Новая традыцыя ў гісторыі суверэннай краіны – Дзень народнага адзінства. Беларусь сёлета ўжо трэці раз адзначыла гэтае новае дзяржаўнае свята, якое, тым не менш, сваімі каранямі сыходзіць у першую палову XX стагоддзя, калі краіна і народ на працягу амаль двух дзесяцігоддзяў былі падзелены напалам.
Хай і не пад сучаснай назвай, але свята было ўрачыста адзначана ў Беларусі ўжо праз год пасля ўз'яднання – 17 верасня 1940 года – як Дзень вызвалення працаўнікоў Заходняй Беларусі ад панскага прыгнёту. І пасля Вялікай Айчыннай вайны жыхары Беларусі не забылі пра памятную дату і, тым больш, пра перажытыя пакуты. Аднак новыя гістарычныя рэаліі прывялі да таго, што свята паступова сышло, каб не абвастраць абстаноўку і савецка-польскія адносіны. Але радасная для беларусаў дата 17 верасня працягвала жыць у назвах вуліц, сельгаспрадпрыемстваў, людской памяці.
Цэнтральнай падзеяй Дня народнага адзінства стаў патрыятычны форум "Мы - беларусы!", які адбыўся на пляцоўцы "Мінск-Арэны". На мерапрыемства прыбылі шматлікія дэлегацыі ад усіх абласцей і Мінска. Сярод іх моладзь, спартсмены, прадстаўнікі грамадскіх аб'яднанняў, палітычных партый, СМІ. На форуме таксама прысутнічалі кіраўнікі дзяржаўных органаў, міжнародных арганізацый, кіраўнікі дыпламатычных прадстаўніцтваў.
Сюжэт быў пабудаваны на апавяданні пра сучасную Беларусь – яе традыцыі, дасягненні і будучыню. З прамовай на свяце выступіў Прэзідэнт Аляксандр Лукашэнка, звярнуўшыся да суайчыннікаў у прамым эфіры:
Дарагія суайчыннікі!
Сёння 17 верасня – Дзень народнага адзінства. Нашага адзінства, адзінства беларускага народа, сімвалам якога стаў 1939 год – год уз'яднання беларускіх зямель у межах адзінай дзяржавы.
Само час, час глабальнага перадзелу свету, вярнуў гэту дату ў наш каляндар дзяржаўных святаў.
Чым больш мы бачым, як руйнуюцца сучасныя дзяржавы, як народы губляюць радзіму, дом, традыцыі, – тым больш пільна ўглядаемся ў гісторыю роднай зямлі. Зямлі, якая тысячы гадоў таму сустрэла нашых старажытных продкаў суровым кліматам, навучыла трымацца разам, каб выжыць і стаць гаспадаром у сваім доме.
І мы разумеем, што па сутнасці няма новых выклікаў. Няма нечаканых паваротаў у гісторыі. Ёсць забытыя старыя ўрокі і пагрозы. І ёсць абарона - шматвяковы вопыт, які навучыў нас быць разам і ў шчаслівыя, і ў цяжкія часы.
На працягу многіх стагоддзяў беларусы былі адзіным цэлым: калі прымалі хрысціянства; калі трымалі ўдар нямецкага Тэўтонскага ордэна;
калі змагаліся з французскай арміяй Напалеона; калі абаранялі сваю веру, мову і культуру; калі ў адзіным парыве з брацкімі савецкімі народамі стваралі аснову сваёй нацыянальнай дзяржаўнасці, уставалі на барацьбу з фашысцкай агрэсіяй і адраджалі савецкую краіну з попелу Вялікай Айчыннай вайны.
І калі на абломках Савецкага Саюза пачалі будаваць суверэнную Беларусь.
Нам, беларусам, не трэба расказваць, як важна жыць у міры і згодзе, быць адзінай нацыяй. Жыццё навучыла нас.
І многае могуць расказаць нашы суайчыннікі, народжаныя пад польскай акупацыяй. Тыя, хто ведае пра небяспеку страціць Радзіму і адарвацца ад сям'і. Ведаюць, што значыць жыць на роднай зямлі, але быць ізгоем у вачах прывілеяваных суграмадзян на доўгія дзесяцігоддзі.
