Абвяшчэнне Года кнігі стала дадатковым стымулам пісаць і чытаць
26.1.20120 праглядаў
КНІГА І ІНТАРНЭТ - КАНКУРЭНТЫ АБО ПАРТНЁРЫ?
Жыццё кожнага чалавека неадрыўна звязана з кнігай: яшчэ ва ўлонні маці малышы слухаюць казкі, якія чытаюць ім бацькі, а ўменне чытаць становіцца галоўным спосабам пазнання свету. З развіццём высокіх тэхналогій інструментаў пазнаваць новае стала больш, і галоўным канкурэнты кнігі ў барацьбе за ўвагу аўдыторыі стаў Інтэрнэт. Абвяшчэнне 2012 года Годам кнігі падкрэсліла яе значнасць і ролю ў жыцці грамадства, але ў той жа час і абазначыла некаторае уразлівасць. Аб тым, наколькі моцныя пазіцыі кнігі, карэспандэнт БЕЛТА пагутарыла з загадчыцай кафедры беларускай літаратуры Віцебскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя П.М.Машэрава кандыдатам філалагічных навук, дацэнтам, а таксама членам Саюза пісьменнікаў Беларусі і аўтарам вучэбных дапаможнікаў, школьных падручнікаў і паэтычных зборнікаў Вольгай Русілка.
- Перш за ўсё, хачу адзначыць, што абвяшчэнне 2012 года Годам кнігі я ўспрымаю з вялікай радасцю і натхненнем. Беларусы атрымалі кнігу з рук Францыска Скарыны 6 жніўня 1517 года першымі сярод усходніх славян, таму для нашага народа кніга - гэта сапраўды нешта асаблівае і святое. Для мяне як паэтэсы і аўтара навуковых выданняў гэта стымул чытаць і пісаць кнігі.
- Вольга Іванаўна, у апошні час нямала гучыць меркаванне аб выцясненні кнігі Інтэрнэтам. На ваш погляд, наколькі актуальная гэтая тэма?
- На жаль, варта канстатаваць, што такая канкурэнцыя існуе. Аднак варта ўлічваць, што кніга ў традыцыйным сэнсе - гэта прадмет, які можна ўзяць у рукі, пагартаць старонкі, атрымаць ад гэтага працэсу задавальненне. Інтэрнэт жа выконвае толькі інфармацыйную функцыю, пазбаўляючы тактыльнага кантакту і іншых бонусаў у выглядзе ілюстрацый, асаблівасцей афармлення, адчування прысутнасці аўтара ў тваім жыцці. Для мяне гэтыя складнікі кнігі адыгрываюць першачарговую значнасць і нішто не ў стане іх замяніць, бо менавіта яны ў канчатковым выніку фарміруюць асаблівы кантакт паміж кнігай, чытачом і аўтарам. Кніга становіцца мостам, які іх звязвае. Інтэрнэт не можа сфармаваць такой сувязі ў сілу сваіх якасцей і прызначэння, але прымяншаць яго ролю і значнасць нельга: ён таксама спрыяе папулярызацыі чытання, знаёмству шырокай аўдыторыі з пісьменнікамі.
- Улічваючы такое трапяткое стаўленне да кнігі, як вы ставіцеся да ўкаранення ў навучальны працэс планшэтаў?
- Як педагог, аўтар школьных падручнікаў і вучэбных дапаможнікаў я, вядома, падтрымліваю гэтае рашэнне. Не бачу ў гэтым нічога дрэннага. У дадзеным выпадку Інтэрнэт і кніга - гэта інструменты для навучання, якія можна і трэба сумяшчаць у навучальным працэсе. Адмаўляцца ад сучасных інфармацыйных тэхналогій недарэчна, ісці супраць гэтага проста недальнабачна, бо яны шчыльна ўвайшлі ў наша жыццё. Разумны, добра метадычна падрыхтаваны настаўнік зможа паспяхова сумясціць Інтэрнэт і традыцыйную кнігу. Ён заўсёды знойдзе магчымасць паставіць пытанне ці заданне так, каб пісьменна ўраўнаважыць выкарыстанне гэтых двух рэсурсаў.
- Якім чынам адзаначаецца аб'яўленне Года кнігі на навучальным працэсе?
