Злачыннасць непаўналетніх з'яўляецца адной з найбольш важных і актуальных праблем усяго цывілізаванага грамадства.
Злачыннасць непаўналетніх з'яўляецца адной з найбольш важных і актуальных праблем усяго цывілізаванага грамадства.
Злачыннасць непаўналетніх адрозніваецца дынамічнасцю, высокай ступенню латэнтнасці. Людзі, якія сталі на шлях здзяйснення злачынстваў у юным узросце, цяжка паддаюцца выпраўленню і перавыхаванню і, як правіла, уяўляюць сабой рэзерв для дарослага злачынства. Дзеці складаюць адну з найменш абароненых сацыяльных груп. Такі напрамак, як прафілактыка злачыннасці ў сэнсе абароны ад яе, абарона паражэння сацыяльных груп «крымінальным вірусам», мае найбольшае значэнне менавіта прымяняльна да непаўналетніх – дзяцей і моладзі.
Праведзеныя органамі пракуратуры праверкі і аналіз наяўных даных сведчаць аб тым, што ў раёне праваахоўнымі органамі ва ўзаемадзеянні з мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі, камісіяй па справах непаўналетніх, органамі адукацыі, аховы здароўя, занятасці насельніцтва, іншымі ўстановамі і арганізацыямі праводзіцца пэўная работа па прафілактыцы безнагляднасці, правапарушэнняў і іншых антыграмадскіх дзеянняў непаўналетніх і моладзі, выяўленню і ўстараненню іх прычын і ўмоў, ахове правоў дзяцей.
Разам з тым, статыстычныя даныя за 2018 г. сведчаць аб наяўнасці праблем у сферы прафілактыкі правапарушэнняў і злачынстваў непаўналетніх.
За 2018 г. непаўналетнімі ў раёне здзейснена 5 злачынстваў, што на 1 злачынства больш, чым за 2017 год. Удзельная вага дадзеных злачынстваў у агульнай структуры злачыннасці склала 3,1% пры сярэднеабласным паказчыку 2,5%.
У структуры злачыннасці непаўналетніх, па-ранейшаму, асноўнымі відамі проціпраўных замахаў з'яўляюцца злачынствы карыслівай накіраванасці: 4 крадзяжы маёмасці, у тым ліку 4 – крадзяжы, 1 – хуліганства.
У здзяйсненні злачынстваў прымала ўдзел 2 падлеткі.
З 2 удзельнікаў здзяйснення злачынстваў, 2 навучаліся ва ўстанове адукацыі «Лепельскі дзяржаўны агратэхнічны каледж».
Непаўналетнімі злачынствы ў групе ў 2018 г. не здзяйсняліся.
1 непаўналетні здзейсніў 4 злачынствы.
Злачынствы непаўналетнімі здзяйсняліся на тэрыторыі г. Лепель – 1, Валасовіцкага сельскага Савета – 4.
Разам з тым варта адзначыць, што ўсе злачынствы непаўналетніх былі здзейснены ў 1 квартале 2018 г. Прынятымі мерамі суб'ектаў прафілактыкі, у тым ліку і па выніках разгляду актаў пракурорскага нагляду, удалося стабілізаваць крымінагенную абстаноўку і фактычна на працягу 2-4 кварталаў 2018 г. злачынствы не здзяйсняліся.
Не ўсімі дзяржаўнымі органамі, суб'ектамі прафілактыкі ўдзялялася належная ўвага пытанням прафілактыкі злачынстваў і правапарушэнняў сярод непаўналетніх, выканання заканадаўства аб непаўналетніх.
Асноўнымі відамі правапарушэнняў, што здзяйсняюцца непаўналетнімі на тэрыторыі раёна, па-ранейшаму, з'яўляюцца правапарушэнні, прадугледжаныя арт.17.3 Кодэкса Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях (распіццё алкагольных, слабаалкагольных напояў ці піва ў грамадскім месцы альбо з'яўленне ў грамадскім месцы ў стане ап'янення) – 47 (2017 г. – 45), што складае больш за палову ўсіх правапарушэнняў.
Большасць непаўналетніх, што здзейснілі адміністрацыйнае правапарушэнне, прадугледжанае арт.17.3 КоАП Рэспублікі Беларусь, – навучэнцы УА «Лепельскі дзяржаўны агратэхнічны каледж».
Такім чынам, вышэйуказаныя колькасныя паказчыкі здзяйснення падлеткамі злачынстваў і правапарушэнняў сведчаць аб наяўных праліках прафілактычнай дзейнасці ва УА «Лепельскі дзяржаўны агратэхнічны каледж».
Варта таксама адзначыць, што 4 з 5 злачынстваў здзейснены ў начны час з 24 да 6 гадзін, а большасць правапарушэнняў непаўналетнімі здзяйсняецца ў перыяд часу з 18 да 24 гадзін (па арт.17.3 КоАП – усе). Вышэйназваная сітуацыя патрабуе звярнуць пільную ўвагу на занятасць непаўналетніх у вячэрні час і знаходжанне іх без нагляду ў начны час.
Нельга прызнаць здавальняючай і працу Лепельскага РАУС, накіраваную на прафілактыку правапарушэнняў і злачынстваў сярод непаўналетніх. Выяўленне большай колькасці непаўналетніх, якія здзейснілі правапарушэнні па арт.17.3 КоАП сведчыць аб нізкай прафілактычнай і тлумачальнай рабоце сярод падлеткаў і іх бацькоў. Таксама, нягледзячы на тое, што большасць гандлёвых аб'ектаў абсталявана сістэмай відэаназірання, у 2018 г. выяўлена толькі 6 фактаў рэалізацыі непаўналетнім алкагольных напояў і піва. Па арт.17.4 КоАП (уцягванне непаўналетняга ў антысацыяльныя паводзіны) прыцягнута 24 чалавекі.