Яны разумеюць, чаму 17 верасня рэспубліка адзначала Дзень вызвалення працаўнікоў Заходняй Беларусі ад польскіх паноў, ад акупацыі, ад гнёту. Як бы ні змянялася назва, яна аб'ектыўна адлюстроўвала сутнасць гэтага свята.
Яшчэ нядаўна мы амаль не ўспаміналі пра той драматычны час - перыяд расчлянення нашай Беларусі напалам! Усё сышло ў цень глабальнай трагедыі Вялікай Айчыннай вайны, Другой сусветнай вайны. Гэтая страшная чалавечая бойня перакрыла ўсё.
Гэты час не прынята было ўспамінаць дзеля савецка-польскай дружбы, якая, як тады думалі, будзе вечнай.
Мы, беларусы, не кідалі суседзям абвінавачванні, але заўсёды памяталі: як у беларусаў забіралі школы, нашу веру, зямлю, прыродныя рэсурсы; як паміралі нашы продкі без медыцынскай дапамогі; як прыніжалі і знішчалі маральна і фізічна ўсіх, хто быў адданы роднай культуры, веры, мове і традыцыям.
Ці можна забыць, як з гармат палілі па беларускіх вёсках, як білі пугамі беларускіх дзяцей у чужых школах, вытанчана здзекаваліся з беларусаў, рускіх, украінцаў у польскім канцлагеры ў Бярозе-Картузскай? Гэта ўсё - факты.
Але дзеля дружбы з польскім народам мы пераступілі праз гэты боль.
За Бугам гэта прынялі за слабасць.
Але ўрок вывучаны.
Час паказаў, што наша высакароднае імкненне жыць у міры суседзі не ацанілі. Я не кажу пра польскі народ. Кажу пра эліты - палітыкаў, якія ўсе гэтыя гады прагнуць рэваншу.
Карыстаючыся выпадкам, хачу сказаць літаральна некалькі слоў сваім суседзям, а дакладней - народам суседніх краін: палякам, літоўцам, латышам. Ведайце! Мы не малюем планы ўмяшання ў вашае жыццё. Мы жадаем вам толькі дабра, шчасця і міру!
Але гэты мір сёння настолькі далікатны, што любое неасцярожнае рух можа прывесці да найцяжэйшых і непапраўных наступстваў. Вельмі не хацелася б, каб нашы землі ў чарговы раз сталі тэатрам ваенных дзеянняў і зноў былі знішчаны мільёны нашых грамадзян, як гэта было заўсёды ў гісторыі.
Беларусам чужога не трэба. Пры гэтым памятайце (я звяртаюся да народаў суседніх дзяржаў): у выпадку агрэсіі супраць Беларусі мы не будзем маляваць ніякіх чырвоных, жоўтых, чорных ці блакітных, на злосць, ліній! Яна ёсць, гэтая лінія - дзяржаўная мяжа! І вы ведаеце, што ў нас ёсць чым адказаць. Таму давайце жыць дружна, па-суседску, як гэта было ў лепшыя часы нашай гісторыі.
Але сёння над намі, як і напярэдадні Вялікай Айчыннай, кружаць стурбежанікі. Кружаць вакол беларускіх, расійскіх і ўкраінскіх земляў. Гатовыя хоць з д'яблам заключыць саюз, толькі б заняць больш месца на палітычнай карце свету... "Ад можа да можа".
І хацелі б назаўсёды сцерці са сусветнай гісторыі факты палітычнага сораму і маральнага падзення сваіх папярэднікаў. Самі хацелі б забыць, як афіцыйная суседка наша - Польшча - адна з першых прызнала нацысцкі рэйх (гэта факт), падпісала з ім дагавор аб ненападзенні і сакрэтнае пагадненне аб падзеле Чэхаславакіі, як, атрымаўшы частку чужой тэрыторыі, сама была раздушана на працягу кароткага часу сваім жа былым саюзнікам. Гэту старонку ў гісторыі ні ў якім разе нельга забываць нашым суседзям.
Засталася б наша суседка на карце свету ў прынцыпе, калі б не савецкія воіны? І калі так, то ў якіх межах?
Такім пытаннем улады нашых суседзяў сёння не задаюцца. І працягваюць знішчаць сляды памяці аб сваіх вызваліцелях.
