«Вось хуліган!» – такое зварот часам можна пачуць ад мінакоў у адрас падлеткаў, якія здзяйсняюць непрынятыя ў законапаслухмяным грамадстве ўчынкі. Пакачаюць галавой і пойдуць сабе далей.
«Вось хуліган!» – такое зварот часам можна пачуць ад мінакоў у адрас падлеткаў, якія здзяйсняюць непрынятыя ў законапаслухмяным грамадстве ўчынкі. Пакачаюць галавой і пойдуць сабе далей. Між тым, хуліганства – гэта не толькі крыўднае слова, але і цалкам рэальны артыкул. Ёсць меркаванне, што з-за ўзросту не заўсёды падлеткі бачаць мяжу паміж неардынарнымі паводзінамі і хуліганскімі дзеяннямі. У чым розніца паміж простым і злосным хуліганствам, што такое непавага да грамадства і якая за падобныя дзеянні наступае адказнасць, разбіраемся разам з намеснікам начальніка міліцыі грамадскай бяспекі УУС Гомельскага аблвыканкама Анатолем Васільевым.
Праблема праяўлення хуліганскіх дзеянняў сярод маладых хлопцаў для Лепельшчыны застаецца актуальнай. Толькі ўжо ў бягучым годзе на тэрыторыі Лепельскага раёна здзейснена 1 хуліганства. Колькасць фактаў у 2016 годзе павялічылася ў параўнанні з аналагічным перыядам 2015 года з 0 да 1 злачынства.
З якога ўзросту наступае адміністрацыйная і крымінальная адказнасць?
Крымінальная адказнасць за хуліганства (артыкул 339 КК), гэтак жа як і адміністрацыйная адказнасць за дробнае хуліганства (артыкул 17.1 КоАП), наступае з 14 гадоў, бо яны ўяўляюць павышаную грамадскую небяспеку ў параўнанні з іншымі правапарушэннямі.
Што разумець пад хуліганствам?
У адпаведнасці з артыкулам 17.1 КоАП да дробнага хуліганства адносяцца: нецэнзурная лаянка ў грамадскім месцы, абразлівае прыставанне да грамадзян і іншыя наўмысныя дзеянні, якія парушаюць грамадскі парадак, дзейнасць арганізацый або спакой грамадзян і выяўляюцца ў відавочнай непавазе да грамадства.
Акрамя таго, да названых дзеянняў можна аднесці і выкарыстанне піратэхнікі ў грамадскіх месцах.
Якое пакаранне за яго прадугледжана?
За здзяйсненне дробнага хуліганства прадугледжана пакаранне ў выглядзе папярэджання або штрафу ў памеры да 30 базавых велічынь. Калі дадзенае правапарушэнне здзейсніў падлетак, малодшы за 14 гадоў, то да адміністрацыйнай адказнасці могуць быць прыцягнуты яго бацькі па артыкуле 9.4 (Невыкананне абавязкаў па выхаванні дзяцей) КоАП, які прадугледжвае папярэджанне або штраф да 10 базавых велічынь.
Калі хуліганства лічыцца злосным?
Існуюць наступныя віды хуліганстваў: простае, злоснае і асабліва злоснае.
Простае хуліганства (частка 1 артыкула 339 КК) складаецца ва ўчыненні наўмысных дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак і выказваюць відавочную непавагу да грамадства, суправаджаюцца прымяненнем гвалту або пагрозай яго прымянення, альбо знішчэннем або пашкоджаннем чужой маёмасці, альбо адрозніваюцца па сваім змесце выключным цынізмам.
Грубае парушэнне грамадскага парадку можа выяўляцца ва ўчыненні, напрыклад, такіх дзеянняў, якія цягнуць: прычыненне шкоды законным правам і інтарэсам чалавека (свабода перамяшчэння, асабістая недатыкальнасць і гэтак далей), зрыў масавага мерапрыемства, часовае спыненне нармальнай дзейнасці ўстановы, прадпрыемства, грамадскага транспарту і іншае.
Відавочная непавага да грамадства мае месца тады, калі чалавек дэманстратыўна грэбуе усталяванымі ў грамадстве нормамі паводзінаў і маралі, супрацьпастаўляе сябе грамадству або асобным грамадзянам. Прычым хуліганства не абавязкова павінна быць здзейснена ў грамадскім месцы. Такія дзеянні могуць быць здзейснены і ў малалюдным або пустым месцы.
