"Славянскі базар" рухаецца па шляху стварэння індустрыі забаў

Завяршаецца 21-ы Міжнародны фестываль мастацтваў "Славянскі базар у Віцебску", і самы час падвесці некаторыя вынікі. Прычым не творчыя - пра гэта напісана ўжо дастаткова шмат. Я пра іншае... За два дзесяцігоддзі існавання фестываль з мястэчкавага ператварыўся ў маштабную культурную падзею, якая перасягнула межы нашай краіны. Пераканацца ў гэтым лёгка - дастаткова паглядзець на спіс акрэдытаваных на фестывалі: іх больш за 400 чалавек з 15 дзяржаў. Сярод іх музычныя крытыкі і журналісты, якія працуюць у спецыялізаваных выданнях, што пішуць пра культуру. Такі інтарэс прафесіяналаў, несумненна, дазваляе гаварыць пра фестываль як пра з'яву. Ацэнкі яму выстаўляюцца за арганізацыю канцэртаў, за падбор артыстаў і спектакляў, за конкурс маладых выканаўцаў. Меркаванні пра "Славянскі базар" супярэчлівыя, часам нават палярныя. Аднак разнастайнасць поглядаў сведчыць пра тое, што ён жыве і пры ўсёй неадназначнасці ацэнак выклікае цікавасць. Як вядома, добрае ці нічога гавораць толькі ў адным выпадку. Але мала хто адзначае ролю "Славянскага базару" ў стварэнні індустрыі забаў. Хоць яшчэ два дзесяцігоддзі таму, калі ён толькі зараджаўся, акалічная фестывальная жыццё абмяжоўвалася выставай мастакоў і рамеснікаў, трыма дзясяткамі палатак на плошчы Свабоды каля Летняга амфітэатра, у якіх чэргі не мелі канца, ды цыркам шапіто на ўскраіне. Акрамя фестывальных канцэртаў і спектакляў глядзець і рабіць у горадзе было няма чаго. Няма дзе было нават прысесці з сям'ёй ці з сябрамі, каб пакаштаваць шашлыка і выпіць келіх віна. Вось і выходзілі гараджане ў горад з гаршкамі з варанай бульбай, з нарэзанымі бутэрбродамі і прыпасенай бутэлечкай, ладзілі начныя пікнікі проста на газонах. Цяпер усё выглядае кардынальна інакш. Толькі адных дзіцячых атракцыёнаў у горадзе ў дні фестывалю можна знайсці з дзясятак. Цяжка за адзін дзень абысці ўсе кірмашы, распродажы, фэшн-акцыі. Працягласць радоў гандлёвых палатак і вулічных кафэ вымяраецца ўжо кіламетрамі (у гэтым годзе - каля 10 км). Выбар страў, напояў, сувеніраў - на любы густ і таўшчыню кашалька.

Цэнтр горада напоўнены турыстамі. Прычым не толькі з беларускіх рэгіёнаў, але і з суседніх расійскіх, з далёкага замежжа. Хтосьці прыязджае толькі на канцэрты, хтосьці спецыяльна бярэ адпачынак і жыве ў горадзе ўвесь фестываль. Паводле звестак УУС, агучаных напярэдадні фестывалю, у горадзе за кошт прыезджых чакалася павелічэнне насельніцтва амаль у паўтара раза. Колькі грошай пакінулі турысты ў горадзе ў дні фестывалю, натуральна, пакуль не падлічвалі, але гэта значныя сумы, бо летась сярэднестатыстычны турыст, які прыехаў у Віцебск у звычайныя дні, аплачваў паслугі і тавары на $100-200. Адзін вядомы і паспяховы ў Беларусі бізнесмен сказаў неяк: "Калі ты пачаў справу, якая прынясе прыбытак не толькі табе, то гэта варты праект і ў яго ёсць будучыня". Так і "Славянскі базар у Віцебску", задуманы два дзесяцігоддзі таму як культурна-масавае мерапрыемства, даў штуршок да развіцця цывілізаванай інфраструктуры забаў. Няхай пакуль не такой маштабнай, як за мяжой, але ж і там усё з нечага пачыналася... Міністр культуры Беларусі Павел Латушка на прэс-канферэнцыі з нагоды адкрыцця 21-га фестывалю мастацтваў "Славянскі базар" паведаміў цікавыя звесткі пра тое, што падчас папярэдняга фестывалю тавараабарот у Віцебску дасягнуў Br20 млрд., павялічыўшыся ў параўнанні са звычайнымі днямі больш чым удвая. У тым, што сёлета лічба ўзрасце, сумненняў не ўзнікае. А бо тавараабарот - гэта падаткі, гэта заказы прамысловым і перапрацоўчым прадпрыемствам і, у канчатковым выніку, гэта стабільная праца з годнай зарплатай. Шмат у чым дзякуючы фестывалю ў Віцебску стаў развівацца гасцінічны бізнес, з'яўляюцца кафэ і рэстараны. І хоць да гэтага часу няма пяцізоркавага гатэля, а ў дні фестывалю не хапае месцаў у кафэ, гэта пытанні, якія, без сумневу, вырашацца ў самым хуткім часе. Інвестыцыйныя прапановы, у прыватнасці па будаўніцтве гатэля, мясцовыя ўлады актыўна прасоўваюць. А як ператварыўся горад за тры апошнія гады: папрыгажэла цэнтральная гістарычная частка, засвяцілі золатам купалы старадаўніх цэркваў. Даўшая гораду імя рака Віцьба з перасыхаючага ручая зноў ператварылася ў паўнавартасную раку, па якой можна праплысці на катамаране, а па набярэжнай - пагуляць з дзіцем ці пакатацца на роліках. У Заходняй Дзвіны таксама з'явілася набярэжная з фантанамі, беседкамi, зручнымі лаўкамі. Па рацэ зноў курсуюць прагулачныя цеплаходы. І гэта далёка не поўны пералік таго, што прыцягвае турыстаў і робіць адпачынак саміх гараджан прыемным і камфортным.На сайце Віцебскага гарвыканкама напярэдадні фестывалю прайшло апытанне на тэму "Што вам больш за ўсё падабаецца ў фестывалі "Славянскі базар у Віцебску?". Так вось, 77,4% тых, хто адказаў, адзначылі: фестываль падабаецца тым, што дзякуючы яму паляпшаецца аблічча горада і яго інфраструктура. І толькі 3,3% рэспандэнтаў лічаць, што фестываль нічога не прыносіць гораду. Не выклікае сумневаў, што прыклад "Славянскага базару" - фестывалю-даўгажыхара на постсавецкай прасторы - падштурхнуў іншыя беларускія гарады да стварэння і правядзення ўласных маштабных святаў і фестываляў. І гэта правільна. Значыць, індустрыя забаў развіваецца, а з ёй прагрэсуе новы напрамак эканомікі, у якім знойдзецца месца і дзяржаўным прадпрыемствам, і прыватнаму бізнесу. Дыяна КУРЫЛА, Віцебск, БЕЛТА.-0-

БЕЛТА