Увечары 9 верасня ў Крамлі адбыліся перамовы Аляксандра Лукашэнкі і Уладзіміра Пуціна. Парадак сустрэчы прэзідэнтаў Беларусі і Расіі шырока абмяркоўваўся ў медыяпрасторы, і нядзіўна: вось-вось павінны быць прыняты саюзныя праграмы, якія выведуць Саюзную дзяржаву на новы ўзровень.
Увечары 9 верасня ў Крамлі адбыліся перамовы Аляксандра Лукашэнкі і Уладзіміра Пуціна. Парадак сустрэчы прэзідэнтаў Беларусі і Расіі шырока абмяркоўваўся ў медыяпрасторы, і нядзіўна: вось-вось павінны быць прыняты саюзныя праграмы, якія выведуць Саюзную дзяржаву на новы ўзровень. Ці чакаць паўнавартаснага агульнага рынку, якімі будуць цэны на расійскія энерганосьбіты для Беларусі, калі з'явіцца адзіная валюта і што ж усё-такі азначаюць гэтыя праграмы - інтэграцыю ці паглынанне? Адказ на галоўныя пытанні аб перамовах Аляксандра Лукашэнкі і Уладзіміра Пуціна ў Маскве - у нашым матэрыяле.
Чаму Беларусь і Расія вырашылі распрацаваць саюзныя праграмы?
Гісторыя гэтых дакументаў пачалася каля трох гадоў таму. Тады на фоне крытыкі аб адсутнасці дынамікі ў Саюзнай дзяржаве бакі распрацавалі больш за 30 дарожных карт. Гэтыя дакументы, па сутнасці, уяўлялі сабой усяго толькі нешта накшталт інтэграцыйных контураў па асобных напрамках. Пазней было вырашана надаць большае значэнне гэтай працы. Таму кожная з сённяшніх праграм, як заявіў па выніках сустрэчы Аляксандр Лукашэнка, - гэта ўжо канкрэтны план мерапрыемстваў, згодна з якім краіны і маюць намер рухацца.
Колькі ўсяго саюзных праграм і што яны прадугледжваюць?
Іх усяго 28. Гэтыя дакументы ўключаюць у сябе дамоўленасці ў сферы эканамічнай інтэграцыі: збліжэнне макраэканамічнай палітыкі, грашова-крэдытныя аспекты, пытанні прамысловай, аграрнай палітыкі і мытнага адміністравання, падатковага заканадаўства, абароны правоў спажыўцоў, канкурэнцыі і гандлёвай дзейнасці.
Блок прысвечаны энергетычным комплексу, уключаючы фарміраванне аб'яднаных рынкаў, развіццё атамнай энергетыкі. Ёсць таксама праграма, прысвечаная агульным падыходам у працы на транспартным рынку. Акрамя таго, саюзныя праграмы ахопліваюць пытанні ўніфікацыі сацыяльна-працоўных аспектаў, роўнасці правоў грамадзян Беларусі і Расіі, арганізацыі турыстычнай сферы.
Ці ўзгаднілі прэзідэнты праграмы Саюзнай дзяржавы?
Так. Яшчэ на самым пачатку сустрэчы Аляксандр Лукашэнка заявіў: прыняцце саюзных праграм будзе прарывам. "Думаю, мы добра папрацуем. Напэўна, ужо ў нас працы засталося менш, чым на нашых ранейшых сустрэчах. Яны доўжыліся вельмі доўга. І па 5, і па 8 гадзін. Таму што тады даводзілася нам, можна сказаць, як "бульдозеры" праходзіць, каб расчысціць дарогу для ўрадаў і экспертаў", - заявіў Прэзідэнт.
Папрацавалі кіраўнікі дзяржаў, з усяго відаць, сапраўды добра: пасля перамоваў стала вядома, што ўсе 28 саюзных праграм узгоднены. Першым заявіць аб гэтым журналістам як прымаючаму боку пашчасціла Уладзіміру Пуціну. "Хацеў бы з задавальненнем адзначыць, што ўзгоднены ўсе 28 праграм", - сказаў ён.
Калі саюзныя праграмы будуць зацверджаны афіцыйна?
