Асноўныя палажэнні новай рэдакцыі закона аб занятасці насельніцтва Беларусі ўступаюць у сілу 24 кастрычніка бягучага года. Яна накіравана на развіццё і падтрымку высокай матывацыі беспрацоўных да актыўнага пошуку работы, узмацненне адказнасці наймальнікаў і беспрацоўных за выкананне заканадаўства аб занятасці насельніцтва, паведамілі карэспандэнту БЕЛТА ў Міністэрстве працы і сацыяльнай абароны.
Асноўныя палажэнні новай рэдакцыі закона аб занятасці насельніцтва Беларусі ўступаюць у сілу 24 кастрычніка бягучага года. Яна накіравана на развіццё і падтрымку высокай матывацыі беспрацоўных да актыўнага пошуку работы, узмацненне адказнасці наймальнікаў і беспрацоўных за выкананне заканадаўства аб занятасці насельніцтва, паведамілі карэспандэнту БЕЛТА ў Міністэрстве працы і сацыяльнай абароны.
Закон "Аб унясенні змяненняў і дапаўненняў у Закон Рэспублікі Беларусь "Аб занятасці насельніцтва Рэспублікі Беларусь" падпісаны Прэзідэнтам 18 ліпеня гэтага года. Навацыі датычацца ўсіх удзельнікаў рынку працы - наймальнікаў, суіскальнікаў, службы занятасці.
Асобным артыкулам новага закона замацаваны абавязкі беспрацоўнага. Так, яны павінны самастойна займацца пошукам работы, з'яўляцца на перамовы з наймальнікам па пытанні працаўладкавання на працягу двух рабочых дзён з дня выдачы накіравання, з'яўляцца ў органы па працы, занятасці і сацыяльнай абароне для атрымання накіравання на працу або вучобу. Гэта замацуе ўзаемную адказнасць службы занятасці, наймальнікаў і грамадзян у вырашэнні пытанняў працаўладкавання, а таксама дазволіць увязаць выкананне абавязкаў беспрацоўнага з яго правам на атрыманне сацыяльных выплат (напрыклад, дзяржаўнай адраснай сацыяльнай дапамогі, матэрыяльнай дапамогі і інш.).
У мэтах стымулявання да больш актыўнага пошуку работы ўзмацнена адказнасць беспрацоўных за парушэнне заканадаўства аб занятасці насельніцтва. Удвая скарочаны максімальны перыяд знаходжання на ўліку ў якасці беспрацоўных - з 36 да 18 каляндарных месяцаў. Уточнены і нюансы паўторнай рэгістрацыі ў якасці беспрацоўных.
Беспрацоўным прадастаўляецца права на атрыманне садзейнічання ў набыцці досведу практычнай працы ў адпаведнасці з атрыманай прафесіяй (спецыяльнасцю), што дазволіць павысіць іх канкурэнтаздольнасць і ў далейшым павялічыць шансы на працаўладкаванне. Такое права на ўдзел у праграме "Маладзёжная практыка" будзе распаўсюджвацца і на беспрацоўных жанчын-маці, якія працяглы час не працавалі ў сувязі з доглядам за дзіцем ва ўзросце да 3 гадоў.
Для наймальнікаў устаноўлена абавязак пісьмова апавяшчаць органы па працы, занятасці і сацыяльнай абароне аб наяўнасці вакансій на працягу пяці дзён з даты іх узнікнення (у дзеючай рэдакцыі - на працягу двух тыдняў). Наймальнікаў таксама абавязалі інфармаваць органы па працы, занятасці і сацыяльнай абароне аб запаўненні вакансій у той жа дзень.
Дарэчы, упершыню вызначана сама паняцце вольнага працоўнага месца (вакансіі). Гэта прадугледжаная штатным раскладам пасада (прафесія), якая не занята работнікам, што знаходзіцца ў працоўных адносінах з наймальнікам на падставе заключанай працоўнай дамовы па гэтай пасадзе (прафесіі).
У адпаведнасці з новым законам наймальнікі абавязаны інфармаваць службу занятасці аб маючым адбыцца вызваленні работнікаў не пазней, чым за два месяцы (у цяперашні час - толькі ў выпадку масавага вызвалення). Рэалізацыя гэтай нормы дазволіць забяспечыць аператыўнае прагназаванне колькасці грамадзян, якія патэнцыйна маюць патрэбу ў падборы месца працы.
Органам дзяржаўнай службы занятасці насельніцтва прадастаўляецца права цалкам або часткова кампенсаваць затраты наймальнікаў на навучанне работнікаў, якія знаходзяцца пад пагрозай звальнення. Гэтая мера ў рэспубліцы ўжо выкарыстоўвалася, цяпер яна замацавана ў законе. Дадзеная норма дазволіць забяспечваць апярэджальнае навучанне работнікаў, якія знаходзяцца пад пагрозай звальнення, і іх наступнае працаўладкаванне, мінуўшы стадыю беспрацоўя.
Дарэчы, упершыню заканадаўча вызначаны катэгорыі работнікаў, якія знаходзяцца пад пагрозай звальнення. Да іх адносяцца тыя супрацоўнікі, якія падлягаюць звальненню ў сувязі з ліквідацыяй арганізацыі, спыненнем дзейнасці індывідуальнага прадпрымальніка; папярэджаны аб скарачэнні колькасці або штата работнікаў; па ініцыятыве наймальніка знаходзяцца ў вымушаным прастоі, працуюць у рэжыме няпоўнага працоўнага часу, у адпачынку без захавання або з частковым захаваннем заработнай платы.
У наймальнікаў, якія прыцягваюць грамадзян на аплачваныя грамадскія работы, з'явілася магчымасць заключаць не толькі тэрміновыя працоўныя дагаворы, але і грамадзянска-прававыя. Гэта значна спросціць працэдуру працаўладкавання на такія работы, а таксама знізіць матэрыяльныя і часавыя затраты кадравых службаў наймальнікаў.
Законам зменены і ўзроставыя крытэрыі, пры якіх наймальнікам цалкам узнаўляюцца органам па працы, занятасці і сацыяльнай абароне затраты на перападрыхтоўку або павышэнне кваліфікацыі беспрацоўных з ліку работнікаў, звольненых імі ў сувязі са скарачэннем колькасці або штату работнікаў (за выключэннем занятых на некваліфікаваных работах, а таксама тых, хто дасягнуў узросту 50 гадоў для жанчын і 55 гадоў для мужчын) і не праходзіўшых па апошнім месцы работы на працягу пяці гадоў перад звальненнем перападрыхтоўку або павышэнне кваліфікацыі. Раней гранічны ўзрост складаў 45 гадоў для жанчын і 50 гадоў для мужчын.
Важнай навацыяй закона аб занятасці з'яўляецца і тое, што з 1 студзеня 2017 года паслугі па працаўладкаванні змогуць аказваць толькі ўключаныя ў рэестр агенцтва па працаўладкаванні (сёння дзейнасць такіх агенцтваў заканадаўча не рэгламентавана і на яе распаўсюджваюцца толькі агульныя механізмы абароны правоў грамадзян пры прадастаўленні ім не якасных паслуг, у тым ліку ў сферы працаўладкавання). Пералік паслуг па садзейнічанні ў працаўладкаванні, якія прадастаўляюцца агенцтвамі па працаўладкаванні, парадак фарміравання і вядзення рэестра агенцтваў будуць вызначацца ўрадам.
Навіны Беларусі (БЕЛТА)