«Вось хуліган!» – такое зварот часам можна пачуць ад мінакоў у адрас падлеткаў, якія здзяйсняюць непрынятыя ў законапаслухмяным грамадстве ўчынкі.
«Вось хуліган!» – такое зварот часам можна пачуць ад мінакоў у адрас падлеткаў, якія здзяйсняюць непрынятыя ў законапаслухмяным грамадстве ўчынкі. Пакачаюць галавой і пойдуць сабе далей. Між тым, хуліганства – гэта не толькі крыўднае слова, але і цалкам рэальны артыкул. Ёсць меркаванне, што з-за ўзросту не заўсёды падлеткі бачаць мяжу паміж неардынарнымі паводзінамі і хуліганскімі дзеяннямі. У чым розніца паміж простым і злосным хуліганствам, што такое непавага да грамадства і якая за падобныя дзеянні наступае адказнасць.
Праблема праяўлення хуліганскіх дзеянняў сярод маладых хлопцаў для Лепельшчыны застаецца актуальнай. Толькі ўжо ў 2018 годзе на тэрыторыі Лепельскага раёна здзейснена 6 хуліганстваў. Колькасць фактаў у 2018 годзе павялічылася ў параўнанні з аналагічным перыядам 2017 года на 4 злачынствы. У г. Лепель здзейснена – 4 хуліганствы, Домжарыцкі сельскі савет – 1 факт, на аўтастаянцы «555» па-за населеным пунктам – 1 факт.
З якога ўзросту наступае адміністрацыйная і крымінальная адказнасць?
Крымінальная адказнасць за хуліганства (артыкул 339 КК), гэтак жа як і адміністрацыйная адказнасць за дробнае хуліганства (артыкул 17.1 КоАП), наступае з 14 гадоў, бо яны ўяўляюць павышаную грамадскую небяспеку ў параўнанні з іншымі правапарушэннямі.
Што разумець пад хуліганствам?
У адпаведнасці з артыкулам 17.1 КоАП да дробнага хуліганства адносяцца: нецэнзурная лаянка ў грамадскім месцы, абразлівае дамаганне да грамадзян і іншыя наўмысныя дзеянні, якія парушаюць грамадскі парадак, дзейнасць арганізацый ці спакой грамадзян і выяўляюцца ў відавочнай непавазе да грамадства.
Акрамя таго, да ўказаных дзеянняў можна аднесці і выкарыстанне піратэхнікі ў грамадскіх месцах.
Якое пакаранне за яго прадугледжана?
За здзяйсненне дробнага хуліганства прадугледжана пакаранне ў выглядзе папярэджання або штрафу ў памеры да 30 базавых велічынь. Калі дадзенае правапарушэнне здзейсніў падлетак, малодшы за 14 гадоў, то да адміністрацыйнай адказнасці могуць быць прыцягнуты яго бацькі па артыкуле 9.4 (Невыкананне абавязкаў па выхаванні дзяцей) КоАП, які прадугледжвае папярэджанне або штраф да 10 базавых велічынь.
Калі хуліганства лічыцца злосным?
Існуюць наступныя віды хуліганстваў: простае, злоснае і асабліва злоснае.
Простае хуліганства (частка 1 артыкула 339 КК) складаецца ва наўмысных дзеяннях, якія груба парушаюць грамадскі парадак і выказваюць яўную непавагу да грамадства, суправаджаюцца прымяненнем гвалту або пагрозай яго прымянення, альбо знішчэннем ці пашкоджаннем чужой маёмасці, альбо адрозніваюцца па сваім змесце выключным цынізмам.
Грубае парушэнне грамадскага парадку можа выяўляцца ў здзяйсненні, напрыклад, такіх дзеянняў, якія цягнуць: прычыненне шкоды законным правам і інтарэсам чалавека (свабода перамяшчэння, асабістая недатыкальнасць і гэтак далей), зрыў масавага мерапрыемства, часовае спыненне нармальнай дзейнасці ўстановы, прадпрыемства, грамадскага транспарту і іншае.
Яўная непавага да грамадства мае месца тады, калі чалавек дэманстратыўна грэбуе ўсталяванымі ў грамадстве нормамі паводзінаў і маралі, супрацьпастаўляе сябе грамадству або асобным грамадзянам. Прычым хуліганства не абавязкова павінна быць здзейснена ў грамадскім месцы. Такія дзеянні могуць быць здзейснены і ў малалюдным або бязьлюдным месцы.