10 верасня ў Мінску пройдзе пасяджэнне Савета Міністраў Саюзнай дзяржавы. Чакаецца, што ўрады прымуць гэтыя дакументы. "Дашліфуюць некаторыя моманты" і "узгодняць апошнія штрыхі", як выказаўся Прэзідэнт Беларусі. Пасля чаго саюзныя праграмы будуць вынесены на зацвярджэнне Вышэйшага дзяржаўнага савета Саюзнай дзяржавы. Яго пасяджэнне плануецца правесці да канца года.
Ці атрымаюць прадпрыемствы Беларусі і Расіі роўныя правы?
Так, гэта закладзена ў саюзных праграмах. Прычым роўныя правы для суб'ектаў гаспадарання - гэта галоўны дакумент, разгледжаны на перамовах у Крамлі. Як падкрэсліў кіраўнік беларускай дзяржавы, для ўсіх кампаній на рынках Беларусі і Расіі павінна быць сумленная канкурэнцыя.
"Тыя самыя роўныя ўмовы, неабходнасць якіх розныя прадстаўнікі Беларусі, у тым ліку я як Прэзідэнт, гаворым на працягу многіх гадоў. Гэта аснова асноў. Мы паўнапраўныя партнёры, - заявіў Аляксандр Лукашэнка. - Менавіта дзеля роўнапраўя, выгаднай кааперацыі, плённага супрацоўніцтва і зацягвалася беларуска-расійская інтэграцыя".
Што будзе з цаной на расійскія энерганосьбіты для Беларусі?
У саюзных праграмах таксама закладзенае рашэнне праблемы паставак у Беларусь энерганосьбітаў. Што тычыцца найбліжэйшай перспектывы, то, па словах Уладзіміра Пуціна, па выніках працяглых дыскусій удалося выпрацаваць узаемна прымальныя падыходы па газавай тэматыцы. "Цана для Беларусі на расійскі прыродны газ на 2022 год захаваецца на ўзроўні бягучага года. Пры гэтым да 1 снежня 2023 года будзе падпісаны дакумент па стварэнні аб'яднанага рынку газу ў рамках Саюзнай дзяржавы", - сказаў Прэзідэнт Расіі. Цяпер Беларусь плаціць $128,5 за тысячу кубаметраў расійскага газу, у той час як на еўрапейскім рынку цана на яго цяпер істотна вырасла і дасягае $650.
Акрамя таго, прадугледжана заключэнне паміж краінамі дагавора аб аб'яднанні рынкаў нафты і нафтапрадуктаў, а таксама дагавора аб адзіным рынку электраэнергіі.
Ці прасіла Беларусь у Расіі новы крэдыт?
Не. Такі пытанне на перамовах не стаяла. "Я павінен прызнацца, што я прасіў яго (Уладзіміра Пуціна. - Заўвага. БЕЛТА) аб тым, што нам не патрэбныя новыя крэдыты, калі мы ад атамнай станцыі, на якую нам выдзелены пэўны крэдыт (гэта практыка Расійскай Федэрацыі ва ўсім свеце), нешта зэканомім, я яго папрасіў: ты мне аддай гэтую эканомію як крэдыт. Адказ быў такі: падумаем, нас гэта задавальняе, калі будуць добрыя, выгадныя праекты для Беларусі і Расіі", - адзначыў Аляксандр Лукашэнка.
Беларусь пакуль не бярэ буйных крэдытаў у Расіі, тым не менш крэдытная падтрымка будзе: з верасня да канца 2022 года яна складзе парадку $630 млн.
Што будзе з ваенным супрацоўніцтвам Беларусі і Расіі?
Яно, як заявілі прэзідэнты, будзе толькі развівацца. Аляксандр Лукашэнка ў цэлым назваў паглыбленне інтэграцыі і нарошчванне разнапланавага ўзаемадзеяння ў Саюзнай дзяржаве - самым дзейсным адказам нядобразычліўцам.
Вядома, падчас сустрэчы кіраўнікі дзяржаў дэталёва абмеркавалі актуальныя міжнародныя праблемы, адносіны з суседнімі краінамі і аб'яднаннямі. Падрабязна прэзідэнты спыніліся на абстаноўцы ў зонах нестабільнасці, перш за ўсё ў Афганістане, з пункту гледжання пагроз для бяспекі Саюзнай дзяржавы. Лідары закранулі і тэму саюзных ваенных вучэнняў "Захад-2021".