А навошта? Іх няма, яны загінулі. Ну, хай вы не шануеце іх за вызваленне сваіх земляў. Але навошта варушыць старое? Няхай гэта, як ёсць, застанецца. Не. Трэба мячом і коўшам усё перакапаць, узарваць і знішчыць, сцерці з памяці тое лепшае, што было ў гісторыі суседніх дзяржаваў.
А мы зноў робім высновы.
Таму сёння, 17 верасня, у дзень пачатку лёсавызначальнага вызваленчага паходу Чырвонай арміі, мы адзначаем адно з самых галоўных дзяржаўных святаў – Дзень народнага адзінства. Адзінства, выкаванага ў самаадданай барацьбе за сваю нацыянальную годнасць.
Мы ганарымся незламанай воляй тых, хто не скарыўся антычалавечаму рэжыму. Тых, хто сышоў у падполле, вёў вызваленчую партызанскую вайну, супраціўляўся палітыцы гвалтоўнай асіміляцыі.
Не было б такога маштабнага ўсенароднага супраціву – не было б уз'яднання беларускага народа ў 1939 годзе ў адзінай дзяржаве.
І не было б сучаснай суверэннай Беларусі, калі б не створаны ўмовы для развіцця нашай нацыі ў сям'і савецкіх народаў.
Мы гэта ведаем. Мы гэта памятаем.
Як тады, так і сёння адзінства для нас… Адзінства для нас – галоўная ўмова захавання і жыцця нашай дзяржавы. А значыць, пытанне выжывання нас як нацыі.
Дзень 17 верасня – гэта адна з трох гістарычных дат разам з 9 мая (Днём Перамогі) і 3 ліпеня (Днём Незалежнасці), якія даюць нам магчымасць азірнуцца ў мінулае, каб моцна трымаць у руках сваё сучаснае і абараняць будучыню.
Гэтыя даты аб'ядноўваюць нас, сучасных беларусаў, у імкненні абараніць сваю гістарычную памяць дзеля міру на роднай зямлі.
Яшчэ раз падкрэсліваю: мы не агрэсары. Наш народ па сутнасці не можа быць агрэсарам. Мы нікому не пагражаем і ніколі не будзем пагражаць. Гэта не наша палітыка. Ды і аб'ектыўна мы нікому не можам пагражаць.
Але сябе абараняць (ці былі б мы моцнымі, слабымі) мы абавязаны. Гэта наша гістарычная роля, нашых пакаленняў, якія жывуць сёння ў Беларусі.
Таму, якія б унутрыпалітычныя падзеі ў нашых суседзяў ні адбываліся, народы (зноў паўтараю: палякі, літоўцы, латышы, украінцы) павінны разумець: мы самая міралюбівая нацыя на зямлі. Ні ядзернай зброяй, ні нейкімі падраздзяленнямі, Вагнера і гэтак далей, мы не размахваем і нікому не пагражаем.
Але ж вы памятаеце гісторыю. Мы і тады нікому не пагражалі. Але нас сцерлі фактычна з твару зямлі. У апошняй вайне мы страцілі кожнага трэцяга. І тады бестурботнасць і самасупакаенне адыгралі не апошнюю ролю ў тым, што мы ледзь не страцілі Беларусь. Таму мы гэта памятаем.
Мы вучылі і вучым гісторыю. І мы заўсёды будзем гатовыя абараніць нашу Айчыну і нашу зямлю!
(Апладысменты)
Звяртаюся сёння да беларусаў. Як Прэзідэнт і Галоўнакамандуючы хачу вас запэўніць: мы не хочам ваяваць і не будзем ваяваць. Нікакай вайны ў сучасных умовах на тэрыторыі Беларусі не будзе, таму што гэта немагчыма!
(Апладысменты)
І калі не дай бог нешта здарыцца, мы ўсе станем Брэсцкай крэпасцю. Мы будзем да апошняга салдата і чалавека-беларуса абараняць сваю зямлю, якая належыць нашым дзецям!
(Апладысменты)
Мы гэта будзем рабіць, як я сказаў, у імя міру на роднай зямлі, у імя Беларусі, якую мы ствараем на падмурку перамог, дасягненняў, досведу і памяці нашых гераічных продкаў.
Дарагія беларусы! Жывіце спакойна, не хвалюйцеся, расціце дзяцей.
Будзьце заўсёды шчаслівыя, беражыце родную зямлю і сваіх блізкіх!
З святам, беларусы! З Днём народнага адзінства!
Крыніца: belta.by