Прыемна назіраць, як літаральна на вачах прыгажэе, набывае новае аблічча вёска Стары Лепель.
На працягу дванаццаці год тут актыўна будуюцца новыя дамы з экалагічна чыстага матэрыялу -- догіх драўляных стружак і трыснягу -- дамы для перасяленцаў з чарнобыльскай зоны. Сем год таму ў вёсцы быў адкрыты новы будынак культурна-адукацыйнага цэнтра. І пажылыя, і моладзь з задавальненнем займаюцца ў разнастайных гуртках, на курсах, разам адзначаюць святы і праводзяць вечары адпачынку. Тут жа арганізуюцца цікавыя сустрэчы, пазнавальныя мерапрыемствы.
Паступова вёска расце, а разам з тым узнікае неабходнасць будаўніцтва новых аб’ектаў сацыяльна-бытавога прызначэння. Паміж дабрачыннай арганізацыяй “Дамы замест Чарнобыля”, міжнародным дабрачынным грамадскім аб’яднаннем “ЭкаДом” і ўстановай аховы здароўя “Лепельская цэнтральная раённая бальніца” быў падпісаны кантракт аб будаўніцтве ФАПа. На будаўніцтва арганізацыямі было выдзелена 300 тысяч еўра. Узвядзеннем фельчарска-акушэрскага пункта займаліся валанцёры з Германіі, студэнты з Віцебска, Мінска, Гродна і г.д. Акрамя ФАПа, па новай тэхналогіі быў пабудаваны таксама і дом для медыцынскіх работнікаў. Адкрыццё новых аб’ектаў адбудзецца ў пачатку кастрычніка бягучага года.
У рамках ажыццяўлення праекта былі аб’яднаны намаганні міжнароднага дабрачыннага грамадскага аб’яднання “ЭкаДОм” сумесна з нашымі нямецкімі партнёрамі –- арганізацыямі “Heim-statt Tschernobyl e.V.”, “Rotary Deutschiand Gemeindienst.e.V.” і райвыканкамам. Супрацоўніцтва ажыццяўлялася пры падтрымцы праграмы малых грантаў Праграмы развіцця Арганізацыі Аб’яднаных Нацый/Глабальны Экалагічны Фонд).
Міжнародным дабрачынным грамадскім аб’яднаннем “ЭкаДом” сумесна з нямецкім партнёрам -- арганізацыяй “Heim-statt Tschernobyl e.V.” запланавана пабудаваць трыццаць індывідуальных жылых дамоў экадамоў. Вёска Стары Лепель, як і сем іншых вёсак, якія знаходзяцца ў гэтай частцы Лепельскага раёна, тэрытарыяльна адносіцца да зоны абслугоўвання Вораньскага ФАПа, будынак якога знаходзіцца ў дрэнным стане. Яго капітальны рамонт або мадэрнізацыя немэтазгодныя, паколькі для іх патрэбны большыя ўкладанні грашовых сродкаў, чым для будаўніцтва. Да таго ж месцазнаходжанне ФАПа не адпавядае шчыльнасці насельніцтва. У выніку большасць пацыентаў звяртаецца ў амбулаторныя ўстановы г.Лепеля, куды прасцей дабрацца, чым у вёску Ворань. У выніку ў раённай паліклініцы атрымліваецца вялікі наплыў кліентаў.
У новым і энергаэфектыўным будынку фельчарска-акушэрскага пункта запланавана абслугоўванне мясцовай базавай школы, а таксама густанаселеных вёсак Стары Лепель і Юркоўшчына Стайскага сельсавета, якія знаходзяцца побач. Пераезд ФАПа з вёскі Ворань і размяшчэнне яго ў Старым Лепелі павялічыць даступнасць медыцынскага абслугоўвання на вёсцы, асабліва для дзяцей -- вучняў мясцовай школы, палепшыць яго якасць, зніме нагрузку з медыцынскіх устаноў горада. Тым самым палепшыцца і якасць жыцця ў вёсках сельсавета.
Ідэя праекта заключаецца ў тым, каб на прыкладзе новага будынка быў створаны мадэльны праект, які мог бы паўторна прымяняцца ў іншых сельскіх рэгіёнах Беларусі.
Пры ацяпленні і гарачым водазабеспячэнні ФАПа павінны выкарыстоўвацца ў першую чаргу аднаўляльныя і мясцовыя віды рэсурсаў.
Сцены і дах дома ўцеплены з выкарыстаннем традыцыйных аднаўляльных матэрыялаў мясцовага рэгіёна, устаноўлены энергаэфектыўныя вокны, якія выпускаюцца ў рэспубліцы. Для ацяплення і гарачага водазабеспячэння будынка выкарыстоўваюцца СО2 нейтральныя тэхналогіі: кацёл на біямасе, сістэмы сонечных калектараў і тэрмарэгуляцыі будынка.
У час будаўніцтва ФАПа і дома для медыцынскіх работнікаў быў арганізаваны міжнародны валанцёрскі лагер з удзелам трыццаці чалавек з Германіі і Беларусі. Яны выканалі частку работ па ўзвядзенні будынка, уцяплілі сцены дома і тым самым атрымалі веды і практычныя навыкі па экатэхналогіях будаўніцтва.
Вопыт, які быў дасягнуты ў ходзе рэалізацыі дадзенага праекта, будуць распаўсюджваць таксама паўсюдна ў рэспубліцы і за межамі ўдзельнікі штогадовых гуманітарных праграм і праектаў грамадскага аб’яднання і нямецкага партнёра.
У перыяд з 24 ліпеня па чацвёртае жніўня з Германіі ў Беларусь у якасці валанцёра ад арганізацыі “Heim-statt Tschernobyl e.V.” да нас прыязджаў Андрэас Ноак, які зрабіў устаноўку сонечнага калектара і займаецца яго наладкай.
Праграмай развіцця Арганізацыі Аб’яднаных Нацый/Глабальны Экалагічны Фонд было прафінансавана ўсё энергаэфектыўнае абсталяванне, якое было дастаўлена і ўстаноўлена ў вёсцы Стары Лепель.
Новы фельчарска-акушэрскі пункт стане выдатным падарункам для жыхароў Старога Лепеля і бліжэйшых вёсак, а медыцынскія работнікі ў новым доме адчуюць сябе ўтульна і камфортна.
Святлана СІЛЬВАНОВІЧ.