"Сумеснае процідзеянне агульным выклікам і пагрозам будзем толькі нарошчваць", - заявіў Прэзідэнт Беларусі.
Калі ў Саюзнай дзяржаве ўвядуць адзіную валюту?
Адназначна адказаць на гэтае пытанне на сустрэчы з журналістамі прэзідэнты не змаглі. Па словах кіраўнікоў дзяржаў, краіны пакуль не гатовыя да гэтага, ды і ўвядзенне адзінай валюты на сённяшні дзень не самае прыярытэтнае пытанне. Аднак правядзенне адзінай макраэканамічнай палітыкі, стварэнне агульнай плацежнай прасторы і гарманізацыя грашова-крэдытнай палітыкі ў рамках Саюзнай дзяржавы запланаваны.
"Пытанне не ў тым, што Пуцін ці Лукашэнка тармазяць гэтыя працэсы. Калі мы вывучалі гэту праблему, тады Цэнтральны банк Расіі і наш Нацыянальны банк у адзін голас папрасілі нас да гэтага пытання пакуль не падыходзіць. Яны заявілі, што ні яны, ні нашы краіны не гатовыя да гэтага", - сказаў Аляксандр Лукашэнка.
Пры гэтым Прэзідэнт не стаў выключаць, што ў будучыні да гэтага пытання краіны могуць вярнуцца. "Пытанне не ў валюце. Пытанне заўсёды ў нас упіралася ў адзіны эмісійны цэнтр. Вось тут ёсць пэўныя праблемы", - растлумачыў кіраўнік дзяржавы.
Што думае Расія пра міграцыйны крызіс на беларуска-еўрапейскай мяжы?
Уладзімір Пуцін адзначыў, што некаторыя заходнія калегі заклікаюць яго да супольных дзеянняў у вырашэнні праблем з мігрантамі на мяжы з Беларуссю і просяць неяк паўплываць на беларускае кіраўніцтва. "Адказ просты: гэта нас не тычыцца. Гэта не наша мяжа", - адказаў расійскі лідар на пытанне журналістаў.
Ён падкрэсліў, што міграцыйны крызіс узнік на дзяржаўнай мяжы Беларусі з іншымі суверэннымі краінамі, таму рашэнне праблем яны павінны шукаць паміж сабой. "Хочаце па-сапраўднаму праблему вырашаць - звяртайцеся да беларускіх уладаў на любым узроўні і вырашайце праблему з суседнім дзяржавай", - падкрэсліў Прэзідэнт Расіі.
Саюзныя праграмы - гэта паглынанне Расіяй Беларусі? А можа, Беларуссю Расіі?
Аляксандр Лукашэнка ўжо не раз падкрэсліваў: краіны могуць выбудаваць найшчыльнейшыя адносіны і для гэтага не трэба ахвяраваць суверэнітэтам і незалежнасцю. Тым больш гэта непарушныя каштоўнасці для беларускага народа.
"Дэлікатна Прэзідэнт Расіі не сказаў аб рознага роду разважаннях, што тут хтосьці кагосьці паглыне і гэтак далей. Павінен сказаць, што мы гэтай хваробай і не хварэлі з Прэзідэнтам Расіі. Калі хтосьці гэтым хварэў, можам падлячыць", - коратка заўважыў Аляксандр Лукашэнка па выніках перамоваў.
І замест эпілогу. Ужо пасля сустрэчы прэзідэнтаў стала вядома, што Расія здымае ўсе кавідныя абмежаванні ў пасажырскіх авіязносінах з Беларуссю. Гэтая навіна стала сюрпрызам не толькі для журналістаў: Уладзімір Пуцін падчас перамоваў забыўся праінфармаваць свайго беларускага калегу аб нядаўнім рашэнні ўрадавай камісіі.
Да пандэміі на тыдзень паміж краінамі выконвалася звыш 200 рэйсаў. Цяпер жа пакуль 36. Прэзідэнт Расіі адзначыў, што наўрад ці дакавідны ўзровень адновіцца за пару дзён, але ён разлічвае, што гэта пройдзе дастаткова хутка.
Крыніца: www.belta.by