У 2018 г. пракуратурай раёна праведзена 5 праверак выканання заканадаўства аб непаўналетніх і моладзі, у тым ліку аб прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў, злачынстваў сярод непаўналетніх, аб абароне правоў дзяцей і моладзі. Па выніках праверак унесена 5 прадстаўленняў, вынесена 6 прадпісанняў, прынесена 3 пратэсты, 12 асоб прыцягнута да дысцыплінарнай адказнасці.
Пракурорскімі работнікамі праведзена 41 лекцыя, выступленне, прафілактычная гутарка ва ўстановах адукацыі горада з тлумачэннямі непаўналетнім і іх законным прадстаўнікам адказнасці за супрацьпраўныя паводзіны, 5 выступленняў у СМІ.
У ходзе правядзення праверак былі выяўлены парушэнні патрабаванняў заканадаўства. У прыватнасці, пракуратурай раёна ў ходзе ажыццяўлення нагляду за выкананнем заканадаўства аб прафілактыцы безнагляднасці і правапарушэнняў непаўналетніх выяўлены парушэнні заканадаўства ў дзейнасці УА «Лепельскі дзяржаўны аграрна-тэхнічны каледж» і ў інспекцыі па справах непаўналетніх Лепельскага РАУС. У ходзе праверкі ўстаноўлены шматлікія парушэнні заканадаўства.
Работа каардынацыйнага савета па рэалізацыі патрабаванняў Дэкрэта №18 не ў поўнай меры адпавядае патрабаванням дзеючага заканадаўства. Аналіз пратаколаў пасяджэнняў савета сведчыць аб тым, што пытанні, якія выносяцца на абмеркаванне, разглядаюцца на дастатковым узроўні, з запрашэннем зацікаўленых органаў, да пратаколаў прыкладаюцца тэксты выступленняў запрошаных прадстаўнікоў зацікаўленых органаў і арганізацый. Пры вынясенні рашэнняў каардынацыйнага савета даюцца даручэнні, указанні канкрэтным выканаўцам, прадастаўляецца тэрмін для інфармавання савета аб праведзенай рабоце.
Разам з тым, не ва ўсіх выпадках каардынацыйным саветам забяспечваецца належная каардынацыя дзейнасці органаў і арганізацый па рэалізацыі Дэкрэта №18 у частцы арганізацыі работы з абавязанымі асобамі.
Так, на тэрыторыі раёна пражывае абавязаная асоба грамадзянка П., 23.02.1973 г.н., якая 07.02.2017 спыніла знаходжанне ў ЛПП і супрацоўнікамі ЛПП дастаўлена ў Лепельскі РАУС, дзе была пастаўлена на ўлік. 28.02.2017 ёй было выдадзена заключэнне ВКК, згодна з якім яна не мае захворванняў, пры наяўнасці якіх бацькі не могуць выконваць бацькоўскія абавязкі. З'яўляецца інвалідам 3 групы бестэрмінова. Да цяперашняга часу пытанне аб працаўладкаванні грамадзянкі П. не вырашана, спагнанні ажыццяўляюцца з яе пенсіі па інваліднасці. Лепельскім РАУС неаднаразова накіроўвалася дадзеная інфармацыя на імя начальніка УТЗіСЗ Лепельскага райвыканкама (26.04.2017, 19.05.2017, 27.07.2017, 27.12.2017). Дадзеная інфармацыя для ведама таксама накіроўвалася 19.05.2017, 27.12.2017 старшыні каардынацыйнага савета. УТЗіСЗ Лепельскага райвыканкама быў дадзены адказ, што працаўладкаванне грамадзянкі П. праблематычна па прычыне абмежаванняў да працы па стане здароўя. Нягледзячы на выкладзеныя вышэй факты і наяўную праблему (нізкі памер сродкаў, што ёю ўтрымліваюцца, у сувязі з чым, расце запазычанасць па выдатках на ўтрыманне яе дачкі), дадзенае пытанне аб магчымасці працаўладкавання грамадзянкі П. на каардынацыйным савеце не разглядалася ні ў 2017, ні ў 2018 годзе. І, нягледзячы на выкладзеныя вышэй факты, на пасяджэнні каардынацыйнага савета 29.03.2018 намеснік начальніка УТЗ і СЗ прадаставіла ілжывую інфармацыю аб тым, што ў 2017 годзе працаўладкавана 9 абавязаных асоб, што склала 100% ад колькасці тых, хто мае патрэбу ў працаўладкаванні.
У пракуратуры раёна на пастаянным кантролі знаходзяцца пытанні выканання Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24.11.2006 № 18 «Аб дадатковых мерах па дзяржаўнай абароне дзяцей у неспрыяльных сем'ях» (далей – Дэкрэт № 18), перыядычна праводзяцца праверкі па дадзеным пытанні.
Праверка выканання заканадаўства ў сферы забеспячэння бяспекі адукацыйнага працэсу і гатоўнасці ўстаноў адукацыі да навучальнага года выяўлены шэраг парушэнняў. У выніку выяўленых парушэнняў у Лепельскі райвыканкам унесена прадстаўленне, па выніках разгляду якога, вінаватыя асобы прыцягнуты да дысцыплінарнай адказнасці.
Пракурор Лепельскага раёна
малодшы саветнік юстыцыі
В.М. Жыгімонт