Грубае парушэнне грамадскага парадку і відавочная непавага да грамадства могуць быць прызнаны злачынным хуліганствам, калі да іншага асобы або асоб прымяняецца гвалт, гэта значыць фізічнае ўздзеянне на пацярпелага ў любой форме (пабоі, удары, прычыненне цялесных пашкоджанняў, звязванне, гвалтоўнае утрыманне ў якім-небудзь месцы і таму падобнае), без якой-небудзь на тое прычыны, альбо мае месца пагроза яго прымянення, гэта значыць выказанае словамі або пэўнымі жэстамі намер прымяніць фізічны гвалт.
Акрамя таго, хуліганствам могуць быць дзеянні, звязаныя са знішчэннем або пашкоджаннем чужой маёмасці (напрыклад, група падлеткаў, вяртаючыся на электрычцы позна ўвечары, парэзала некалькі колаў у аўтамашыне або разбіла шкла ў вокнах).
Хуліганствам прызнаецца таксама праява выключнага цынізму, які выяўляецца ў надзвычай зневажлівым стаўленні асобы да маральных каштоўнасцей грамадства (бессаромнасць, здзекі над цяжка хворымі, састарэлымі, малалетнімі, якія не маюць магчымасці рэальнай абароны саміх сябе, надругацельствы над звычаямі, традыцыямі і таму падобнае).
Пакаранне таксама злоснае?
За здзяйсненне названых дзеянняў магчыма пакаранне ў выглядзе штрафу, арышту, абмежавання або пазбаўлення волі тэрмінам да 3 гадоў. Злоснае хуліганства (частка 2 артыкула 339 КК) будзе прызнавацца любое з ужо апісаных дзеянняў, здзейсненае паўторна або групай асоб, альбо калі яно звязана з супрацівам асобе, якая спыняе хуліганскія дзеянні, або спалучана з прычыненнем менш цяжкага цялеснага пашкоджання.
Дадзеныя дзеянні караюцца арыштам, абмежаваннем або пазбаўленнем волі тэрмінам да 6 гадоў.
Асабліва злоснае хуліганства прадугледжана ў частцы 3 артыкула 339 КК. Яго ўтвараюць хуліганскія дзеянні, здзейсненыя з прымяненнем зброі, іншых прадметаў, якія выкарыстоўваюцца ў якасці зброі для прычынення цялесных пашкоджанняў, прымяненнем выбуховых рэчываў або выбуховых прылад альбо калі яны здзейснены з пагрозай прымянення гэтых прадметаў. Умовай адказнасці за асабліва злоснае хуліганства з'яўляецца наяўнасць рэальнай магчымасці прымяніць названыя прадметы. Каруюцца дадзеныя дзеянні абмежаваннем або пазбаўленнем волі на тэрмін да 10 гадоў.
Пакінуў драпіну на машыне – ужо хуліган?
Каля 40 працэнтаў хуліганстваў звязаны з пашкоджаннем альбо знішчэннем чужой маёмасці. Неабходна адзначыць, што асобы, якія здзяйсняюць хуліганскія дзеянні шляхам прымянення гвалту або пагрозы яго прымянення, як правіла, усведамляюць факт здзяйснення злачынства. У той жа час многія падлеткі, абвінавачаныя па крымінальных справах аб хуліганстве, наіўна меркавалі, што, разбіваючы вокны ў чужых дамах, пакідаючы драпіны на лакафарбавым пакрыцці транспартных сродкаў альбо праколваючы колы аўтамабіляў, здзяйсняючы іншыя падобныя дзеянні, не панясуць крымінальнай адказнасці.
Але трэба разумець, што любыя наўмысныя дзеянні, якія груба парушаюць грамадскі парадак і выяўляюць відавочную непавагу да грамадства, крымінальным законам кваліфікуюцца як крымінальна каральнае дзеянне (хуліганства). Адпаведнасць наступае нават тады, калі пры здзяйсненні хуліганства ніхто, акрамя самага правапарушальніка, не прысутнічае. Аднак ён павінен усведамляць, што вынік яго дзеянняў усё роўна стане відавочным.
Здзяйсненне хуліганскіх дзеянняў часта цягне і дадатковыя выдаткі, звязаныя з кампенсацыяй маральнай шкоды пацярпелым.
Начальнік ААПП Лепельскага РАУС
Падпалкоўнік міліцыі Міхно І.А.