Грубае парушэнне грамадскага парадку і яўная непавага да грамадства могуць быць прызнаны злачынным хуліганствам, калі да іншага асобы або асоб прымяняецца гвалт, то ёсць фізічнае ўздзеянне на пацярпелага ў любой форме (пабоі, удары, прычыненне цялесных пашкоджанняў, звязванне, гвалтоўнае ўтрыманне ў якім-небудзь месцы і таму падобнае), без якой-небудзь на тое прычыны, альбо мае месца пагроза яго прымянення, то ёсць выказанае словамі або пэўнымі жэстамі намер прымяніць фізічны гвалт.
Акрамя таго, хуліганствам могуць быць дзеянні, звязаныя са знішчэннем або пашкоджаннем чужой маёмасці (напрыклад, група падлеткаў, вяртаючыся на электрычцы позна ўвечары, парэзала некалькі колаў у аўтамашыне або разбіла шкла ў вокнах).
Хуліганствам прызнаецца таксама праява выключнага цынізму, які выяўляецца ў надзвычай зняважлівым стаўленні асобы да маральных каштоўнасцей грамадства (бессаромнасць, здзекі над цяжка хворымі, састарэлымі, малалетнімі, якія не маюць магчымасці рэальнай абароны саміх сябе, надругацельствы над звычаямі, традыцыямі і таму падобнае).
Пакаранне таксама злоснае?
За здзяйсненне ўказаных дзеянняў магчыма пакаранне ў выглядзе штрафу, арышту, абмежавання або пазбаўлення волі тэрмінам да 3 гадоў. Злоснае хуліганства (частка 2 артыкула 339 КК) будзе прызнавацца любое з ужо апісаных дзеянняў, здзейсненае паўторна або групай асоб, альбо калі яно звязана з супрацівам асобе, якая спыняе хуліганскія дзеянні, або спалучана з прычыненнем менш цяжкага цялеснага пашкоджання.
Дадзеныя дзеянні караюцца арыштам, абмежаваннем або пазбаўленнем волі тэрмінам да 6 гадоў.
Асабліва злоснае хуліганства прадугледжана ў частцы 3 артыкула 339 КК. Яго ўтвараюць хуліганскія дзеянні, здзейсненыя з ужываннем зброі, іншых прадметаў, якія выкарыстоўваюцца ў якасці зброі для прычынення цялесных пашкоджанняў, ужываннем выбуховых рэчываў або выбуховых прылад альбо калі яны здзейснены з пагрозай прымянення гэтых прадметаў. Умовай адказнасці за асабліва злоснае хуліганства з'яўляецца наяўнасць рэальнай магчымасці прымяніць названыя прадметы. Каруюцца дадзеныя дзеянні абмежаваннем або пазбаўленнем волі на тэрмін да 10 гадоў.
Палiраваў машыну – ужо хулiган?
Каля 40 працэнтаў хулiганстваў звязаны з пашкоджаннем альбо знiшчэннем чужой маёмасці. Неабходна адзначыць, што асобы, якiя здзяйсняюць хулiганскiя дзеяннi шляхам прымянення гвалту альбо пагрозы яго прымянення, як правiла, усведамляюць факт здзяйснення злачынства. У той жа час многiя падлеткi, якiя абвiнавачваюцца па крымiнальных справах аб хулiганстве, наiўна меркавалi, што, разбiваючы вокны ў чужых дамах, палiруючы лакафарбавае пакрыццё транспартных сродкаў альбо праколваючы колы аўтамабiляў, здзяйсняючы iншыя падобныя дзеяннi, не панясуць крымiнальнай адказнасцi.
Але трэба разумець, што любыя наўмысныя дзеяннi, якiя груба парушаюць грамадскi парадак i выказваюць яўнае непавагу да грамадства, крымiнальным законам кваліфікуюцца як крымiнальна каральнае дзеянне (хулiганства). Адказнасць наступае нават тады, калi пры здзяйсненнi хулiганства нiхто, акрамя самага правапарушальнiка, не прысутнiчае. Аднак ён павiнен усведамляць, што вынiк яго дзеянняў усё роўна стане відавочны.
Здзяйсненне хулiганскiх дзеянняў зачасцяком цягне i дадатковыя выдаткi, звязаныя з кампенсацыяй маральнай шкоды пацярпелым.
Начальнiк ААПП Лепельскага РАУС
падпалкоўнiк мiлiцыi Мiхно I.А.