- У першую чаргу, гэта стане дадатковым стымулам чытаць літаратуру і звыклым спосабам, і ў электронным выглядзе. У нашым універсітэце створана электронная бібліятэка, таму студэнты могуць выбраць любы зручны для сябе варыянт. Таксама будуць расстаўлены акцэнты, бо ў гэтым годзе беларусы адзначаюць юбілей двух сваіх неперасягненых паэтаў - 130-годдзе з дня нараджэння Якуба Коласа і Янкі Купалы. Без сумневу, гэта стане нагодай для многіх педагогаў звярнуць дадатковую ўвагу да класікаў літаратуры. На кафедры беларускай літаратуры запланаваны цыклы сустрэч студэнтаў і навучэнцаў з прозаікамі і паэтамі, літаратурныя чытанні, конкурсы. Аналагічныя мерапрыемствы будуць шырока арганізаваны і ў іншых установах адукацыі.
- Як сёння можна захаваць і прыцягнуць цікавасць да кнігі?
- Часта зацікаўлівае добры аповяд пра кнігу, калі настаўнік, сябар, вядомы крытык выказвае сваё асабістае ўражанне, эмоцыі ад прачытанага твора. У Інтэрнэце тэксты часта скарочаны, апускаюцца некаторыя падрабязнасці, а менавіта на іх мастацкі твор і будуецца. І калі кажаш вучню, што ёсць такая дэталь, эпізод, яму становіцца цікава, ён ужо мэтанакіравана перагортвае старонкі ў пошуках гэтага моманту.
Што тычыцца больш масавых прыёмаў, важны непасрэдны чалавечы кантакт пісьменнікаў і чытачоў на творчых сустрэчах. Груба кажучы - выхады ў народ, на якіх у ходзе абмеркавання, дыскусій таксама выяўляецца цікавасць да чытання.Таксама варта адзначыць ролю творчых конкурсаў. Для моладзі гэта вельмі важна. У Віцебскай вобласці літаратурныя конкурсы праводзяцца дастаткова часта і для розных узроставых груп, у тым ліку і для прадстаўнікоў старэйшага пакалення. Напрыклад, у мінулым годзе Віцебская абласная бібліятэка імя Леніна сумесна са Смаленскай абласной бібліятэкай правяла конкурс, прысвечаны творчасці Лермантава, "Герой нашага часу". Таксама прайшлі конкурсы, прысвечаныя вядомым і любімым беларускім аўтарам - Уладзіміру Караткевічу, Максіму Багдановічу. І людзі актыўна ўдзельнічаюць! У прыватнасці, у апошнім прынялі ўдзел больш за 200 аўтараў рознага ўзросту, якія прадставілі больш за 2 тыс. твораў. Гэта сведчыць аб тым, што ёсць людзі, якія цікавяцца літаратурай. Можа, іх стала менш, але яны ёсць, і гэта радуе.
- Вы як паэтэса, несумненна, часта прымаеце ўдзел у творчых сустрэчах і можаце меркаваць, наколькі такія мерапрыемствы цікавыя людзям.
- У асноўным, вядома, прыходзіць мэтавая, якая склалася аўдыторыя - тыя, хто цікавіцца літаратурай. Аднак зрэдку і не чакаеш вялікай аўдыторыі, а прыходзіць шмат людзей. У гэтым плане варта выказаць велізарную падзяку і нізкі паклон работнікам бібліятэчнай сістэмы, якія праводзяць вялікую працу па прыцягненні чытачоў. Яны сапраўды працуюць на папулярызацыю літаратуры.
- Ці зможа ў будучыні Інтэрнэт выцесніць кнігу, цалкам перавесці яе ў разрад рарытэту?
- Яшчэ да афіцыйнага аб'яўлення Года кнігі мы абмяркоўвалі са студэнтамі, як змяняецца роля кнігі, стаўленне да літаратуры ў цэлым. Выснова пакуль адназначная: у жыцці кожнага чалавека ў найбліжэйшы час нішто не зможа замяніць кнігу ў традыцыйным яе разуменні, бо ўсё роўна мы цягнемся да яе, каб знайсці адказы на нейкія пытанні. Многія звяртаюцца да яе ў геданістычных мэтах: проста адпачыць. Прыносіць задавальненне - у гэтым таксама роля кнігі.
Так, моладзь зараз чытае менш, кампенсуючы гэта тым, што знаходзіць неабходныя тэксты, інфармацыю ў Інтэрнэце, няхай і ў скарочаным выглядзе. У рэшце рэшт, і гэта добра, бо нейкую інфармацыю яны атрымліваюць, а маглі ж наогул не атрымаць.
Інтэрнэт занадта хуткі і інфарматыўны, што не спрыяе спакойнаму засяроджанаму чытанню. У ім мала месца адводзіцца эмоцыям, а ў добрай мастацкай кнізе яны ёсць. Менавіта за эмоцыямі людзі і цягнуцца да кніг, таму магу ўсім толькі пажадаць чытаць кнігі.
Вольга БАГАЧЭВА,
БЕЛТА.-0-БелТА