«Вось хуліган!» – такое зварот часам можна пачуць ад мінакоў у адрас падлеткаў, якія здзяйсняюць непрынятыя ў законапаслухмяным грамадстве ўчынкі. Пакачаюць галавой і пойдуць сабе далей.
«Вось хуліган!» – такое зварот часам можна пачуць ад мінакоў у адрас падлеткаў, якія здзяйсняюць непрынятыя ў законапаслухмяным грамадстве ўчынкі. Пакачаюць галавой і пойдуць сабе далей. Між тым, хуліганства – гэта не толькі крыўднае слова, але і цалкам рэальны артыкул. Ёсць меркаванне, што з-за ўзросту не заўсёды падлеткі бачаць мяжу паміж неардынарнымі паводзінамі і хуліганскімі дзеяннямі. У чым розніца паміж простым і злосным хуліганствам, што такое непавага да грамадства і якая за падобныя дзеянні наступае адказнасць.
Праблема праявы хуліганскіх дзеянняў сярод маладых хлопцаў для Лепельшчыны застаецца актуальнай. Толькі ўжо ў 2021 годзе на тэрыторыі Лепельскага раёна здзейснена 1 хуліганства (2020 – 0). У г. Лепель здзейснена – 1 хуліганства.
З якога ўзросту наступае адміністрацыйная і крымінальная адказнасць?
Крымінальная адказнасць за хуліганства (артыкул 339 КК), гэтак жа, як і адміністрацыйная адказнасць за дробнае хуліганства (артыкул 19.1 КоАП), наступае з 14 гадоў, бо яны ўяўляюць падвышаную грамадскую небяспеку ў параўнанні з іншымі правапарушэннямі.
Што разумець пад хуліганствам?
У адпаведнасці з артыкулам 19.1 КоАП да дробнага хуліганства адносяцца: нецэнзурная лаянка ў грамадскім месцы, абразлівае прыставанне да грамадзян і іншыя наўмысныя дзеянні, якія парушаюць грамадскі парадак, дзейнасць арганізацый ці спакой грамадзян і выяўляюцца ў відавочнай непавазе да грамадства.
Акрамя таго, да названых дзеянняў можна аднесці і выкарыстанне піратэхнікі ў грамадскіх месцах.
Якое пакаранне за яго прадугледжана?
За здзяйсненне дробнага хуліганства прадугледжана пакаранне ў выглядзе папярэджання або штрафу ў памеры да 30 базавых велічынь. Калі дадзенае правапарушэнне здзейсніў падлетак малодшы за 14 гадоў, то да адміністрацыйнай адказнасці могуць быць прыцягнуты яго бацькі па артыкуле 10.3 (Невыкананне абавязкаў па выхаванні дзяцей) КоАП, які прадугледжвае папярэджанне або штраф да 10 базавых велічынь.
Калі хуліганства лічыцца злосным?
Існуюць наступныя віды хуліганстваў: простае, злоснае і асабліва злоснае.
Простае хуліганства (частка 1 артыкула339 КК) заключаецца ва ўчыненні наўмысных дзеянняў, якія груба парушаюць грамадскі парадак і выказваюць відавочную непавагу да грамадства, суправаджаюцца прымяненнем гвалту або пагрозай яго прымянення, альбо знішчэннем або пашкоджаннем чужой маёмасці, альбо адрозніваюцца па сваім змесце выключным цынізмам.
Грубае парушэнне грамадскага парадку можа выяўляцца ва ўчыненні, напрыклад, такіх дзеянняў, якія цягнуць: прычыненне шкоды законным правам і інтарэсам чалавека (свабода перамяшчэння, асабістая недатыкальнасць і г.д.), зрыў масавага мерапрыемства, часовае спыненне нармальнай дзейнасці ўстановы, прадпрыемства, грамадскага транспарту і іншае.
Відавочная непавага да грамадства мае месца тады, калі чалавек дэманстратыўна грэбуе ўсталяванымі ў грамадстве нормамі паводзінаў і маралі, супрацьпастаўляе сябе грамадству або асобным грамадзянам. Прычым хуліганства не абавязкова павінна быць учынена ў грамадскім месцы. Такія дзеянні могуць быць учынены і ў малалюдным або бяздзейным месцы.
Грубае парушэнне грамадскага парадку і відавочная непавага да грамадства могуць быць прызнаны злачынным хуліганствам, калі да іншага асобы або асоб прымяняецца гвалт, гэта значыць фізічнае ўздзеянне на пацярпелага ў любой форме (пабоі, удары, прычыненне цялесных пашкоджанняў, звязванне, гвалтоўнае ўтрыманне ў якім-небудзь месцы і таму падобнае), без якой-небудзь на тое прычыны, альбо мае месца пагроза яго прымянення, гэта значыць выказанае словамі або пэўнымі жэстамі намер прымяніць фізічны гвалт.
Акрамя таго, хуліганствам могуць быць дзеянні, звязаныя са знішчэннем або пашкоджаннем чужой маёмасці (напрыклад, група падлеткаў, вяртаючыся на электрычцы позна ўвечары, парэзала некалькі колаў у аўтамашыне або разбіла шкло ў вокнах).
