На воінскіх могілках № 2406 у вёсцы Халамер’е Віраўлянскага сельсавета Гарадоцкага раёна прайшло знакавае мерапрыемства – перапахаванне астанкаў 27 загінуўшых салдат. Гэта важная падзея нагадала нам аб каштоўным укладзе тых, хто аддаў свае жыцці дзеля міру і свабоды. У мерапрыемстве прыняў удзел старшыня абласнога Савета дэпутатаў Уладзімір Церанцьеў.
Мясцовае насельніцтва, кіраўніцтва вобласці і раёна, лідары грамадскіх аб’яднанняў і арганізацый сабраліся на воінскіх могілках, каб выказаць сваю падзяку і ўдзячнасць за самаахвяраванне і адвагу тых, хто прынёс у ахвяру жыццё дзеля нашай бяспекі. Хвіліна маўчання ў гонар загінуўшых напоўніла паветра горкай настальгіяй і неабсяжнай гордасцю.
У сваім звароце да ўдзельнікаў мерапрыемства Уладзімір Церанцьеў адзначыў: «Мы тут, каб аддаць даніну павагі тым, хто аддаў сваё жыццё дзеля нашай свабоды і міру. Гэтыя салдаты, невядомыя нам, пакінулі каштоўную спадчыну – мір і свабоду. Мірныя жыхары, дзеці, старыя сталі ахвярамі фашысцкага прыгнёту, але іх ахвяра не была марнай, бо мы абавязкова захаваем запаветны нам мір».
У брацкай магіле № 2406 у в. Халамер’е пахаваны 1491 вайсковец, у тым ліку 14 партызан. У 1971 годзе на брацкай магіле быў устаноўлены помнік і праведзена перапахаванне загінулых воінаў з 41 бліжэйшага населенага пункта. Перапахаванне астанкаў праводзілася з ваеннымі ўшанаваннямі і вялікай пашанай да загінулых як сімвал глыбокай удзячнасці і павагі да тых, хто ахвяраваў сваёй будучыняй дзеля таго, каб Радзіма была незалежнай.
Уладзімір Церанцьеў падкрэсліў важнасць захавання памяці аб загінулых і іх ахвярах, каб будучыя пакаленні маглі ўспадкаваць дабрадзейнасці міру і свабоды. Яго словы аб тым, што «памяць аб іх доблесці павінна заўсёды быць з намі», загучалі як заклік захоўваць і перадаваць нашчадкам гэты дух у будучыні.
Па хадайніцтве адміністрацыі Рэспублікі Марый Эл Расійскай Федэрацыі астанкі гв. старшыны Масквічова С. Ф. былі перададзены на радзіму для перапахавання. У цырымоніі прынялі ўдзел сваякі Масквічова С. Ф. (пляменнік Яўгеній Вітальевіч Масквічоў з г. Іашкар-Ала Рэспублікі Марый Эл), якім былі перададзены астанкі і асабістыя рэчы.
Гвардыі старшына 3-й мінамётнай роты Масквічоў С.Ф. быў прадстаўлены да ўзнагароджання медалём «За адвагу» ў жніўні 1943 года за тое, што ён у баях з нямецка-фашысцкімі захопнікамі праявіў мужнасць і адвагу. У баі за вёску Ветрова (Арлоўская вобласць) разлік, якім камандаваў тав. Масквічоў, знішчыў 3 кулямётныя кропкі праціўніка і да 10 нямецкіх салдат і афіцэраў. Масквічоў С. Ф. загінуў на трэці дзень Гарадоцкай наступальнай аперацыі (13.12.1943 – 31.12.1943). З часопіса баявых дзеянняў 83 Гв СД за 15 – 16.12.1943 г.: «83-я гвардзейская стралковая дывізія зламала супраціўленне праціўніка і на працягу сутак 15 снежня авалодала 14 населенымі пунктамі Гарадоцкага раёна, выйшла на рубяжы ракі Аболь. У ноч з 15 на 16 снежня праціўнік сіламі 200 чалавек з 13 танкамі контратакаваў 248-ы гвардзейскі стралковы полк (у складзе якога ваяваў Масквічоў С. Ф.), у выніку чаго пасунуў яго на заходнюю ускраіну лесу, што за 1 км на захад ад в. Лапцеўка».
У гэты ж дзень на воінскіх могілках № 4372 у в. Мяховая Бычыхінскага сельсавета былі перапахаваны астанкі 6 вайскоўцаў Чырвонай Арміі, якія былі дастатыя пры правядзенні пошукавых работ у раёне в. Петрава (былая в. Халяўкі) Бычыхінскага сельсавета. Імёны двух чырвонаармейцаў засталіся невядомымі, у траіх загінулых устаноўлены меркаваныя імёны. У ходзе раскопак быў знойдзены медальён на імя чырвонаармейца Пятра Васільевіча Ільіна, ураджэнца Яраслаўскай вобласці. Чырвонаармеец Ільін П.В., агнявік 556-га мінамётнага палка 4-й ударнай арміі загінуў у наступальных баях 16 снежня 1943 года, у пачатку Гарадоцкай наступальнай аперацыі, і быў першапачаткова пахаваны ў в. Халяўкі ў той час Мяхоўскага раёна. Разам з ім у гэты дзень загінулі яго таварышы Анвар Сулейманаў і Васіль Цімафеевіч Баянаў, Фёдар Андрэевіч Агафонцаў. Меркавана, яны былі пахаваны ўсе разам у брацкай магіле. Іх імёны ўвекавечаны на мемарыяльных плітах воінскага пахавання № 4372 у в. Мяховая Бычыхінскага сельсавета.
— Мы сабраліся тут, каб ушанаваць памяць тых, хто ахвяраваў сваім жыццём дзеля нашай свабоды і бяспекі, — сказаў старшыня абласнога Савета дэпутатаў Уладзімір Церанцьеў у сваім звароце да ўдзельнікаў цырымоніі. — Гэтыя салдаты пакінулі нам неверагодную спадчыну – свабоду і мір, якія мы сёння маем гонар адчуваць і захоўваць.
На воінскіх могілках у в. Мехавое пахавана 815 ваеннаслужачых, у тым ліку два Героі Савецкага Саюза: капітан Іван Мікалаевіч Антонаў, камандзір танкавай роты (загінуў 16.12.1943), старшы лейтэнант Мікалай Марцінавіч Рудык, камандзір танкавай роты (загінуў 16.12.1943). У 1959 годзе на могілках быў устаноўлены помнік і праведзена перапахаванне астанкаў загінулых салдат з 59 бліжэйшых вёсак. У 1989-м была праведзена рэканструкцыя могілак.
Пошукавыя работы ў в. Петрава (Халяўкі) праводзілі прадстаўнікі Віцебскага абласнога гісторыка-патрыятычнага пошукавага клуба «Полымя» (старшыня Лыхалат М. А.), вучні пошукавага даследча-патрыятычнага атрада «Пошук» СШ №1 Полацка, кадэты Полацкага кадэцкага вучылішча, вучань Бычыхінскай сярэдняй школы імя І. Антонава Руслан Стэльмах. Усе ўдзельнікі пошукавых работ прымуць удзел у цырымоніі і будуць узнагароджаны падзякамі старшыні Гарадоцкага райвыканкама.
Знойдзены сваякі Пятра Ільіна, якія пражываюць у г. Мышкін Яраслаўскай вобласці Расійскай Федэрацыі. Унук і праўнук чырвонаармейца прынялі ўдзел у цырымоніі перапахавання астанкаў. Ім перадалі медальён загінулага сваяка.
vitebsk-region.gov.by
