейшыя тэрміны, у сувязі з чым пытанні забеспячэння бяспекі навучэнцаў, выканання санітарна-гігіенічных правіл засталіся без увагі.
Так, згодна з графікам прыёмкі школ, зацверджаным вышэйназваным распараджэннем райвыканкама, для прыёмкі адной установы адукацыі адводзілася па 15-60 хвілін (!) з улікам часу шляху камісіі непасрэдна да месца знаходжання ўстаноў адукацыі.
Прытрымліваючыся выканання гэтага графіка, камісіяй 13.08.2019 у перыяд часу з 09 да 13 гадзін праведзена абследаванне 10 устаноў адукацыі, па выніках якіх выдадзены пашпарты гатоўнасці школ да навучальнага года.
Разам з тым, вынікі наглядовых мерапрыемстваў, праведзеных пракуратурай раёна, сведчаць аб наяўнасці шматлікіх парушэнняў патрабаванняў Правілаў пажарнай бяспекі, зацверджаных пастановай Міністэрства па надзвычайных сітуацыях Рэспублікі Беларусь ад 14.03.2014 № 3 (далей – ППБ 01-2014).
Так, пракуратурай раёна падчас
наведванне інтэрната №2 ВА «Лепельскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж» (далей – ВА «ЛГАТК») 19.09.2019 былі
устаноўлены наступныя парушэнні пажарнай бяспекі.
Інтэрнат №2 уяўляе сабой
чатырохпавярховы будынак, звязаны з навучальным корпусам. Маюцца дзве лесвіцы (адна
асноўная ад галоўнага ўваходу і лесвіца паміж інтэрнатам і навучальным корпусам,
што вядзе да запаснага выхаду). На кожнай лесвіцы на лесвічнай пляцоўцы кожнага
паверха ўстаноўлены пажарныя шчыткі з першаснымі сродкамі пажаратушэння (1
парашковы вогнетушыцель і 1 пажарны рукав).
Разам з тым устаноўлена, што на
лесвічнай пляцоўцы другога паверха асноўнай лесвіцы маецца пажарны шчыток, у
якім знаходзяцца пажарны рукав і вогнетушыцель. Нягледзячы на тое, што тэрмін
перазапраўкі вогнетушыцеля надыходзіць у 2020 годзе, стрэлка датчыка вогнетушыцеля
знаходзіцца ў чырвонай зоне, што сведчыць аб немагчымасці яго выкарыстання пры
надзвычайнай сітуацыі.
Таксама на лесвічнай пляцоўцы
чацвёртага паверха запасной лесвіцы маецца пажарны шчыток, у якім знаходзяцца
пажарны рукав і вогнетушыцель. У ходзе праверкі вогнетушыцель пусты, стрэлка
датчыка знаходзілася ў чырвонай зоне. Згодна з маючыміся на вогнетушыцелі адзнакамі,
апошняе абслугоўванне дадзенага вогнетушыцеля было праведзена ў ліпені 2011 года,
датай правядзення наступнага абслугоўвання вызначаны ліпень 2016 года, аднак
ніякіх адзнак аб наступным абслугоўванні няма.
Акрамя таго ўсе пажарныя рукавы ў дадзеным
інтэрнаце знаходзяцца ў нерабочым стане ( сляды перакаткі рукавоў
адсутнічаюць, знаходзяцца ў злёжаным стане, што можа пацягнуць немагчымасць
падачы вады па дадзеных рукавах), згодна з тлумачальнымі надпісамі ў
супрацьпажарных шчытках, апошнія даты перамоткі датуюцца ліпенем 2018 года,
альбо 2017 годам. Дадзеныя факты супярэчаць п.177 ППБ 01-2014, згодна з якім
праверка стану вонкавага і ўнутранага супрацьпажарнага водазабеспячэння на
аб'екце павінна праводзіцца не радзей аднаго разу ў 6 месяцаў. Кантроль за
станам вонкавага і ўнутранага супрацьпажарнага водазабеспячэння
ажыццяўляецца адказнымі асобамі: пажарных кранаў - шляхам праверкі
камплектацыі і знешняга афармлення (устаноўленага ТНПА), пуску вады (за
выключэннем кранаў, падлучаных да сілкавальных трубаправодаў спрынклернай
устаноўкі пажаратушэння); рэвізіі запорнай арматуры, прасушкі (пры
неабходнасці) і перакаткі пажарнага
рукава з складаннем акта праверкі адвольнай формы.
Пры вывучэнні наяўнайу ВА «ЛГАТК» дакументацыі, звязанай з проціпажарнай бяспекай, было
устаноўлена, што звесткі, размешчаныя ў інтэрнаце №2 пра асобу, адказную за
пажарную бяспеку, не актуальныя.
Аднак, у адпаведнасці
з пашпартам гатоўнасці памяшканняў (інтэрната №2) установы адукацыі ВА
«ЛГАТК» да 2019-2020 навучальнага года, парушэнняў пажарнай бяспекі ўстаноўлена
не было, пазначана, што маецца дакументацыя па пажарнай бяспецы.
Вывучэннем
кантрольна-назіральнай справы інспекцыі нагляду і прафілактыкі Лепельскага
РАСН ВА «ЛГАТК» устаноўлена, што 27.06.2019 Лепельскім РАСН быў праведзены
маніторынг, па выніках якога дырэктару ВА «ЛГАТК» унесены рэкамендацыі,
згодна з якімі ў інтэрнаце №2 было прапанавана правесці наступныя мерапрыемствы:
распрацаваць планы эвакуацыі людзей пры пажары згодна з пастановай МНС ад
20.04.2018 №21;