Хуліганствам прызнаецца таксама праява выключнага цынізму, які выяўляецца ў надзвычай зняважлівым стаўленні асобы да маральных каштоўнасцей грамадства (бессаромнасць, здзекі над цяжка хворымі, састарэлымі, малалетнімі, якія не маюць магчымасці рэальнай абароны саміх сябе, надругацельствы над звычаямі, традыцыямі і таму падобнае).
Наказанне таксама злоснае?
За ўчыненне названых дзеянняў магчымае пакаранне ў выглядзе штрафу, арышту, абмежавання або пазбаўлення волі тэрмінам да 3 гадоў. Злоснае хуліганства (частка 2 артыкула 339 КК) будзе прызнавацца любое з ужо апісаных дзеянняў, учыненае паўторна абогрупай асоб, альбо калі яно звязана з супрацівам асобе, якая спыняе хуліганскія дзеянні, або спалучана з прычыненнем менш цяжкага цялеснага пашкоджання.
Дадзеныя дзеянні караюцца арыштам, абмежаваннем або пазбаўленнем волі тэрмінам да 6 гадоў.
Асабліва злоснае хуліганства прадугледжана ў частцы 3 артыкула 339 КК. Яго ўтвараюць хуліганскія дзеянні, здзейсненыя з прымяненнем зброі, іншых прадметаў, якія выкарыстоўваюцца ў якасці зброі для прычынення цялесных пашкоджанняў, прымяненнем выбуховых рэчываў або выбуховых прылад альбо калі яны здзейснены з пагрозай прымянення гэтых прадметаў. Умовай адказнасці за асабліва злоснае хуліганства з'яўляецца наяўнасць рэальнай магчымасці прымяніць названыя прадметы. Каруюцца дадзеныя дзеянні абмежаваннем або пазбаўленнем волі на тэрмін да 10 гадоў.
Палiраваў машыну – ужо хулiган?
Каля 40 працэнтаў хулiганстваў звязаны з пашкоджаннем альбо знiшчэннем чужой маёмасці. Неабходна адзначыць, што асобы, якія здзяйсняюць хулiганскiя дзеяннi шляхам прымянення гвалту альбо пагрозы яго прымянення, як правiла, усведамляюць факт здзяйснення злачынства. У той жа час многiя падлеткi, якiя абвiнавачваюцца па крымiнальных справах аб хулiганстве, наiўна меркавалi, што, разбiваючы вокны ў чужых дамах, палiруючы лакафарбавае пакрыццё транспартных сродкаў альбо праколваючы колы аўтамабiляў, здзяйсняючы iншыя падобныя дзеяннi, не панясуць крымiнальнай адказнасцi.
Але трэба разумець, што любыя наўмысныя дзеяннi, што груба парушаюць грамадскi парадак i выказваюць яўнае непавагу да грамадства, крымiнальным законам кваліфікуюцца як крымiнальна наказнае дзеянне (хулiганства). Адказнасць наступае нават тады, калі пры здзяйсненні хулiганства нiхто, акрамя самага правапарушальнiка, не прысутнiчае. Аднак ён павiнен усведамляць, што вынiк яго дзеянняў усё роўна стане відавочны.
Здзяйсненне хулiганскiх дзеянняў часта цягне i дадатковыя выдаткi, звязаныя з кампенсацыяй маральнай шкоды пацярпелым.
Нанясенне надпiсаў i малюнкаў на будынках i збудаваннях з'яўляецца крымiнальна наказнае дзеянне
Апошнiм часам пачасцiлiся выпадкi псавання маёмасці ў грамадскiх месцах шляхам нанясення надпiсаў i малюнкаў на будынках i збудаваннях.
Праявi, хулiганства i вандалiзму наносяць велізарны фiнансавы ўрон i прыводзяць да негатыўных сацыяльных наступстваў. Так, па ацэнках з розных крынiц, 30% затрат на рамонт у жыллёва-камунальнай сферы прыпадае на лiквiдацыю наступстваў вандалiзму.
Пашкоджанне фасадаў будынкаў і ў пад'ездах жылых дамоў, у грамадскім транспарце, элементаў добраўпарадкавання штогод прычыняюць значную матэрыяльную шкоду: выкрадаюцца урны і лаўкі, руйнуюцца дзіцячыя гарадок, разбіваюцца плафоны ліхтароў асвятлення, сцены брудзяцца цынічнымі надпісамі.Артыкул 341. Апаганенне збудаванняў і псаванне маёмасці
Апаганенне будынкаў або іншых збудаванняў цынічнымі надпісамі або выявамі, псаванне маёмасці на грамадскім транспарце або ў іншых грамадскіх месцах пры адсутнасці прыкмет больш цяжкага злачынства -
караюцца грамадскімі працамі, або штрафам, або арыштам на тэрмін да трох месяцаў.
Начальнік ААПП Лепельскага РАУС
падпалкоўнік міліцыі Міхно І.А